Bijbelse geschiedenis 52: Samuël de Profeet en Richter

Wanneer Hanna uiteindelijk een zoon krijgt, Samuël, brengt ze deze na een paar jaar naar de Hoge Priester Eli waar hij in een religieuze atmosfeer opgroeit. Uiteindelijk zal Samuël Eli als hogepriester opvolgen. Hij wordt profeet en richter. Hij vertelt de mensen over de ware betekenis van de Tora en het geloof in Eén God. Uiteindelijk wil het Joodse volk dat Samuël een koning voor hen aanwijst.

Samuël de profeet

De Hoge Priester Eli
Voor enige tijd leven de Joden in vrede en worden niet lastig gevallen door de Filistijnen in het westen. Hun religieus centrum is Silo, waar de misjkan staat. Daar is Eli de Hoge Priester de leider geworden na Simsons dood. In de ongebroken ketting van de Mondelinge Wet (Massora), beginnend met Mozes en voortgezet via Jozua en Pinchas, is Eli de vierde die het onderricht van de Mondelinge Wet van Pinchas ontvangt, de grootvader van Aäron. Eli is geliefd bij het volk die hem hem kijkt voor spirituele begeleiding. Zijn twee zonen, Hofni en Pinchas volgen hun vader echter niet op. Zij degraderen het priesterschap voor de ogen van de massa door fraude en corruptie.

De vader van Samuël
In deze tijd woonde Elkana van de stam Levi in Ramthaim-Zofiem die de Joden helpt de aandacht te richten op hun spiritueel centrum. Zoals staat voorgeschreven in de Tora maakt hij gedurende de drie opgangsfeesten een pelgrimstocht naar Silo. Hij brengt daar samen met zijn familie door in een religieuze atmosfeer. Wanneer de mensen de karavaan van Elkana zien vergezellen ze deze. Zo ontwikkelt zich een nauwe band tussen Israël en hun religieus centrum dankzij de invloed van Elkana.

De vroege jaren van Samuël
Elkana heeft twee vrouwen waarvan Hanna kinderloos is. Ze lijdt stilletjes onder de vele vernederingen van de meer gelukkige Pnina die wel kinderen heeft. Eens, wanneer Hanna in Silo is, belooft ze dat als ze een zoon zal hebben, ze hem zijn hele leven aan God laat toewijden. Dat jaar wordt haar gebed verhoord. Ze krijgt een zoon en noemt hem Samuël.

Hanna's vreugde kent geen grenzen. De eerste jaren houdt Hanna hem thuis. Maar ze komt haar belofte na en brengt haar zoon naar Eli. Af en toe zal ze haar zoon bezoeken. Onder begeleiding van Eli groeit Samuël in een geheel religieuze atmosfeer op en wordt een goede leerling.
Samuël ontvangt zijn eerste Goddelijke openbaring wanneer hij nog erg jong is. Op een avond wanneer hij ligt te rusten bij de Tabernakel in Silo hoort hij een stem die zijn naam roept. Hij springt op en gaat naar de oude Eli omdat hij denkt denkt deze hem roept. Maar Eli zegt hem terug te gaan, want hij heeft hem niet geroepen. Dit herhaalt zich drie keer en dan is Eli zich bewust dat het een Goddelijke boodschap is. Hij zegt tegen Samuël dat als hij de stem opnieuw hoort hij moet antwoorden: “Spreek, o Heer, want uw dienaar luistert.”

De boodschap die Samuël hoort is een bedroefde. God zal het huis van Eli straffen vanwege het onbehoorlijke gedrag van zijn zonen. Samuël brengt de boodschap over aan Eli en de oude man antwoordt: “Het is de Heer, laat Hem doen wat goed is.”
Samuël groeit op gesterkt door de geest van God. De mensen herkennen in hem een leider. Eli realiseert zich dat Samuël hem zal opvolgen en niet zijn zonen.

Oorlog met de Filistijnen
Opnieuw komt er oorlog met de Filistijnen. Bij Afek wordt strijd gevoerd en de Joden worden teruggedreven na vierduizend man verloren te hebben. Nu herinneren de wijzen van Israël zich dat in de dagen van Jozua, de Ark van de Heer triomfantelijk werd gedragen voor het leger uit en dat dit succes verzekerde. Dus ze gaan naar Silo en eisen dat de Ark uit de Tabernakel wordt gehaald. Hofni en Pichas, de twee priesters, komen zelf naar het kamp vergezeld door Ark. De aanwezigheid van de Ark versterkt het moraal van de Israëlieten. De Filistijnen horen het gejuich en zijn bang. Toch winnen ze de strijd. De Israëlieten worden verslagen. Er worden dertigduizend soldaten gedood en de rest vlucht in verwarring naar hun tenten. Hofni en Pinchas zijn onder de doen en de Ark des Verbonds is nu in handen van de Filistijnen.

De dood van Eli
De mensen, verzameld bij Silo, wachten het nieuws van de strijd af. Er komt een Benjamiet naar het kamp toegerend met aarde op zijn hoofd. Eli zit langs de weg als de boodschapper de poorten van de stad binnengaat; hij hoort een luid gehuil. “Wat betekent dit?” vraagt de oude man zich af. Hij kan namelijk niet meer zien. Dan benadert de Benjamiet hem en zegt: “Ik kom van het strijdtoneel, en ik ben vandaag van het strijdtoneel gevlucht.” Eli interrumpeert hem en zegt: “Wat gebeurt daar, mijn zoon?” Dan vertelt de Benjamiet dat Israël gevlucht is voor de Filistijnen en dat er een massa slachting heeft plaatsgevonden onder de bevolking. Ook de twee zonen, Hofni en Pinchas, zijn onder de doden. En de Ark is in het bezit van de Filistijnen gekomen. Wanneer Eli hoort over het noodlot van de Ark, valt hij achterover, en sterft overmand door verdriet. Hij heeft de Israëlieten meer dan 40 jaar gediend en is 98 jaar geworden.

De Heilige Ark in bezit van de Filistijnen
Ondertussen dragen de Filistijnen de Ark des Verbonds naar Ashdod en plaatsen het in de tempel van hun god Dagon. De volgende morgen vinden zij het beeld van hun afgod gevallen voor de Ark. Zij rapen het beeld op en zetten het terug; maar op dezelfde dag valt Dagon opnieuw voor de Ark: dit keer zijn zijn hoofd en handen gebroken en liggen in drie stukken. Er gebeuren echter nog ergere dingen voor de mensen in Ashdod. Ze krijgen builen en zweren; en zij weten dat dit de straf is voor het vasthouden van de Ark. Daarom sturen ze de Ark van Ashdod naar Gat. Maar de Ark is daar nog maar net gearriveerd of de inwoners krijgen dezelfde ziektes. Dan wordt de Ark naar Ekron gebracht. De bewoners sturen de Ark meteen weg.

Terugkeer van de Heilige Ark
De Filistijnen bezitten de Ark voor zeven maanden maar door al het ongeluk dat deze hen brengt besluiten ze de Ark terug te geven aan de Israëlieten. De Ark wordt op een nieuwe wagen geladen en getrokken door twee koeien die nog nooit eerder een juk hebben gedragen. De priesters bevelen hun landgenoten de koeien zelf te laten gaan. De koeien nemen de rechte weg naar Beth Shemesh. De hoofden van de Filistijnen volgen de koeien. Ondertussen zien de oogsters van Juda de kar van verre naderen. Zij zijn verheugd de Ark te zien. Het is alsof de glorie van God terugkeert. De beesten stoppen in het veld van Jozua. De Levieten dragen de Ark van de kar en plaatsen het op een grote steen in het veld. Zij maken snel een offer door het hout van de kar te gebruiken. Wanneer de hoofden van de Filistijnen hier van getuigen zijn, keren ze terug naar Ekron. De Ark wordt naar Kiriat Je'ariem gebracht waar het blijft tot de tijd van Koning David.

Samuël de Richter

Overwinning over de Filistijnen
De terugkeer van de Ark betekent een keerpunt in het religieuze leven van het Joodse volk. Velen verlangen nu naar studie Tora en een terugkeer naar God. Vele Joden zien echter geen kwaad in het handhaven van afgodsbeelden. Maar Samuël, die nu een erkende profeet en richter is, reist van stad naar stad en vertelt de mensen over de ware betekenis van de Tora en het geloof in Eén God. Zijn thuis is Rama, zijn geboorteplaats, maar hij verblijft veel in Bethel, Gilgal en Mitspa om recht te spreken en het volk te instrueren. Samuël verlangt naar eenheid, vrede en veiligheid voor zijn volk, maar weet dat dit onmogelijk is zolang de afgodsbeelden blijven bestaan. Daarom roept hij het volk Israël bijeen en vertelt hen de beelden weg te doen en met hun gehele hart naar God terug te keren. Dit doen ze ook. Dan roept Samuël hen naar Mitspa te komen voor een groot openbaar offer en een dag van gebed. De Filistijnen horen hiervan en besluiten onmiddellijk aan te vallen. De bange Israëlieten vragen Samuël voor hen te bidden. Dit doet hij en een vreselijke storm vernietigt het leger van de Filistijnen. Ze slaan op de vlucht en de Israëlieten achtervolgen hen. Ze heroveren de steden die de Filistijnen eerder hadden ingenomen. De Filistijnen zijn verzwakt en durven de Israëlieten niet meer aan te vallen.

Geef ons een koning
Samuël wordt ouder en stelt zijn twee zonen aan als richters. Maar deze volgen niet in de voetstappen van Samuël. Het volk heeft geen vertrouwen in hen en vrezen dat ze zonder leider komen te zitten wanneer Samuël sterft. De Oudsten gaan naar Samuël toe en verzoeken hem een koning aan te stellen. Samuël wordt boos. Hij probeert hen te overtuigen dat koningen despoten zijn. Ze zijn onverschillig voor het volk, gebruiken jongeren om voor hem te vechten, leggen zware belastingen op en ontnemen onderdanen hun vrijheid. Maar geen enkel argument overtuigt de Oudsten. Zij hopen dat een koning het volk kan binden en hen kan verdedigen tegen elke vijand. Samuël gaat God raadplegen en ontvangt een bevestigend antwoord.

Meer informatie: Bijbelse geschiedenis IV: van Kanaän tot Koning David.