De Ku Klux Klan na de Tweede Wereldoorlog

Vrijwel direct nadat de Ku Klux Klan zich in 1944 had opgeheven probeerde dr. Samuel Green het met een nieuwe versie. Men had echter schoon genoeg van de achterhaalde gewoonten, opvattingen en vreemde gewaden. En vooral ook van hun terreurdaden. De Amerikaanse maatschappij was veranderd. Katholieken, zwarten en joden kregen steeds vaker belangrijke maatschappelijke functies. Verspreide KKK-groeperingen waren onwettig verklaard door hun geweldadig karakter. De Ku Klux klan leek machteloos.

Opheffing van de rassenscheiding

In 1954 werd de rassenscheiding op de scholen in de VS opgeheven. Tegenwoordig is het de gewoonste zaak van de wereld als kinderen van verschillende nationaliteiten en rassen in één klas zitten, maar in het Amerika van die dagen was dat een revolutie. Andere rassenwetten die door de federale overheid werden verboden bleven in veel zuidelijke staten in stand. En het Onzichtbare Rijk van de Ku Klux Klan werd weer zichtbaar. De Ku Klux Klan beleefde een flinke opleving, vooral in de zuidelijke staten. Hoewel strijders voor de burgerrechten alle mogelijke moeite deden om de Civil Rights Act (Wet op de Burgerrechten) van 1964 te handhaven, met als belangrijke voorvechter dominee Martin Luther King, verbreidde het geweld van de KKK zich snel. Het was weer als vroeger: brandstichting, intimidatie, verkrachting, moord. Tot maart 1965, toen president Lyndon B. Johnson tijdens een in het hele land uitgezonden televisietoespraak openlijk nadrukkelijk afstand nam van de organisatie en de arrestatie van vier Klan-leden bekendmaakte die waren aangeklaagd voor de moord op een blanke burgerrechtenactivist in Alabama. Dat zou opnieuw de ondergang van de Ku Klux Klan gaan betekenen.

De blanke juryrechtspraak in de zuidelijke staten

Bij de ontploffing van een zware bom tegen de buitenmuur van een baptistenkerkje in Birmingham Alabama in 1963, vlak voordat de dienst met voornamelijk zwarte burgerrechtenactivisten zou beginnen, worden vier zwarte meisjes van elf tot veertien jaar gedood door vallend puin van de instortende kerk. De FBI stuurt er honderden agenten op af en wijst vier leden van de Ku Klux Klan als daders van de aanslag aan. Maar de toenmalige directeur van de FBI, de uiterst rechtse J. Edgar Hoover, belemmert het onderzoek danig. Ook zijn geestverwant, gouverneur George Wallace van Alabama, is fel tegen de zwarte beweging voor de burgerrechten en zo komt er niets van vervolging van de vier mannen. Het zal nog tot 1977 duren voordat één van de vier voor de rechter komt en wegens moord tot levenslang wordt veroordeeld. Hij blijft tot zijn dood zwijgen over zijn medeplichtigen.

Eigenlijk was het trage verloop van de rechtspraak niets nieuws. De rechters en sheriffs (politiecommissarissen) worden in de VS door de bevolking gekozen en die bevolking sympatiseerde destijds vooral met de KKK. Nogal wat mensen binnen justitie en politie waren openlijk Klan-lid. Bovendien zorgde de juryrechtspraak ervoor dat in het Zuiden de jury uit blanke burgers bestond en er heel wat Klan-leden tussen zaten. Als zo'n jury het schuldig of onschuldig over leden van de Ku Klux Klan moest uitspreken gingen blanke verdachten van misdaden tegen zwarte burgers vrijwel altijd vrijuit. Als het al tot een rechtzaak kwam! De KKK was in die tijd oppermachtig is het Zuiden. In Birmingham waren in die tijd de rassen nog streng gescheiden, ook al was er federale (landelijke) wetgeving ingevoerd die bepaalde vormen van rassenscheiding verbood.

Toch was de zelfbewustwording van de zwarte bevolking niet te stuiten. In de tweede helft van de 20e eeuw verloor de katoenteelt in het Zuiden, met voornamelijk zwarte, slechtbetaalde werkenmers aan betekenis, werd de economie meer divers, steeg hun opleidingsniveau en daardoor de welvaart. Bovendien ontstonden er zwarte bewegingen als de Black Power en de Black Panther die het zelfbewustzijn van de zwarte gemeenschap, de Afro-Amerikanen, benadrukten. Laatstgenoemde militante organisatie schuwde het geweld niet.

Het Zuiden rekent af met zijn verleden

De zaak van de bomaanslag in Birmingham werd zowel in 1980 als in 1987 opnieuw geopend, maar het kwam niet tot een proces. Pas in 1997 zorgde Officier van Justitie Doug Jones met medewerking van het Ministerie van Justitie ervoor dat er maar liefst 18 zaken rond onopgeloste moorden uit racistische motieven werden heropend. In 2000 leverde dat 11 veroordelingen op. En doordat de KKK in dat jaar niet meer dezelfde terreur uitoefende als in de jaren '60, waren getuigen nu niet meer bang voor de Klan en durfden te praten. Twee van de drie overgebleven verdachten van de moordaanslag in Birmingham (de derde was inmiddels overleden) werden uiteindelijk tot levenslang veroordeeld. Amerika kent geen verjaringstermijn voor misdrijven. Behalve Officier van Justitie Doug Jones, zelf afkomstig uit Birmingham, wilden steeds meer kopstukken uit de politiek, justitie en andere invloedrijke personen uit de zuidelijke staten niets liever dan schoon schip maken met het racistische verleden. Zoals bijvoorbeeld gouverneur George Wallace, die na zijn herverkiezing in 1982 openlijk zijn spijt betuigde over zijn racistisch verleden en diverse zwarte Amerikanen in het bestuur van Alabama benoemde. In het zuiden van de VS wordt nu met alle macht geprobeerd die donkere jaren goed te maken. Maar vergeten worden ze niet, zeker niet omdat de KKK nog steeds bestaat en de rassenhaat nog lang niet is verdwenen. Er vinden nog steeds incidenten plaats gericht tegen de zwarte 'Afro-Americans', maar ook tegen het toenemend aantal illegale immigranten uit Latijns Amerika ('Hispanics'), waarbij het lang niet altijd gaat om daders van de KKK.

De KKK tegenwoordig

De Ku Klux Klan bestaat nog steeds en is inmiddels misschien wel de vijfde versie van de oorspronkelijke organisatie. Maar wel in een modern jasje met een eigen website. Er zijn inmiddels meerdere sites, allemaal van verschillende afdelingen en splintergroeperingen. De KKK is uiteengevallen in vrij veel kleine groepen die zich allemaal Ku Klux Klan noemen. De officiële organisatie treedt naar buiten als The Knights Party (De Partij van de Ridders). Men wil zich presenteren als politieke partij. De titel Keizerlijke Tovenaar is vervangen door National Director, een man in net pak met stropdas die zijn organisatie als een modern manager leidt. Via de moderne media en een Klan-vakantieoord voor gezinnen worden de denkbeelden van de KKK ingeprent. De aanpak is behoedzamer: niet de haat tegen oorspronkelijke niet-Amerikanen wordt gepredikt, maar het 'White Christian America' staat hoog in het vaandel van deze 'politieke partij'. Deze KKK-groepering doet alle mogelijke moeite om als een moderne, wettige organisatie naar voren te komen, maar achter de vrome woorden schuilt nog steeds de oude ideologie: tégen negers, joden, katholieken en homoseksuelen. Ze nemen afstand van de vroegere misdaden en terecht: tegenwoordig kom je niet meer weg met het verbranden van kruisen en lynchen van mensen. Bovendien is de zwarte bevolking weerbaarder geworden en gebruikt ook wapens. Ook wordt er scherp op de Klan-groepen gelet en worden er bij het minste geringste onmiddellijk door de advocaten van de bestrijdingsgroep Klanwatch rechtzaken aangespannen.

Dit artikel is het laatste deel van de special De Ku Klux Klan.