Modern Israël 3: Europees nationalisme/Russische Mei Wetten

Het Joods nationalisme werd sterk beïnvloed door Europees nationalisme. Voorbeelden voor de Joden waren landen zoals Italië, Polen en Hongarije. Eén van de mensen die er door beïnvloed werd was Mozes Hess, een orthodoxe Jood die langzaamaan minder religieus werd en meer aandacht kreeg voor het utopisch socialisme. Hij raakte in de ban van het Italiaanse nationalisme. Hij betoogde dat wat de Italianen konden bereiken de Joden ook konden bereiken.

Rome en Jeruzalem (1862) – Mozes Hess

In het boek 'Rome en Jeruzalem' (1862) schreef Mozes Hess dat Joodse arbeid alleen maar in het moederland kan plaatsvinden wil er sprake zijn van 'correct socialisme'. Hij wilde dat andere regeringen en Joodse filantropen zouden helpen bij de oprichting van de Joodse staat. Het boek van Hess was een ideologische profetie. Toch werd het boek aanvankelijk niet goed verkocht in 1862. Pas vijftig jaar later werd het in het Engels vertaald. In 1962 werd Hess alsnog erkend als authentiek visionair en werd zijn stoffelijk overschot van Duitsland naar Israël overgebracht en kreeg hij een staatsbegrafenis.

Antipathie jegens Joden

De etnische theorieën van Hess zinspeelden niet alleen op de verschillen tussen naties en volkeren, maar ook op de fundamentele antipathie tussen hen. Vooral tussen de Duitsers en de Joden boterde het niet. Hess zei dat Joden altijd vreemden zullen blijven onder de naties. Dit werd bevestigd door het Russisch nationalisme dat er voor zorgde dat het Zionisme zich transformeerde van een intellectuele theorie in een overlevingsbeweging.

Alexander III

In de jaren 60 en 70 van de negentiende eeuw ontstond in Rusland het Slavofilisme: een fusie van Byzantijnse Orthodoxie en Groot Russisch nationalisme. Dit was in de periode van het Tsaristisch rijk. Tsaar Alexander III onderdrukte het volk meedogenloos nadat zijn vader was vermoord. Hij beschouwde etnische minderheden als gevaar voor de autocratie. Niet-Russische volkeren werden gediscrimineerd. Hieronder vielen de Joden. Zij werden als de meest gevaarlijke beschouwd. Hun aantal werd geschat op vijf miljoen en ze woonden voornamelijk in de Pale of Settlement, een gebied dat 20% van Europees Rusland vormde.

De Mei Wetten

Joden werden beschouwd als de gangmakers van de revolutie. Daarom werden er officiële pogroms georganiseerd in het Joodse achterland van Rusland en de Oekraïne. Op 3 mei 1882 nam Alexander III een nieuwe serie anti-Joodse maatregelen: de Mei Wetten. Deze maatregelen bleven van kracht tot de Maart Revolutie van 1917. Joden mochten niet naar andere gebieden verhuizen buiten de Pale of Settlement. Ze werden van het platteland verdreven naar de achterbuurten van de steden. Joden werden geweerd op middelbare scholen en universiteiten. Het hele Joodse leven werd ondermijnd, zowel door onderdrukking als door de industriële crisis. Bijna 40% werd afhankelijk van liefdadigheid van bloedverwanten die in het buitenland woonden. Konstantin Pobedonostsev, de adviseur van de Tsaar, rekende uit dat een derde van de Joden zou sterven, een derde het land zou verlaten en een derde zou opgaan in de omringende volkeren (Oostenrijks Galicië en Roemenië).

Naar de Verenigde Staten

De Mei Wetten en de pogroms van 1881-1882 en de naweeën vernietigden de Joodse hoop op gelijkheid onder de heerschappij van de Tsaar. Joden zochten hun hoop in het Joods socialisme dat omarmd werd door honderdduizenden Joden. Maar de meerderheid zag alleen maar een uitweg door het land te verlaten. De meest geliefde bestemming was de Verenigde Staten.

Meer informatie: Modern Israël I:Joods nationalisme en terugkeer naar Palestina.

Lees verder

• Modern Israël 1: Oorsprong Politiek Zionisme in Oost-Europa
• Modern Israël 2: De voorlopers van het Zionisme
• Modern Israël 4: Leo Pinsker & Chovevei Zion
• Modern Israël 5: De Joodse connectie met Palestina
• Modern Israël 6: De Joodse Jisjoev in Palestina