De Nieuwe Gouden Tijd van het alpinisme

Na het bedwingen van de Mount Everest in 1953 ging het snel met het bereiken van de twaalf nog niet beklommen Himalaya-toppen in deze Nieuwe Gouden Tijd van het alpinisme. Sommige expedities slaagden op spectaculaire wijze, terwijl bij andere het noodlot toesloeg. In 1964 werd de laatste reus uit de Himalaya bedwongen. Sindsdien zijn de hoogste toppen al vele malen beklommen, mede dankzij nieuwe technieken, klimmethodes en zwaardere routes door de specialisten.

Spectaculaire beklimmingen van 'achtduizenders'

De Nanga Parbat
Precies 34 dagen na de 'verovering' van de Mount Everest door een Britse expeditie, met een hoofdrol voor de NieuwZeelander Edmund Hillary en de Nepalese Sherpa Tenzing Norgay, vond een historisch moment plaats op de Nanga Parbat , een 'achtduizender' in het noord-oosten van Pakistan. Na een zorgvuldige voorbereiding deed een Duitse expeditie er acht weken over het laatste kamp voor de top te bereiken (zie foto links). Vooral Duitse alpinisten wilden 'wraak' op deze Himalaya-reus. Van de 31 slachtoffers die de berg had geëist onder de bergbeklimmers tussen 1895 en 1950 kwamen er 26 uit Duitsland. Vlak onder de top zouden de Oostenrijkse klimmer Hermann Buhl en zijn Duitse metgezel Otto Kempter de laatste klim verrichten. Ze zouden om drie uur 's nachts vertrekken, maar Buhl ging er echter kort na middernacht alleen op uit. Kempter deed nog een poging hem in te halen, maar moest doodvermoeid opgeven. De volgende avond bereikte Buhl de top. Als bewijs maakte hij foto's, maar moest de nacht daarop zonder tent of slaapzak in de open lucht wachten tot het licht werd. Hij bereikte met zware bevriezingsverschijnselen de volgende dag het hoogstgelegen kamp. Buhl maakte in 1957 ook deel uit van de expeditie die voor het eerst de Broad Peak in de Karakorum bedwong. Ronald Naar bereikte in 1981 als eerste Nederlander de top van de Nanga Parbat.

De Kanchenjunga
In 1955 werd een volgende reus beklommen: de Kanchenjunga (zie foto inleiding), met zijn 8585 meter de derde in hoogte na de Mount Everest en de K2. De berg, op de grens van Nepal en de Indiase deelstaat Sikkim, is één van de pieken waarvan de top heilig is voor de lokale bevolking. De naam betekent 'De vijf Schatten van de Sneeuw', maar men zou hem beter 'De Vijf Verschrikkingen van de Sneeuw' kunnen noemen, vanwege de voortdurende sneeuwstormen en lawines, de gevaarlijke gletsjers, ijsmuren en kloven. Die maken de Kanchenjunga tot één van de moeilijkste toppen van de Himalaya. Na zeven mislukte pogingen ging een Engelse expeditie onder leiding van Charles Evans de berg te lijf. Evans was ook betrokken bij de geslaagde Everest-expeditie van 1953. De groep was gewapend met de modernste uitrusting: luchtverkenningsfoto's, radio-telefoon en drie soorten zuurstofapparaten, waarvan één type voor het slapen. George Band (ook lid van de succesvolle Everest-expeditie) en Joe Brown, de beste ijs- en rotsklimmer van die tijd, bereikten tot op enkele meters de top. Daar keerden zij terug. Waarom? Expeditieleider Charles Evans had de vorst van Sikkim beloofd de heilige top, woonplaats van een god, niet te ontwijden. In de daaropvolgende succesvolle expedities bleef de top eveneens onbetreden.

De K2
De K2 staat bij bergbeklimmers bekend als de moeilijkste van de 'achtduizenders' en heeft als bijnaam de 'Killer Mountain'. Een kwart van de alpinisten die de top probeerden te bereiken kwam tot nu toe om het leven. In 1953 raakte een Amerikaans team onder leiding van Charles Houston in de problemen, toen één van de leden, Arthur Gilkey, op 7750 m. hoogte last kreeg van trombose, nadat de groep een week lang niet verder kon door een sneeuwstorm. Met een geïmproviseerde draagbaar werd de zieke langs een steile ijshelling naar beneden gedragen. Toen één van de leden uitgleed en de draagbaar meesleurde hield Peter Schoening als enige stand. Hij had zijn ijspickel diep in de ijsmuur geslagen en die hield het hele gewicht en de touwen van de rest. De vijf werkten zich weer omhoog en slaagden erin Gilkey aan de bergwand vast te binden. Men wachtte op een richel tot het ochtend werd. Toen merkten ze dat Gilkey die nacht door een lawine was meegesleurd. Uitgeput en met ondraaglijke pijn door de verwondingen van hun val, wisten de overlevenden met grote moeite de berg af te komen. In het jaar daarop werd de K2 wel bedwongen door een Italiaanse groep onder leiding van Ardito Desio. Weer werd de bestijging gemaakt langs de bekende Abruzzi-graat. Opnieuw was de beklimming lang en gevaarlijk en weer verloor een man het leven, nu als gevolg van longontsteking door de kou en ijle lucht. Tot nu toe hebben 280 alpinisten de top van de K2 bereikt, waaronder de Nederlanders Ronald Naar en Hans van der Meulen in 1995.

De laatste 'achtduizenders' bedwongen

In 1953 waren al vijf van de bergtoppen boven de 8000 meter bedwongen in de Himalya en de Karakoram. De rest volgde kort daarop, zoals de Cho Oyu in 1954 door een Oostenrijks team. De Maluku I, naaste buur van de Everest werd in 1955 beklommen door een Frans team. In 1956 volgden de Gasherbrum II of K4 ( de 4e top in Karakoram) door Oostenrijkse alpinisten en de Lhotse I door een Zwitsers team. Deze reus, die via de Zuid Col met de Mount Everest is verbonden, werd als alternatieve route naar de Everest gebruikt. Dit team besteeg datzelfde jaar nog een keer de Everest. In 1957 werd de top van de Broad Peak in het Karakoramgebergte bereikt door een Zwitserse expeditie met Hermann Buhl, de bedwinger van de Nanga Parbat. De Gasherbrum I of K5 (de vijfde top van de Karakoram) wordt ook wel Hidden Peak genoemd vanwege de afgelegen ligging en werd beklommen door een Amerikaanse alpinisten. De naaste buur van de Annapurna, de Dhaulagiri, werd in 1960 door een Zwitserse expeditie bedwongen. In 1964 werd de laagste van de 'grote veertien' boven de 8000 meter, de Shisha Pangma in Tibet, door een Chinees team beklommen. Door de annexatie van Tibet door China, werden buitenlandse expedities niet toegelaten tot de berg.

Nieuwe uitdagingen

Toen de hoogste bergtoppen van de wereld beklommen waren, dachten velen dat het echte bergbeklimmen wel spoedig verleden tijd zou zijn. Dat dat een vergissing is bewijzen de spectaculaire beklimmingen in de Himalaya die daarop volgden. De doorgewinterde alpinist ging op zoek naar nieuwe, gevaarlijker routes zoals de westelijke graat op de Mount Everest en de zuidelijke helling van de Annapurna, de langste steile rots- en ijswand ter wereld van meer dan 3500 meter hoog. Dankzij nieuwe klimtechnieken en klimmateriaal blijven klimmers zoeken naar nieuwe uitdagingen en zwaardere routes.

Dit artikel is deel 11/11 van de special De geschiedenis van het alpinisme.