Modern Israël 10: Theodor Herzl en het Zionistisch Congres

Veel mensen maakten het document 'Der Judenstaat' belachelijk en noemde Herzl de ”Joodse Jules Verne.” Zelfs Opperrabbijn Güdemann die Herzl trouw was geweest vond het een slecht document. Toch waren er ook positieve reacties zoals van de Zionistische studentenvereniging Kadima in Wenen. David Wolffsohn introduceerde Herzl bij de leden van Chovevei Zion. Herzl leerde zo de geschriften van Pinsker en Hess kennen. Spoedig volgde het Eerste Zionistische Congres.

Ontmoeting met Sultan Abdul Hamid

Met de hulp van de Poolse aristocraat Philip Michael de Nevlinski, vertrok Theodor Herzl op 15 juni 1896 naar het Ottomaanse hof in Constantinopel. Daar hadden ze een ontmoeting met Sultan Abdul Hamid II. Herzl stelde aan de sultan voor dat invloedrijke Joodse financiers de chronische economische armoede van de Ottomaanse regering zouden verlichten in ruil voor een contract voor Joodse kolonisatie in Palestina. Maar de Sultan was niet geïmponeerd. Herzl was niet teleurgesteld maar zag zijn droom slechts uitgesteld.

Hij reisde naar Londen maar daar vonden de Engelse Joden zijn plan te vergezocht. Daarna vertrok hij naar Parijs om Baron Edmond de Rothschild te ontmoeten, maar die was tegen een Joodse staat.

Herzl en Chovevei Zion

Ondertussen kwamen exemplaren van Der Judenstaat in Rusland en Centraal Europa terecht waar Herzls naam en legende groeiden. Chaim Weizmann schreef in zijn autobiografie dat het idee van Herzl weliswaar niet nieuw was, maar dat het wel indruk maakte omdat Herzl uit het Westen kwam. Leden van Chovevei Zion wilden dat Herzl hun nieuwe leider werd. Ze noemde hem de 'nieuwe Mozes.' En in Bulgarije (Sofia) werd hij zelfs gezien als de Messias. Herzl schreef naar Jacob de Haas in Londen: “Er is slechts één antwoord op deze situatie: laten we onze menigten organiseren.”

Zionistisch Congres

Willi Bambus en Thedore Zlocisti stelden Herzl voor om een 'algemene Zionisten dag' te organiseren. Deze mondde uiteindelijk uit in een Zionistisch Congres. Er werd verschillende maanden overleg gevoerd met West-Europese Zionisten, maar toen er een officiële uitnodiging kwam voor een congres in München reageerden de Westerse Joden woedend. Duits Joodse kranten noemden de Zionistische vergadering verraad aan het Duitse vaderland en een gevaar voor het Jodendom. De Bnai Brith afdeling van München dwong de Joodse gemeenschap de samenwerking met Herzl te staken. Duitse Rabbijnen schreven een brief waarin ze stelden dat een Joodse nationale staat in Palestina tegen de Messiaanse beloften van het Jodendom gaat zoals geschreven in de Bijbel en latere religieuze geschriften. Bovendien verplicht het Jodendom Joodse toewijding aan het vaderland waar ze wonen.

Uiteindelijk werd de plek van het Congres verschoven naar Bazel. Er kwamen 204 afgevaardigden opdraven uit 15 landen waaronder de VS, Algerije, Palestina en West- en Oost-Europa. De sessie begon op 29 augustus 1897. Herzl had er voor gezorgd dat grote kranten in Europa correspondenten hadden gezonden om verslag te doen van het Congres.

In zijn toespraak pleitte Herzl voor een nieuw permanent en 'officiële' organisatie die direct en krachtig kon omgaan met de Joodse kwestie. Daarna sprak Max Nordau die het falen van de emancipatie van de Joden analyseerde. De Zionistische Organisatie werd opgericht met aan het hoofd Theodor Herzl. Na drie dagen discussiëren werd het congres afgesloten met het Hebreeuws volkslied 'HaTikva' geschreven door Naphtali Herz Imber.

De grootste waarde van het Congres voor Herzl was zijn contact met de Oost-Europese Joden. De Chovevei Zion groepen sloten zich aan bij de Zionistische Organisatie. Binnen de Zionistische Organisatie vormde Herzl de “Vereniging van Joden” en hij was vastbesloten de “Joodse Compagnie” op te richten die het Joodse Koloniale Beheer werd genoemd.

In augustus 1898 werd het Tweede Zionistische Congres gehouden, nu met 349 afgevaardigden. Vooral de Russische delegatie was groot. Er kwam tijdens het Congres niet alleen gedetailleerde informatie over de Joden in de Diaspora aan de orde, maar ook informatie over de Joden in Palestina. Kolonisatie en industrialisatie in Palestina moesten verbeterd worden en ook moesten diplomatieke pogingen ondernomen worden om een contract van Joodse kolonisatie in Palestina te verkrijgen.

Meer informatie: Modern Israël II: Herzl en het Politiek Zionisme.