Geschiedenis Jodendom 23: Kabbala – praktische/theoretische

Er hebben zich twee richtingen ontwikkeld in de Kabbala: de praktische en de theoretische richting. De Duitse school beoefende de praktische Kabbala en de school uit de Provence en Spanje beoefende de theoretische Kabbala. Zowel de praktische (met een extatisch karakter - gebed, meditatie en contemplatie) als de theoretische Kabbala (veel overeenkomsten met Joodse filosofie) gaan terug op de Palestijns-Babylonische mystiek.

De praktische Kabbala

De praktische Kabbala gaat terug op de Palestijns-Babylonische mystiek uit het tijdvak van de geoniem. Later werd het via Aäron ben Samuel naar Italië gebracht waar hij kennis overdroeg aan de familie Kalonymus waarna het in 917 in Duitsland terechtkwam.

extatisch karakter
De praktische Kabbala had een extatisch karakter gericht op gebed, meditatie en contemplatie. De alfabetische en getallenmystiek speelden een belangrijke rol.

Jehoeda ha Chassid – Sefer chassidiem
Jehoeda ha Chassid was de eerste Duitse Kabbalist. Hij schreef het boek 'Sefer chassidiem' (Boek der Vromen). Hierin worden de hoogste idealen met de diepste vroomheid verbonden.

goddelijke eenheid – kawod – chassidoet
De Duitse Kabbalisten besteedden veel aandacht aan het mysterie van de goddelijke eenheid. God kan door de mens niet bevat worden. De antropomorfe uitdrukkingen in de Bijbel slaan op Zijn Glorie (kawod). Deze werd aan de profeten onthuld en later aan mystici geopenbaard. Om de kawod te aanschouwen moet een leven van chassidoet geleid worden (gebed, godsdienstige plichten, contemplatie, godvrezendheid, nederigheid en onverschilligheid t.a.v. vernederingen). Zelfverloochening en altruïsme leiden tot het juiste gedrag: liefde tot God en handelen naar Zijn wil. De medemens mag echter niet uit het oog worden verloren.

hymne van glorie
In de synagoge wordt de mystieke hymne van eenheid en de hymne van glorie iedere Sjabbat tijdens de ochtenddienst gereciteerd. Hieronder volgt één strofe:

Lieflijk klinkt mijn zang en snarenspel,
want tot U verheft zich mijn smachtende ziel.
Mijn ziel streeft naar de schaduw van Uw almacht,
en het doorgronden van het geheim van Uw verborgenheid.

gevaren doen vergeten
Dat de Duitse Joden zich zo bezighielden met de praktische Kabbala had te maken met de gevaren waaraan ze bloot stonden. Door zich te concentreren op de Kabbala vergaten zij tijdelijk de gevaren.

De theoretische Kabbala

De Joden in de Provence en Spanje stonden onder invloed van de Joodse filosofie. Daardoor richtte zij zich meer op de theoretische Kabbala. Er zijn veel overeenkomsten tussen de Joodse filosofie en de theoretisch Kabbala. Maar er zijn ook verschillen.

verschillen tussen Joodse filosofie en theoretische Kabbala

• Kabbala hanteert de goddelijke bron; Joodse filosofie hanteert menselijk bewustzijn.
• Kabbala ontcijfert waarheid en mysteriën in elk woord en elke letter in de Bijbel; Joodse filosofie wil leer van de Bijbel in overeenstemming brengen met westerse filosofie.

Jakob ha Nazir – Matsechet Atsiloet
Jakob ha Nazir was één van de eerste beoefenaars van de theoretische Kabbala. Hij schreef Matsechet Atsiloet (Tractaat van de emanatie).

Er zijn vier werelden:

1. Atsiloet (emanatie)
2. Beria (het scheppen)
3. Jetzira (vorming)
4. Asieja (het doen)

Deze vier werelden vormen de vier stadia van het scheppingsproces. De laatste 'Asieja' is onze wereld. De sefirot zijn hier de attributen en werkingen van de Godheid.

Azriël ben Menachem
Hij zette de Kabbalistische leer om in de taal van de logica. Hij maakte de Kabbala tot een organisch geheel.

God is Ein Sof (Absolute Oneindigheid). Daarom bestaat er niets buiten Hem. De wereld ligt in God besloten. De sefirot vormen het medium waardoor God het heelal uitstraalt zonder afbreuk aan Zichzelf te doen.

Onder de leerlingen van Azriël was de grote Talmoedgeleerde Mozes Nachmanides die verklaarde dat de mystiek de kern vormt van het Jodendom. Tora bevat Goddelijke namen, elk woord bevat een mysterie, elke letter is geladen met Goddelijke glorie.

Meer informatie: Geschiedenis van de Kabbala.
Meer informatie: Geschiedenis Jodendom: Van Talmoed tot Chassidisme.