Modern Israël 15: de Jisjoev – Zionisme na Herzl

Na de dood van Theodor Herzl bleef de confrontatie tussen politiek Zionisten en praktisch Zionisten onopgelost: noch diplomatiek noch nederzettingen hebben opvallend succes geboekt. Op het Zevende Zionistische Congres van 27 juli – 2 augustus 1905 werd de toekomst besproken. Er werd besloten dat geen kolonisatie buiten Palestina mocht plaatsvinden. En tevens werd tijdens het Congres David Wolffsohn als opvolger voor Herzl gekozen.

David Wolffsohn

David Wolffsohn was een zoon van een rabbijn. Hij werd geboren in Litouwen. Toen hij 20 jaar was ging hij in Keulen wonen en deed zaken in meubels. Hij was een prominent Duits lid van Chovevei Zion toen Herzls Judenstaat verscheen. Sindsdien stond hij Herzl bij. Bij zijn aanstelling als nieuwe leider van de Zionistische organisatie was hij 49 jaar oud.

Wolffsohn was minder diplomatiek actief dan Herzl. De onderhandelingen met de Turken stopten. Wel had hij al vóór de dood van Herzl de Anglo-Palestine Compagny georganiseerd voor werk in Palestina en het JNF aangemoedigd landaankopen te doen. De aandacht werd geheel op Palestina gericht zoals de Oost-Europese Zionisten ook steeds hadden bepleit.

Tijdens het Tiende Zionistische Congres in 1911 werd Wolffsohn toch vervangen door een presidium met veel Oost-Europese Zionisten.

Het Tiende Zionistische Congres in 1911

Tijdens dit Congres werden de grote landaankopen door het Palestina Kantoor in Jaffo o.l.v. dr. Arthur Ruppin goedgekeurd. Ook werd besloten dat Hebreeuws de officiële staal zou worden van de Zionistische Beweging. In de Diaspora zou Hebreeuws onderwezen gaan worden. Ook werd de deelname bevestigd van Joodse blokken in parlementaire en lokale verkiezingen, vooral in het Habsburgse Rijk zodat nationale belangen in veel staten benadrukt werden.

Meer structuur in de Zionistische Organisatie

Er kwam steeds meer structuur in de Zionistische Organisatie. Elke twee jaar werden er congressen gehouden en het aantal gedelegeerden bleef groeien. De lokale federaties werden sterker. Zionisten namen in Rusland deel aan de Doema verkiezingen van 1905. Vijf van de veertien Joden werden gekozen. Het aantal leden in de Zionistische Organisatie in Duitsland nam ook toe. Er deden belangrijke Joden mee zoals Albert Einstein en Martin Buber. In 1914 waren er wereldwijd 127.000 Joden die lid waren van de Zionistische Beweging. Er werden Hebreeuwse scholen georganiseerd. Overal verschenen de blauw-witte JNF busjes voor het inzamelen van geld. Het Praktisch Zionisme omarmde zowel kolonisatie in Palestina als culturele activiteiten in de Diaspora.

De groei van Zionistische partijen

Er ontstonden binnen de Zionistische Beweging politieke partijen zoals de Mizrachi en Poalei Zion. De religieus Zionisten kwamen opzetten. Zij mengden orthodoxie en Joods nationalisme met elkaar. Deze werden geleid door Rabbijn Samuel Mohilever (een Talmoedist uit Litouwen). Herleving van het Land Israël was één van de belangrijkste geboden uit de Tora.

Oprichting van de Merkaz Rochani – Mizrachi

Rabbijn Mohilever had al in 1893 de Mizrachi opgericht. Het werd later door Rabbijn Izaäk Jakob Reines tot een politieke beweging binnen het Zionisme gevormd. Volgens hem moest er een tweezijdige verlossing komen: van het Land Israël en van de Joodse geest. Aanvankelijk had de Mizrachi weinig invloed, maar de rigide ideologie vormde voor de 'cultureel' Zionisten van Achad HaAm een bedreiging (althans zo voelden deze dat).

Socialisme – de Bund

Het Arbeid Zionisme had haar oorsprong in Oost-Europa. De Russische Joden werden beïnvloed door het Marxisme. Meer dan de helft van de Joodse bevolking behoorde tot het proletariaat. Ze werkten in de textiel, metaal, bouw en lichte industrieën. De Mei-wetten werden van kracht in de steden van Pale: er was grote armoede en honger onder de Joden. Veel Joden zochten hun heil in de Socialistische Beweging. Tijdens het Tweede Russische Sociale Democratische Partij Congres in 1903 waren de helft van de gedelegeerden Joden. Later werd de Joodse Socialistische Democratische Partij -de Bund- opgericht. Er waren 30.000 Joden lid van in de periode 1904-1906. Zij zagen het Zionisme als “bourgeoisie utopisme”: Zionisme was afhankelijk van rechtse regeringen en Joodse kapitalisten. Het Zionisme schonk geen aandacht aan de politieke en economische aspiraties van de Joden in Rusland. De Joodse socialisten en Joodse Zionisten stonden tegenover elkaar. Toch hadden ze dezelfde idealen: Joodse loyaliteit, bouw van een Joodse samenleving gegrond in vrijheid en rechtvaardigheid.

Meer informatie: Modern Israël III: De Jisjoev en de Balfour Verklaring.