Modern Israël 16: de Jisjoev – Arbeid Zionisme – 2de Alija

Nachman Syrkin probeerde in 1898 de kloof tussen het Zionisme en het socialisme te dichten. Hij trachtte een synthese te vormen van beide ideologieën. In 1898 kwam hij met het essay 'Die Judenfrage und der Socialistische Judenstaat'. Socialisme kon het Joodse probleem alleen maar in de verre toekomst oplossen. Antisemitisme kon alleen aangepakt worden door de vorming van een Joodse staat. Syrkin kreeg weinig respons. Toch werd de Poalei Zion opgericht.

Poalei Zion - Ber Borochov

Geïsoleerde Arbeidszionisten richtten de Poalei Zion (Arbeiders van Zion) op. Ber Borochov formuleerde zijn unieke theorie van Marxistisch Zionisme. Hij betoogde dat Joden als een natie zonder land niet in staat waren om een vreemd economisch systeem te adopteren. Dit gold vooral voor het Joodse proletariaat. Hun tekortkomingen konden alleen geëlimineerd worden door vertrek naar een eigen land. Alleen daar kon de klassenstrijd gewonnen worden en hun sociale revolutie bereikt worden. Er was een land nodig waar Joden vrijelijk alle branches van de economie konden betreden. Het land moest semi-agrarisch en dun bevolkt zijn. Alleen Palestina beantwoordde aan die eisen.

Tienduizenden jonge Joodse socialisten reageerden enthousiast. Bochorov vluchtte wel in 1905 naar de VS vanwege de opstand in Rusland. Hij keerde pas 12 jaar later tijdens de Maart Revolutie van 1917 terug. Daar stierf hij in Kiev aan een longontsteking op 36-jarige leeftijd. In de VS had hij overigens verschillende essays geschreven waarin hij pleitte voor deelname van alle Joodse groepen aan het Zionisme.

De Tweede Alija

In 1900 woonden al meer dan 50.000 Joden in Palestina. Slechts 5000 hiervan woonden in agrarische nederzettingen. De Eerste Alijah had niet echt geleid tot de vorming van de 'nieuwe' Joodse boer.

De Oktober Revolutie van 1905 leidde tot een kettingreactie van pogroms. De Joden werden politiek en economisch hard onderdrukt. Tot aan de Eerste Wereldoorlog vertrokken veel Joden uit Rusland. Slechts een klein gedeelte vertrok naar Palestina. Zij werden aangetrokken door het land. Ze vertrokken niet naar Palestina vanwege de pogroms en vanwege het Arbeid Zionisme. Maar toch vroegen vele Russische Zionisten zich af waarom zij in Rusland waren en niet in Palestina. Zij vertrokken wél vanwege het Arbeid Zionisme, aangestoken door Jozef Vitkin, een leraar in Galilea in een agrarische kolonie. Tussen 1905-1914 vertrokken om die reden 30.000 Joden naar Palestina. De omstandigheden in de agrarische nederzettingen waren zwaar: uitputting, gebrek aan werk, wrok tegen de hardheid van het leven. In Petach Tikva bijvoorbeeld waren de kapitalistische eigenaren erg onvriendelijk en zelfs vijandig, zo rapporteerden Joodse immigranten in hun dagboeken. De taak van de Joodse boeren was erop toe te zien dat de Arabieren hun werk correct deden. Op de markt in het centrum kwamen de producten uit Arabische dorpen en werden door Arabieren verkocht. Veel Arabieren kwamen in Petach Tikva werken. Daarnaast spraken de Joden geen Hebreeuws maar Jiddisch.

De boeren hielden niet van de nieuwe immigranten met hun socialistische theorieën. In het blad Bustenia (sinaasappel kwekers krant) stond dat de nieuwkomers niet geïnteresseerd waren in werk en voedsel, maar in macht, economische en sociale dictatuur over het agrarische domein en degenen die het bezaten. De nieuwe immigranten zwierven van nederzetting naar nederzetting en waren zwaar ondervoed. Eén van hen was David Ben Goerion, de latere eerste premier van Israël. Een arts adviseerde hem naar Europa terug te keren. Achteraf schreef ben Goerion dat de helft van de immigranten die aankwamen meteen weer terugkeerden met hetzelfde schip. Mogelijk 80% van de Tweede Alija keerde naar Europa terug of gingen naar de VS.

Poalei Zion groepen werden door de nieuwe immigranten georganiseerd. Zij legden de nadruk op de klassenstrijd. Het was een soort seculier messianisme.

Meer informatie: Modern Israël III: De Jisjoev en de Balfour Verklaring.