Noaberschap en klootschieten

In de omgeving van Bad Bentheim worden regelmatig wedstrijden Klootschieten georganiseerd in de diverse buurtgemeenschappen. Het is een kleurrijk schouwspel waarbij een bolderkar met drankjes wordt meegenomen en men na afloop gezellig samen gaat eten.

Noaberschap

Van oudsher zijn de noabers de gezamenlijke buren in een kleine en vroeger vooral agrarische gemeenschap. Hier gold dan ook de noaberplicht. Dit houdt in dat men elkaar nabij staat met raad en daad als het nodig is. Vanouds betrof het hier een hele ruime vorm van dienstverlening onderling die ontstaan is in een tijd dat men nog niet van goede openbare voorzieningen gebruik kon maken. Het begrip is vooral bekend in de Achterhoek, Twente en ook in de Grafschaft Bentheim. Bij ziekte kan men rekenen op belangstelling en er wordt geld voor een bloemetje ingezameld. Bij een huwelijksplechtigheid wordt de huwelijksboog voor het huis geplaatst en bij geboorte zal de ooievaar in de tuin staan. Gezamenlijk draagt men de zorg voor het plaatsen van de boog en het maken van de versiering. Bij overlijden wordt er een rouwkrans verzorgd. Ook Abraham, Sara en de meiboom krijgen de aandacht.

Vroeger was het bij overlijden de gewoonte dat de noabers de luiken sloten bij de overledene thuis en de rouwkaarten verzorgden. Dit kwam voort uit de plicht om zodra een buurtgenoot overleden was, de noabers op de hoogte te stellen van het overlijden. Ook de trouwkaarten werden door de noabers verzorgd. En dit ging soms gepaard met een gedicht aan de genodigden. Het kon een vrolijke boel worden als er alcoholische drank bij te pas kwam.

Na een geboorte ging men als buurvrouwen op kraamvisite en ook werd soms kraamhulp door de buren verstrekt.

Wanneer men heden ten dage een nieuwe woning betrekt in een buurt waar het noaberschap nog steeds in ere wordt gehouden dan is het wel de bedoeling dat je de noabers uitnodigt zodra je je intrek hebt genomen. Het verwaarlozen van deze plicht wordt ernstig opgevat. Maar het is nu wel zo dat er begrip is ontstaan voor de mensen die deze traditie niet hebben meegekregen. Maar het is wel verstandig om te vragen of men noaber mag worden als men een nieuwe woning betrekt.

Er is wel het een en ander veranderd als gevolg van de afname van het aantal agrariërs, het ontstaan van betere sociale voorzieningen, de mogelijkheden om zich tegen de kosten van uitvaart met de daarbij behorende administratie te verzekeren. Maar hulp bij ziekte is nog steeds aanwezig en men kan leven in de wetenschap dat er een beroep gedaan kan worden op de buren als het nodig is.

Ik kan uit ervaring spreken als ik zeg dat het een veilig gevoel geeft om deel uit te maken van een noaberschap, na jaren in een stedelijke omgeving te hebben gewoond. In de stad zijn veel mensen die hun buren nauwelijks kennen en men is al snel bang voor te nauwe contacten.

Hier in de Grafschaft Bentheim vieren we als buurvrouwen onderling de verjaardagen met Kaffee mit kuchen en als wij afwezig zijn dan wordt de post verzorgd en het huis in de gaten gehouden. Dit gaat over een weer. We weten onderling dat we bij ziekte of andere noodsituaties op elkaars steun kunnen rekenen. Wil men bij bijzondere gelegenheden extra aandacht bijv. in de vorm van een boog voor het huis of de ooievaar dan is men vrij om hier aan deel te nemen of te weigeren. Hierbij is ieder vrij om de feestelijkheden te vieren zoals men zelf wil zonder verplichtingen aan de buren.

Het klootschieten

Om de onderlinge contacten levendig te houden wordt er éénmaal per jaar een middag klootschieten gehouden waar men vrijwillig aan kan deelnemen. Vooraf wordt geld ingezameld voor een drankje en of een gezellig samenzijn met een etentje na afloop. De buurtgenoten verzamelen zich op een afgesproken tijd op het vooraf bepaalde begin punt en gaan dan in groepen klootschieten. Een bolderkar met drankjes wordt meegezeuld en sommigen doen zich al snel te goed aan een drankje om warm te blijven.

Het klootschieten is al eeuwenoud en werd al beoefend vanaf de dertiende eeuw. Rond 1500 was deze sport in heel Nederland populair. Men denkt dat de sport ontstaan is op het Twentse platteland. Misschien dat het daarom in de meeste buurtschappen in ere wordt gehouden.

Het is de bedoeling om met een kloot een bepaald parcours af te leggen van gras of zand in zo min mogelijk worpen. Een kloot is een ronde bal van hout of van kunststof die verzwaard is met lood. De diameter is tussen de 7 en 8 centimeter. In de Grafschaft Bentheim wordt gespeeld met een kaasvormige houten schijf in plaats van een bal. Het parcours bevat bochten en kleine hoogteverschillen om het wat moeilijk te maken.

Men kan de groep verdelen in kleine teams van 5 of 6 personen die ieder een vast aantal schoten mogen verrichten. Dit kan bijv. verdeeld worden in 3 rondes van 2 schoten per persoon waarbij voor elke ronde één punt te behalen is.

Men kan spelen op een veld of op een verharde weg. Volgens de wetgeving is het verboden om op de rijbaan te spelen, maar op rustige buitenwegen en in wijken in onze omgeving wordt het wel oogluikend toegestaan. Belangrijk is om de kloot midden op de weg te houden omdat deze anders snel zal wegglijden. Raakt de kloot van de weg, of in de sloot dan mag deze op dezelfde plek op het asfalt worden gelegd om verder te spelen.

Aan het eind van het spel wordt in een café of restaurant de winnaar bekend gemaakt. Maar vooral belangrijk bij dit spel is dat buren elkaar weer eens nader hebben ontmoet en de onderlinge banden nog eens worden aangehaald.