Modern Israël 20: Balfour Verklaring – Brits oorlogsbeleid

Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog ging Engeland haar Midden-Oosten beleid richten op de beveiliging van het Suezkanaal. Deze werd bedreigd door de Ottomaanse invasie. De Britten gingen samenwerken met de Arabieren, in het bijzonder Abdoella, de Hashemitische sherif van Mekka. De Arabieren wilden onafhankelijkheid. Daarnaast onderhandelden de Britten met Rusland en Frankrijk. Na 1914 werden de banden tussen de Britten en de Zionisten versterkt m.b.v. Chaim Weizmann.

Onderhandelingen met Frankrijk en Rusland

De Britten kregen een groot deel van Mesopotamië, Trans-Jordanië en zuidelijk Palestina toebedeeld. Frankrijk kreeg invloed in zuid Turkije, Syrië, noordelijk Palestina en het Mosul gebied.

Het lot van Palestina

Het grootste deel van Palestina (behalve de Jeruzalem sanjak) was een integraal deel van het Ottomaans-Syrisch bestuur. Rusland maakte zich zorgen over de Franse ambities in Palestina. De Franciscaanse Orde had een belangrijke invloed in het Heilige Land. De Russen hadden invloed via Russisch orthodoxe belangen. Groot-Brittannië had meer militaire dan religieuze belangen in Palestina. Palestina was strategisch van belang vanwege het Suezkanaal.

Sykes-Picot Overeenkomst voor de verdeling van Palestina in 1916

In de Sykes-Picot Overeenkomst wordt het Midden-Oosten verdeeld tussen Frankrijk, Rusland en Groot-Brittannië. Wat Palestina betreft controleerden de Britten het gebied tussen Akko en Haifa Baai. Er kwam een Britse spoorwegverbinding tussen Haifa en Bagdad. Tevens kregen de Britten zuid Palestina en het achterland Trans-Jordanië in handen. De Fransen kregen invloed in noordwest Palestina, inclusief heel Boven Galilea. In 1917 kreeg Italië bij het verdrag van St. Jean de Maurienne ook enige invloed in Palestina.

Britse strijd tegen de Ottomanen

De Britse strijd tegen de Turken vond plaats in de Sinaï-woestijn en Palestina. Op 22 december 1916 veroverde een groot Engels leger de Ottomaanse post al-Arish. Begin januari 1917 wordt Rafa ingenomen door de Britten. In maart volgde Gaza dat de toegang vormde tot Palestina. Hier stuitten ze echter op een grote Turkse tegenstand. Er werd een nieuwe Britse commandant aangesteld, Generaal Sir Edmund Allenby. In de lente van 1917 trok hij Palestina binnen.

Bondgenootschappen tussen Britten en Zionisten - Dr. Chaim Weizmann

Na 1914 werden de banden tussen de Britten en de Zionisten versterkt. Hierbij speelde dr. Chaim Weizmann een belangrijke rol. In maart 1916 werd hij naar Londen gesommeerd om een oplossing te vinden voor het tekort aan aceton dat gebruikt werd voor explosieven. Na twee jaar laboratoriumonderzoek heeft hij de oplossing gevonden. In deze periode maakte Weizmann vriendschappen op het hoogste niveau. Hij had bovendien charisma waarom hij bewonderd werd door de Britten. Daar kwam bij dat de Britten veel ophadden met het Oude Testament en dus met Palestina. Veel christenen voelden zich historisch verplicht aan de Joden. Zo kon Weizmann inspelen op een 'Brits protectoraat over het Joodse thuisland.'

In 1916 kwam er een nieuwe Britse regering met Lloyd George als premier en Balfour als minister van buitenlandse zaken. Zij vonden dat de Sykes-Picot Overeenkomst de Britse garanties niet meer voldoende kon garanderen. Zowel Joden als Arabieren konden belangrijk zijn voor de Britse overheersing van Palestina. Lloyd George wilde Palestina annexeren. De Zionisten c.q. Joden konden daarbij een belangrijke rol spelen. Sir Mark Sykes was eerst niet zo pro-Joods maar tijdens zijn reizen door Palestina kreeg hij steeds meer bewondering voor de Zionistische kolonies. Op 7 februari 1917 gaf hij de Zionistische leiders te kennen dat de Britse regering mogelijk een Joodse nationale entiteit in het Heilige Land gunstig gestemd was. Maar Groot-Brittannië was geen vrije agent in het Midden-Oosten. De Zionisten moesten gaan overleggen met de geallieerde regeringen in Frankrijk en Italië. Beide landen waren niet tegen.

Joods Legioen

Ondertussen was Vladimir Jabotinksy bezig met het organiseren van een Joods Legioen voor de bevrijding van Palestina. Maar in Engeland en Rusland was er onder de Joden weinig animo. Men was bang dat de Jisjoev hetzelfde lot zou treffen als de Armeniërs onder de Turken als die merkten dat Joden bezig waren om Palestina te bevrijden. Dit was niet vergezocht. Zo was de NILI organisatie (Nezach Yisrael Lo Y'shaker – De Eeuwige van Israël zal niet liegen) van Aaron Aaronsohn aan het spioneren onder de neuzen van de Turken. Het spionnen netwerk werd ontdekt en de leden werden gemarteld. Zelf overleed Aaronsohn tijdens een vliegtuigongeluk in het Engelse Kanaal. Hiermee kwam een eind aan de NILI.

Meer informatie: Modern Israël III: De Jisjoev en de Balfour Verklaring.

Lees verder

• Modern Israël 19: Balfour Verklaring – Eerste Wereldoorlog
• Modern Israël 21: Balfour Verklaring-Joods Nationaal Tehuis
• Modern Israël 22: Brits Mandaat – grenzen en Joodse hoop
• Modern Israël 23: Brits Mandaat – einde militair regime
• Modern Israël 24: Brits Mandaat – 'constitutie'