125 jaar Coca-Cola: Het begin van het succes

De Amerikaanse apotheker John Stith Pemberton ontwikkelt in 1866 een frisdrank met het doel zijn klanten af te helpen van veel gehoorde klachten. Met als voornaamste bestanddelen aftreksels van kolanoten en cocabladeren ontdekt hij samen met zijn zakenpartner Frank Robinson, die het logo en de naam Coca-Cola bedenkt, een gat in de markt. Zakenman Asa Chandler richt later The Coca-Cola Company op, die tijdens de Tweede Wereldoorlog wereldwijde bekendheid krijgt.

Een drankje tegen hoofdpijn en duizelingen

John Stith Pemberton (1831-1888) is een apotheker uit de stad Atlanta in de Amerikaanse staat Georgia. Zijn drogisterij loopt niet slecht, maar 'doc' Pemberton zoekt iets wat hem van zijn concurrenten kan onderscheiden en dat hem meer klanten kan bezorgen. Hij denkt aan een drankje, een pilletje of een zalfje dat veel voorkomende klachten als hoofdpijn, slapte en duizelingen bij zijn klanten kan verhelpen. Hij doet proeven met plantenextracten en bedenkt een combinatie van o.a. kolanoten uit West-Afrika, die de opwekkende stof cafeïne bevatten, en uit Zuid-Amerika afkomstige cocaplanten. Dat die onder meer als basis voor de harddrug cocaïne dienen, weet men in 1866 nog maar nauwelijks. Met toevoeging van nog wat ingrediënten weet Pemberton (zie afbeelding inleiding) er een dikke siroop van te maken. Om het drinkbaar te maken mixt hij de siroop met koolzuurhoudend water om zo een frisse, prikkelende drank te verkrijgen. De drogist prijst het drankje weliswaar aan als middel tegen hoofdpijn, buikklachten, slapte en duizelingen, zijn klanten vinden het vooral opwekkend en erg lekker! In de drogisterij komt een soda fountain, een soort tapinstallatie, te staan waar het bewuste drankje uitkomt.

Het ontstaan van de naam en het logo

Het lukt Pemberton aanvankelijk niet om zijn verfrissende prikdrankje onder de aandacht van het grote publiek te brengen. Het eerste jaar verdient hij met de verkoop van zo'n 13 glazen per dag (5 dollarcent per glas) 50 dollar, maar daar staat een investering van 70 dollar tegenover. Zijn zakenpartner en boekhouder Frank Mason Robinson (1845-1923) pakt het nieuwe product professioneel aan. Ten eerste verzint hij een naam. De cocaplanten en de kolanoten brengen hem op de simpele naam Coca-Cola. Bovendien ontwerpt hj een beeldmerk voor de nieuwe drank (zie afbeelding rechts). Zo ontstaat het sierlijke logo in een fraai, krullerig handschrift. Dit wordt nog steeds gebruikt. Nu begint de zaak pas goed te lopen. Behalve aan drogisterijen en apothekers, weet het tweetal het drankje ook aan diverse cafés te slijten. Robinson en Pemberton hebben door dat er een grote markt is voor deze Coca-Cola en maken er flink reclame voor.

De definitieve opmars van Coca-Cola

De soda fountains worden razend populair en daarmee begint Coca-Cola aan zijn definitieve opmars in de Verenigde Staten. De slimme zakenman én apotheker Asa Griggs Chandler (1851-1929) koopt alle rechten op de productie van Coca-Cola van John Pemberton, inclusief het strikt geheime gehouden recept van de siroop die de frisdrank dat speciale karakter geeft. Chandler betaalt er een schamele 2300 dollar voor. Pemberton zelf geniet slechts kort van deze inkomsten: hij overlijdt vier maanden later. Chandler pakt de zaken meteen professioneel aan. Hij gaat de frisdrank bottelen, zodat het product nu gewoon per fles beschikbaar is en men niet meer naar een apotheek of café hoeft om het in te tappen.

In 1893 laat hij de handelsnaam wettelijk registreren en zorgt er op die manier voor dat Coca-Cola niet mag worden nagemaakt. Het recept blijft geheim en ligt heden ten dage nog in een bankkluis in Atlanta. Ten slotte bedenkt Chandler een franchiseformule: hij verkoopt het recht om Coca-Cola te bottelen aan allerlei lokale ondernemingen. The Coca-Cola Company verkoopt de siroop met het geheime recept aan diverse bottelarijen. Die voegen koolzuurhoudend water toe en doen de drank in flessen. Deze werkwijze vormt de basis voor het latere wereldwijde succes van Coca-Cola.

Coca-Cola verovert de jeugd van de wereld

In 1919 besluit Asa Chandler, inmiddels burgemeester van Atlanta, het bedrijf te verkopen. Ernest Woodruff (1963-1944), president van de Trust Company Bank in Georgia, koopt Chandlers bedrijf voor het fraaie bedrag van 25 miljoen dollar. Diens zoon Robert wordt directeur van The Coca-Cola Company en maakt de frisdrank buiten de VS bekend. Zo maakt hij slim gebruik van de Tweede Wereldoorlog door Amerikaanse soldaten voor een flesje slechts 5 dollarcent ('nickel') te laten betalen, de oorspronkelijke prijs, maar niet kostendekkend. Tijdens de oorlog worden 64 mobiele bottelfabrieken naar Europa, Azië en Noord-Afrika gestuurd. Er worden meer dan 5 miljard flesjes Coca-Cola verdeeld. Het is voor het eerst dat de Company zich in de reclame op de jonge consument richt, een marketingstrategie die nu heel normaal is. Zo lukt het Woodruff om meer dan 1400 vestigingen van zijn bedrijf in 160 landen op te richten. Zijn bijnaam wordt dan ook 'Mister Coca-Cola'. Nu wordt deze frisdrank in 200 landen verkocht, 1,6 miljard flesjes of glazen per dag! Dat had John Stith Pemberton nooit kunnen vermoeden toen hij in de keuken achter zijn apotheek dat bruine drankje uitvond....