125 jaar Coca-Cola: De mythen en het beroemde flesje

De glazen Coca-Colaflesjes in de vorm van een kolanoot zijn wereldberoemd en mogen niet geïmiteerd worden. Na de Tweede Wereldoorlog vestigde Coca-Cola zich definitief in Nederland. In Dongen staat het grootste distributiecentrum van Europa. De Company distribueert zo'n 400 merken (fris)dranken. Dat frisdranken slecht zijn door de hoeveelheid toegevoegde suikers en zuren is maar betrekkelijk in vergelijking met andere dranken en voedingsmiddelen.

Het beroemde contourflesje

De bekende glazen flesjes zijn al heel oud. Omdat veel bedrijven destijds probeerden Coca-Cola te imiteren en dus ook de verpakkingen gingen namaken, besloot The Coca-Cola Company al in 1913 een nieuwe fles te laten ontwerpen, zodat het verschil met de imitaties overduidelijk zou zijn. De opdracht was: 'Bedenk een fles die de consument onmiddellijk herkent, zelfs op de tast'. Alexander Samuelson, een glasblazer van de Root Glass Company, en zijn assistent Earl Dean slaagden erin een volstrekt uniek flesje te bedenken. Er zijn al veel verklaringen voor de bijzondere vorm van dat flesje gegeven: het zou een vrouwenlichaam voorstellen of misschien wel een raket. Maar de ontwerpers verklaarden dat de vorm van de kolanoot, één van de ingrediënten van Coca-Cola, hen de inspiratie voor de bijzondere vorm had gegeven. In 1915 wordt het als contourfles geregistreerd en mag dus niet nagemaakt worden. De bijzondere vorm en het geribbelde oppervlak zorgen er inderdaad voor dat de fles ook op de tast kan worden herkend. Binnen twee jaar na de registratie zijn de oude, rechte flessen allemaal door de nieuwe contourfles vervangen.

Maar glas is duur en zwaar. Vanaf 1960 wordt Coca-Cola ook in blikjes verkocht. In 1970 wordt de 'plastic' PET-fles van een liter met een schroefdop geïntroduceerd en komen er geleidelijk andere kunststof flessen met verschillende inhoud. De oorspronkelijke vorm van de flesjes is nog wel herkenbaar in de plastic flessen, maar die bijzondere slanke vorm is het toch niet meer. Het oorspronkelijke contourflesje blijft gewoon gehandhaafd. Daar zit immers teveel geschiedenis achter. Zijn unieke vorm is zelfs door beroemde kunstenaars als Salvador Dali en Andy Warhol vereeuwigd. Warhols manshoge schilderij van een Coca-Colaflesje uit 1962 bracht eind 2010 op een veiling van Sotheby's in New York zelfs 35 miljoen dollar op (zie afbeelding links). De beroemde Coca-Cola lightdrinker en multi-designer Karl Lagerfeld heeft na zijn ontwerp van een aluminium Coca-colaflesje in 2010 dit jaar een serie van drie lightflesjes met zijn naam geïntroduceerd (zie afbeelding inleiding).

Coca-Cola Nederland

In 1948 kwam er een zelfstandige bottelaar van Coca-Cola in Nederland, en wel in Alphen aan den Rijn. Daarna kwamen er nog vijf vestigingen bij. In 1988 werden de fabrieken samengevoegd tot Coca-Cola Beverages Nederland B.V. en in 1999 ontstond CCE-NL: Coca-Cola Enterprises Nederland met het hoofdkantoor in Rotterdam. Van daaruit worden alle activiteiten uitgevoerd op het gebied van directie, administratie, personeel en alle zaken die niet rechtstreeks op de verkoop aan klanten of productie van frisdranken zijn gericht, bv. sponsoring. In het Brabantse Dongen staat een moderne fabriek waar koolzuurhoudende frisdranken worden gebotteld en gedistribueerd. Daar worden vooral hervulbare kunststoffen PET-flessen en de beroemde glazen flesjes 'afgevuld'. Ook komen hier de bag-in-boxes vandaan: de in de fabriek met siroop gevulde containers voor de tapinstallaties bij de horeca, bedrijven en instellingen. De fabriek in Dongen is het grootste opslag- en distributiecentrum van CCE in Europa. De Nederlandse markt wordt vanuit vijf verkoopkantoren, de zgn. sales centers, bediend.

De dranken en merken van Coca-Cola

Behalve Coca-Cola produceert, verpakt en distribueert de frisdrankenfabrikant ook bekende merken als Fanta en Sprite, evenals vruchtensappen als Minute Maid en het bekende 'sportwatertje' Aquarius. Verder verkopen de Company en de aangesloten bedrijven nog een keur aan andere drankjes, ook van andere bedrijven. In Noord-Amerika zijn dat de bronwaters van de Groupe Danone (Evian, Dannon en Sparkletts) en bij ons merken als Dr. Pepper en Schweppes. Alles bij elkaar verkoopt het bedrijf zo'n 400 verschillende merken, waaronder ook koffie en thee, in ruim 200 landen.

Zijn frisdranken slecht?

Die drankjes hebben allemaal hun eigen smaak en eigenschappen. Ook de hoeveelheid suiker en het aantal kilocalorieën (voedingswaarde) verschillen nogal. De bekende Coca-Cola regular bevat per 100 ml 10,6 gram suiker en levert 42 kcal. Fanta fresh apple is de 'zwaarste' met 12,3 gr. suiker en 50 kcal. Alle dranken met de toevoeging 'light' of 'sugarfree' en de meeste sportdranken bevatten weliswaar geen suiker (en leveren 0 kcal.), maar chemische toevoegingen die goed zouden zijn voor je gezondheid en bij orange en lemon zoetstoffen in plaats van suiker. Ter vergelijking met andere dranken: 252 kcal. bij whiskey, 149 kcal. bij port, 64 kcal. bij druivensap en magere chocolademelk en 39 kcal. bij vers geperst sinaasappelsap en magere melk! Suikers vind je wat minder in genoemde dranken, hoewel 15,8 gr. per 100 ml voor druivensap en 10 voor port er ook niet om liegen.

En die zoetstoffen dan? Coca-Cola gebruikt combinaties van de stoffen aspartaam, natriumcyclamaat, acesulfaam-K en sacharine voor zijn lightdrankjes. Hoe chemisch dat ook mag klinken, ze worden officieel door de EU als ongevaarlijk beschouwd, hoewel met betrekking tot vooral aspartaam de meningen sterk verdeeld zijn. Ook de hulpstoffen met een E-nummer, zoals kleurstoffen, conserveermiddelen en glansmiddelen zijn goedgekeurd voor consumptie. In Coca-Cola zit 10 mg cafeïne per 100 ml. Het is één van de ingrediënten die de drank zijn speciale smaak geven. Maar het is beduidend minder dan er in dezelfde hoeveelheid koffie of thee zit. Al die suikers en zuren veroorzaken natuurlijk tandbederf als men z'n gebit niet onderhoudt. Maar dat geldt eveneens voor de suikers in appels en sinaasappels!

Mythen rond de werking van cola

Er bestaan verschillende mythen over de werking van cola. Het verhaal van een werknemer die ooit in een ketel Coca-Cola zou zijn gevallen en waarvan uiteindelijk alleen het gebit werd teruggevonden is vanzelfsprekend volledig verzonnen. Het Amerikaans populair wetenschappelijk programma Mythbusters heeft een aantal hardnekkige verhalen bevestigd met proeven en enkele ontkracht. Zo is bewezen dat je met cola bloedvlekken kunt verwijderen, chroom en een muntje kunt oppoetsen. Dat cola roest verwijdert, vetvlekken uit je wasgoed haalt, motoren ontvet en sperma doodt zijn broodjeaapverhalen.