Roma Aeterna: de boog van Titus

De Romeinen noemden hun stad Roma Aeterna: het eeuwige Rome. Maar wat is er precies overgebleven van dit ‘eeuwige Rome’? In deze episode bekijken we één van deze overblijfselen: de boog van Titus.

Ontstaansgeschiedenis

De boog van Titus is in 82 n. Chr. opgericht door de keizer Domitianus, ter ere van zijn net overleden broer Titus, die voor hem keizer was geweest. De boog is versierd met visuele weergaves van de grootste triomfen die onder leiding van Titus hebben plaatsgevonden.

Zonder twijfel het grootste en meest significante wapenfeit dat op de triomf is weergegeven, is de verovering van Jeruzalem van het jaar 70. De inname van Jeruzalem vond plaats tijdens de Eerste Joodse Opstand van 66-73, maar hoewel de opstand dus nog tot 73 doorsudderde, was het grootschalige verzet na de val van Jeruzalem wel doorbroken.

Het was met name wat er ná de val van Jeruzalem gebeurde, wat Titus en daarmee ook zijn boog zo berucht maakt onder Joden. Vastbesloten op de rebellie van de Joden voor goed de kop in te drukken, plunderde de Romeinse troepen Jeruzalem. Grote delen van de stad werden in brand gestoken en duizenden Joden werden vermoord. Ook de eeuwenoude tempel van Salomo werd niet gespaard, hoewel dit volgens de Joodse historicus Flavius Josephus, die de val van Jeruzalem van dichtbij meemaakte, tegen de orders van Titus in was, die de tempel wilde sparen. Desalniettemin werd Titus verweten verantwoordelijk te zijn voor de vernietiging van de heilige tempel. Reeds sinds de oprichting van de boog weigeren Joden onder de boog door te lopen, als vorm van stil protest.

Ondanks de aversie die de Joden tegen de boog koesteren, is de boog van onschatbare waarde voor Joodse historici. Op de rijk geïllustreerde boog staan weergaves van de grootste schatten die uit de tempel van Salomo gehaald zijn. Zonder deze boog zouden we niet of nauwelijks weet hebben gehad van de schatten die in de tempel te vinden waren.

De boog

De boog is 13,5 meter breed, ruim 15 meter hoog en ruim 5 meter dik. Wie de boog ontworpen heeft is onduidelijk, al is het het meest aannemelijk dat Rabirius de ontwerper is geweest. Rabirius was de favoriete ontwerpen van de keizer Domitianus, die de boog heeft laten maken, en de stijl van de boog zou dit ondersteunen. Dit is echter niet gedocumenteerd en blijft daarom slechts een aanname.

De originele inscriptie luidt als volgt:


De senaat en het volk van Rome (dragen dit op) aan de goddelijke Titus Vespasianus Augustus, zoon van de goddelijke Vespasianus. Later is er door paus Pius VII nog een inscriptie aan toegevoegd, toen hij de boog in 1821 liet restaureren.