Modern Israël 34: Confrontatie – Na de rellen van 1929

Na de Arabische rellen van 1929 constateerden de Zionisten dat ze op weinig sympathie konden rekenen van de Britse regering. Het Baldwin kabinet was in 1929 gevallen en de Labourpartij -die niet pro-Zionistisch was- kwam in Engeland aan de macht. Lord Passfield, minister van koloniale zaken, zei tegen Weizmann dat hij tegen Joodse massa immigratie was. De politieke gevolgen van de Arabische rellen bedreigden de toekomst van het Joods Nationaal Tehuis.

Shaw Commission onderzoekt oorzaak Arabische rellen van 1929

Vijf weken lang hield de Shaw Commission hoorzittingen over de Arabische rellen van 1929. Op 31 maart 1930 kwam het eindrapport: de Arabieren waren verantwoordelijk voor het geweld. De Moefti en individuen van de Arabic Executive hadden een groot aandeel in de onrust. De oorzaak was dat de Arabieren teleurgesteld waren over hun politieke en nationale aspiraties en angst hadden over hun economische toekomst. Daarom gedroegen ze zich vijandig tegenover de Joden. Om die reden werd de Mandaat regering verzocht de Joodse immigratie te beperken en Arabische pachters te beschermen tegen Joodse landaankoop. Ook mocht de Jewish Agency geen deel uitmaken van de regering in Palestina.

Sir John Hope Simpson naar Palestina

Het Shaw Rapport zorgde voor consternatie bij de Zionisten en vreugde bij de Arabieren. De Britse regering ging akkoord met de aanbevelingen en nam nog extra maatregelen om Joodse immigratie tegen te gaan om de Arabische bevolking te beschermen. De regering zond Sir John Hope Simpson naar Palestina. Die reisde drie maanden rond en maakte een rapport op. Hij kwam tot de conclusie dat de Joodse immigratie en Joodse landaankopen beperkt moesten worden. Hij zei dat er niet meer dan 100.000 mensen bij konden waarvan niet meer dan de helft Joden. De Zionisten vonden de conclusies van Hope Simpson onterecht. De Joden waren niet verantwoordelijk voor de armoede van de Arabieren. Officiële statistieken lieten zien dat veel land in Joods bezit voorheen moeras was of niet bebouwd werd. De hele Jisjoev bezat maar 6,3% bebouwbaar land. Ook was de Arabische levensstandaard toegenomen dankzij de Joodse aanwezigheid in Palestina; veel Arabieren kwamen juist naar Palestina toe om te profiteren van de economische groei.

Passfield White Paper

Op 20 oktober 1929 kwam de Britse regering met de Passfield White Paper. Joodse immigratie moest uitgesteld worden totdat de werkloosheid in Palestina minder zou worden. Er zou geen land meer beschikbaar zijn voor agrarische kolonisatie door nieuwe immigranten. De Passfield White Paper ging verder dan de Churchill White Paper; het verwierp de Balfour Verklaring. Naast immigratiebeperking en het verbod op aankoop land werd ook in negatieve termen gesproken over de Zionistische bijdrage aan de ontwikkeling van Palestina. Uiteraard waren de Zionisten hier boos en bedroefd om en de Arabieren blij. Weizmann reageerde nog gematigd. Andere Joden protesteerden via brieven, petities en ontmoetingen bij publieke Britse figuren. De conservatieve Britten distantieerden zich van Passfield White paper. Ook kwam er een schisma binnen de Labourpartij.

Op 13 februari 1931 schreef premier Mac Donald een brief aan Weizmann waarin het Passfield White paper werd opnieuw geïnterpreteerd. De Joodse immigratie werd nu gezien als een plicht van het Mandaat dat uitgevoerd kon worden zonder dat de rechten van de Arabieren in gevaar zou komen. Ook de aankoop van land door Joden zou niet verboden worden. Het Jewish Agency zou Joods werk mogen verschaffen op Joodse ondernemingen. De brief werd aan de media openbaar gemaakt en werd een officieel document. De Arabieren zagen de brief echter niet als het laatste woord en vonden dat dit het beleid van samenwerking tussen Arabieren en Joden belemmerde.

Meer informatie Modern Israël V: Confrontatie Joden-Arabieren 1929/1936-'39.

Lees verder

• Modern Israël 33: Confrontatie – Arabische rellen van 1929
• Modern Israël 32: Confrontatie – Arabieren in Palestina
• Modern Israël 31: Confrontatie –Joden en Arabieren vóór 1917
• Modern Israël 29: Joods Tehuis –kvoetsa, kibboets en moshav
• Modern Israël 28: Joods Tehuis – HeChalutz (de Pionier)