Modern Israël 35: Confrontatie – Polarisatie Joden-Arabieren

De Arabische bevolking van Palestina was in 1935 toegenomen tot 960.000 (stijging van 67% in twee decennia). De Arabische stedelijke bevolking droeg in 1936 zo'n 398.000. De Joodse investeringen in Palestina stimuleerde de Arabische economie (in mindere mate was de Mandaat regering hiervoor verantwoordelijk). Door toenemende alfabetisme, een groeiende middenklasse en grote aantallen Arabieren werkzaam in de witteboordensector nam het nationalisme toe.

Moefti en Palestina Arabische Partij

In 1935 werd de Palestina Arabische Partij opgericht door de neef van de Moefti, Jamil al-Hoesseini. De echte leiding was echter in handen van de Moefti. Verbonden met de Hoesseini's waren verschillende burgemeesters en leiders van de afdelingen van de Palestina Arabische Arbeiders Gemeenschap in Haifa en Jeruzalem. De politieke partij richtte ook een eigen paramilitaire groep op, de al-Futuwwa, die een militante houding aannam tegen de Balfour Verklaring en het Mandaat.

De Nashashibi familie

De Nashashibi familie verzette zich tegen het leiderschap van de Moefti. In 1935 kwam ze met de Nationale Defensie Partij en de Nashashibi clan kreeg steun van boeren uit Galilea en een aantal Arabische burgemeesters in de kuststeden. De familie had nauwe banden met Abdoellah van Trans-Jordanië. Niet alleen de Hoesseini's waren hun tegenstanders ook een aantal andere organisaties die zich in de beginjaren '30 hadden ontwikkeld. Het waren geen echte politieke groeperingen maar meer belangengroepen van ambitieuze individuele families. Ze werkten niet echt samen en konden zo geen vuist maken tegen de Zionisten en de Britten. De groepen bestreden elkaar zelfs. Zo blokkeerde de Nashashibi familie de verkiezing van Jamil al-Hoesseini als nieuwe president van de Arabische Uitvoerende Raad in 1934. Ze beschuldigden elkaar van het verkopen van land aan de Joden of het ontbreken van Arabisch patriottisme.

Zionisten zagen geen noodzaak eigen intenties in Palestina te definiëren

Het gebrek aan Arabische eenheid zorgde ervoor dat de Zionisten geen noodzaak zagen om eigen intenties in Palestina te definiëren. Zelfs de rellen van 1929 brachten hier geen verandering in. Er werd door de Zionisten geen officieel standpunt ingenomen inzake de relatie met de Arabieren.

Brit Shalom – Martin Buber, Gershom Scholem – binationale Joods-Arabische staat

Op individueel niveau waren een aantal Joodse denkers die wel met het probleem worstelden. Eén van hen was Juda Magnes (een reform Rabbijn) die zich zorgde maakten over de exclusieve gevolgen van het Joods Nationaal Tehuis. Zijn ideeën werden gedeeld door Brit Shalom, een organisatie van Joodse intellectuelen die pleitte voor een binationaal Arabisch-Joodse staat in Palestina. Bekende namen bij deze organisatie waren Gershom Scholem en Martin Buber. Het was echter vooral een ideologische en geen politieke beweging. Ze had nauwelijks invloed op de leiders van de Jisjoev. Ook kreeg het geen respons van de Arabieren. De radicale HaShomer HaZair pleitte nog wel voor een binationale regering in een gewijzigde vorm. Het streefde naar klasse en politieke solidariteit tussen Joodse en Arabische arbeiders. Toch deden de leiders van het Zionisme weinig om toenadering te zoeken tot de Arabieren. Vooral de Arbeiders Zionisten streefden naar een zelfstandige economie en gemeenschap in Palestina. Chaim Weizmann wilde echter een gematigd beleid voeren om Britse goodwill en begrip te kweken. Weizmann was zelfs tegen een Joodse meerderheid in Palestina. Het garandeerde volgens hem geen veiligheid en was niet nodig om Joodse beschaving en cultuur te ontwikkelen. Hij vreesde dat het streven naar een Joodse meerderheid in Palestina door de wereld gezien zou worden als een proces om Arabieren te verdrijven. Tijdens het Zeventiende Zionistische Congres trad Weizmann af als voorzitter vanwege onenigheid met de andere Zionisten. Toch namen de Zionisten even later een gematigde definitie aan waarbij geformuleerd werd dat geen van beide volken zal domineren of gedomineerd zal worden ongeacht de numerieke meerderheid. Ben Goerion gaf lippendienst aan dit gematigd standpunt maar verklaarde later dat zwakte de zonde was van de Joden. David Ben Goerion wilde de Joodse zelfverdediging in Palestina versterken, de Jisjoev opbouwen en het Mandaat aanmoedigen haar verplichtingen jegens het Joods Nationaal Tehuis na te komen. Hij zei dit ook eerlijk tijdens ontmoetingen met Arabische leiders. De Joden hadden volgens Ben Goerion maar één plek om te gaan: Palestina; de Arabieren konden naar veel gebieden in de Arabische wereld gaan.

In 1936 werd Chaim Weizmann opnieuw president van de Zionistische Organisatie. Hij sprak over gelijke rechten voor Joden en Arabieren in Palestina onafhankelijk van hun bevolkingsaantallen. Moshe Sertok bevestigde dit standpunt namens de Jewish Agency.

Meer informatie Modern Israël V: Confrontatie Joden-Arabieren 1929/1936-'39.

Lees verder

• Modern Israël 34: Confrontatie – Na de rellen van 1929
• Modern Israël 33: Confrontatie – Arabische rellen van 1929
• Modern Israël 32: Confrontatie – Arabieren in Palestina
• Modern Israël 31: Confrontatie –Joden en Arabieren vóór 1917
• Modern Israël 30: Joods Tehuis – Histadroet, Jewish Agency