Modern Israël 38: Britse weerstand – Arabische opstand 1936

Ondanks de militaire overmacht van Groot-Brittannië streefde het naar Arabische onafhankelijkheid in het Midden-Oosten: Irak, Trans-Jordanië, Egypte, Libanon, Syrië. Er waren inmiddels 400.000 Joden in Palestina in 1936. De Arabieren wilden een einde maken aan het Britse Mandaat. Zij wilden onafhankelijk worden zoals inmiddels ook met andere landen was gebeurd. De Arabieren in Palestina werden hierbij op gejut door Italiaanse en Duitse propaganda.

Nazi propaganda in het Midden-Oosten

Hoewel Hitler erkende dat Italië in het bezit was van delen in het Midden-Oosten was het zijn bedoeling om de positie van de Britten en de Fransen in het Midden-Oosten te ondermijnen. Tegen 1935 begon Duitsland Nazi propaganda in het MO te verspreiden d.m.v. radio uitzendingen, cursussen, 'educatieve' activiteiten, etc. Er werd een verband gelegd tussen Nazi-Pan-Germanisme en Pan-Arabisch nationalisme. Er werd een harde anti-Joodse campagne gevoerd. Toen de raciale wetten van Nuremberg in 1935 werden ingesteld kreeg Duitsland lof uit alle delen van de Arabische wereld. In de hele Arabische wereld ontstonden ultra rechtse politieke groeperingen en partijen die het Nazisme en het fascisme imiteerden.

De kiemen van de Arabische Opstand van 1936-1939

Ondanks de Arabische steun aan het Nazisme hielp de opkomst van het Nazisme bij de groei van het Zionisme. Vele Joden trokken vanuit Europa richting Palestina. De Nazi's hielpen zelfs Joden om naar Palestina te vertrekken door hen toe te staan kapitaal uit Duitsland mee te nemen. Ook kregen de Zionisten toestemming van Adolf Eichmann om trainingskampen op te zetten voor toekomstige Joodse emigranten naar Palestina. Tegen 1939 vluchtten 275.000 Joden uit het Grote Duitse Rijk. Ongeveer hetzelfde aantal vluchtte uit Polen, Hongarije en Roemenië. Maar immigratie naar Palestina werd beperkt en niet meer dan een derde van van de gevluchte Joden kwam in Palestina aan. Desondanks wakkerde de komst van de Joden de onrust bij de Arabieren aan. Er waren inmiddels 400.000 Joden in Palestina in 1936. De Arabieren wilden een einde maken aan het Britse Mandaat. Zij wilden onafhankelijk worden zoals inmiddels ook met Irak, Libanon, Syrië, Trans-Jordanië en Egypte was gebeurd.

De onlustgevoelens onder de Arabieren in Palestina werden geuit door een jonge groep Arabische schrijvers. Een aantal van hen kwam uit Nabloes. Ze pleitten voor een heilige Arabische oorlog voor Palestina. Deze gevoelens werden aangewakkerd door de komst van veel Joodse immigranten tijdens de Vijfde Alija en de standpunten van militanten Zionisten die tegen de Arabieren waren. Ook zagen de Arabieren dat de Joodse landaankopen toenamen, dat Arabische fehallin wegtrokken naar de steden en dat de Joodse agrarische sector het goed deed. Tevens zagen ze de Joodse levensstijl als bedreigend voor hun traditionele manier van leven.

De spanning in Palestina werd versterkt door de Duitse en Italiaanse propaganda en de religieuze haat van de Moefti en zijn aanhangers. Een poging van de Hoge Commissaris, Sir Arthur Wauchope, in 1935 om een wetgevende raad bestaande uit Arabieren en Joden op te richten stuitte op grote weerstand van zowel Arabieren als Joden.

Het begin van de Arabische Opstand van 1936-1939

In april 1936 begon het Arabisch geweld tegen Joden. Een bus werd tot stoppen gedwongen en twee Joodse inzittenden werden gedood. De volgende nacht werden twee Arabieren door Joden vermoord uit wraak. Daarop begonnen aanhangers van Sheik Farhan al-Sa'ada met het vernietigen van Joods eigendom, gewassen en het doden van Joodse burgers. Het Britse bestuur legde een uitgaansverbod op voor de grote steden. De Moefte greep echter zijn kans en richtte een Arabisch Hoger Comité op die eerst opriep geen belasting te betalen en later kwam met een nationale staking van Arabieren. Moefti Haj Amim riep op tot geweld en een massale staking tegen het immigratiebeleid van de Britten die zeven maanden zouden gaan duren. Ironisch genoeg leidde de Arabische staking tot een opbloei van de Joodse economie: grote aantallen Joodse arbeiders namen de plaats in van goede Arabische arbeiders op de citrusplantages. Ook werden nu Joodse producten verkocht in plaats van Arabische.

In de zomer van 1936 begonnen ongeregelde Arabische troepen met gevechten rond de heuvels van Jeruzalem, Galilea en Samaria. Ze werden hierbij geholpen door Syrische en Irakese vrijwilligers o.l.v. Fawzi al Qawukji uit Syrië. Zij voerden 's nachts aanvallen uit op Joodse boerderijen. Maar de Arabische staking begon zich tegen de Arabieren zelf te keren. Op 11 oktober 1936 besloot het Arabisch Hoger Comité de staking te beëindigen uit angst voor een Britse militaire campagne (er waren al 20.000 Britse soldaten in Palestina en 10.000 waren reeds onderweg naar het Heilige Land). De buitenlandse Arabische strijders konden rustig Palestina verlaten en het georganiseerde geweld nam langzaam af. De opstand had tot nu toe aan 197 Arabieren, 80 Joden en 28 Britten het leven gekost. De belastingbetaler moest 6 miljoen Pond opbrengen voor de kosten van de onlusten. De Commissie Peel zou een onderzoek starten naar de Arabische opstand maar het geweld zou tot en met 1939 aanhouden.

Meer informatie Modern Israël V: Confrontatie Joden-Arabieren 1929/1936-'39.

Lees verder

• Modern Israël 37: Confrontatie – Vijfde Alija/groei Zionisme
• Modern Israël 36: Confrontatie – Revisionistisch Zionisme
• Modern Israël 35: Confrontatie – Polarisatie Joden-Arabieren
• Modern Israël 34: Confrontatie – Na de rellen van 1929
• Modern Israël 33: Confrontatie – Arabische rellen van 1929