Modern Israël 40: Britse weerstand – Arabische opstand 1937

David Ben Goerion had nooit een gebrek aan vertrouwen om een akkoord te bereiken met de Arabieren. Hij had ook contact met ze maar er werd niet veel resultaat geboekt. Ook de Iraakse en Syrische regeringen waren vijandig tegenover de deling van Palestina. Er kwam weer een nieuwe Arabische opstand in 1937.

Arabisch verzet tegen het Peel Report

In de Arabische wereld nam het verzet tegen het Peel Report toe. Syrië protesteerde bij de Franse hoge commissaris. In Egypte hielden de Moslim Broeders geldinzameling acties voor de Palestijnse Arabieren. Er waren massa demonstraties in Bagdad, een eendaagse staking in Mekka en Medina, protest van Moslim jeugd in Tunis, en talloze Moslim demonstraties in India. Er waren wel verschillende visies op Palestina. Zo beschouwde Syrië Palestina en Jordanië als haar provincies. Egypte zag Palestina als buffer om de Sinaï te beschermen. Voor Irak was Palestina een economische basis voor de olie. Ibn Saud wilde echter een onafhankelijk Palestina.

De hernieuwde Arabische opstand

Nazi-Duitsland
De As-mogendheden (Nazi-Duitsland en Italië) zonden meer Arabische uitzendingen uit om tegen het Franse en Britse imperialisme te strijden. Het Zionisme werd voorgesteld als instrument van de Britten. De anti-Joodse propaganda van de Duitsers kwam voort uit eigen binnelandse politiek en was in eerste instantie niet bedoeld om Arabische onrust in het Midden-Oosten aan te wakkeren. Maar met het uitkomen van het Peel Report werd de Duits interesse voor de kwestie Palestina aangewakkerd. Duitsland zag een Joods politieke structuur onder Brits Mandaat niet in het belang van Duitsland. De Duitsers zagen een Joodse staat als macht voor het Jodendom zoals de katholieken het Vaticaan hadden. De Duitsers zochten contact met Arabische nationalisten en verzekerden hen tegen het Peel plan te zijn. De Moefti verklaarde aan de Duitse consul-generaal zijn bewondering voor Nazi-Duitsland. Syrische nationalisten vroegen aan de Duitsers om wapens voor Arabische strijders in Palestina. Duitsland leverde via Irak en Saoedi-Arabië wapens aan de Arabieren in Palestina.

Nazi propaganda
Ondertussen groeide het Nazi propaganda apparaat in Palestina snel en werd uitgevoerd door Duitse agenten, handelsreizigers, zakenlui, diplomaten en inwoners (de Duitse Tempeliers). De helft van de Tempeliers werd lid van de Nazi partij. De Arabische pers in Palestina nam de nazi en antisemitische propaganda over. Op de geboortedag van de profeet Mohammed in mei 1937 werden posters van Hitler en Mussolini opgehangen.

Hernieuwd Arabisch geweld
Op 26 september 1937 begon het Arabisch geweld toen bij een kerk in Nazareth een Britse commissaris en politiemannen werden beschoten door een groep Arabieren. Het Britse Mandaat bestuur nam strenge maatregelen. Hoesseini (de Moefti) werd afgezet als president van de Opperste Moslimraad. En even later werden vijf van de zes leden van het Hoger Comité gearresteerd en naar de Seychelle eilanden verbannen. Het zesde lid wist te ontsnappen naar Syrië. De Moefti vluchtte vermomd als bedelaar naar Libanon. Van daaruit regelde hij een buiten de wet staande Hoger Comité in Damascus.

Vanaf midden oktober vielen Arabieren Joden aan. Er waren aanvallen op nederzettingen en bussen. Ook werden Britse patrouilles onder vuur genomen. Het nieuwe vliegveld in Lydda werd in brand gestoken, treinen met troepen werden ontspoord, de oliepijplijn tussen Mosul en Haifa werd beschadig. De Britten traden keihard op en in 1938 werden 45 Arabieren geëxecuteerd. Velen werden tot levenslang veroordeeld. De opstand was het ergst in de periode juli-november 1938. Er waren 16.000 opstandelingen bij betrokken die het openbare leven buiten de grote steden en de Joodse nederzettingen verlamde. Half oktober namen de opstandelingen de Oude Stad van Jeruzalem in bezit.

Britse versterkingen
In juli 1938 brachten de Britten twee nieuwe infanterie bataljons naar Palestina. Ook kwamen er twee RAF squadrons en een gepantserde auto en cavalerie eenheid. Er werden op belangrijke plekken wegversperringen opgericht (deze methode paste Israël later ook toe). In totaal waren 20.000 Britse soldaten bij de campagne betrokken. Maar ze konden nauwelijks rust brengen in het noorden en centrum van het land. In Jeruzalem en het zuiden kwamen getrainde eenheden.

Onderling Arabisch geweld
Bij het Arabisch geweld vielen enkele duizenden doden en was er voor tientallen miljoenen pond aan schade. Ondertussen zorgde Moefti Haj Amim vanuit ballingschap ervoor dat honderden Arabische leiders werden vermoord of gedwongen werden het land te verlaten. De anti-Hoesseini beweging o.l.v. Fakhri Bey al-Nashashibi slaagde er niet in een tegen campagne te voeren. Eind 1939 waren er meer dan 3000 doden en waren 18.000 Arabieren het land ontvlucht. Op 9 november 1941 werd Fakhri Bey zelf ook vermoord in Bagdad.

Meer informatie Modern Israël V: Confrontatie Joden-Arabieren 1929/1936-'39.

Lees verder

• Modern Israël 39: Britse weerstand – De Peel Commissie
• Modern Israël 38: Britse weerstand – Arabische opstand 1936
• Modern Israël 37: Confrontatie – Vijfde Alija/groei Zionisme
• Modern Israël 36: Confrontatie – Revisionistisch Zionisme
• Modern Israël 35: Confrontatie – Polarisatie Joden-Arabieren