Modern Israël 42: Britse weerstand – Rondetafelconferentie

Het hernieuwde Arabische geweld leidde tot een nieuwe commissie (Woodhead) die moest kijken hoe de verdeling van Palestina geregeld kon worden. In februari 1939 begon in Londen de Rondetafelconferentie. In die tijd werden de Joodse immigratie en land aankopen al ernstig beperkt. Dit was des te schrijnend omdat in Europa de Joden het steeds moeilijker kregen met de opkomst van het Nazisme. De Joden zaten als ratten in de val.

Woodhead commissie

Een commissie o.l.v. Sir John Woodhead ging kijken hoe de verdeling van Palestina geregeld kon worden naar aanleiding van het Arabisch geweld. Maar nog meer dan bij de Peel Commissie boycotten de Arabieren de hoorzittingen. Alleen Britse en Joodse getuigen konden gehoord worden. Toch vertegenwoordigden de functionarissen van het Mandaat min of meer het Arabisch Hoger Comité. Zij stonden vijandig tegenover het Zionisme.

De hoorzittingen vonden plaats toen Joden steeds meer vervolgd werden in Nazi-Duitsland. Vrije immigratie naar Palestina was een kwestie van leven op dood. Tevens boden andere land m.u.v. de Dominicaanse Republiek weinig ruimte voor nieuwe immigranten zo bleek tijdens een internationale conferentie in juli 1938 in Evian (Frankrijk). Het geweld in Palestina ging tijdens de hoorzittingen gewoon door. Alleen door Britse versterkingen werd de orde hersteld in de grote steden. Ondertussen chanteerden de Arabische regeringen Londen. Groot Brittannië gaf al toe aan Hitler en Mussolini ten koste van kleinere landen en Weizmann vreesde dat dit ook met de Jisjoev in Palestina zou gaan gebeuren.

Op 9 november 1938 kwam het Woodhead Rapport uit. In het kort was de conclusie van het rapport dat het Peel Plan onuitvoerbaar was omdat er een grote Arabische minderheid binnen het Joodse gebied was en omdat er beperkt land beschikbaar was voor tienduizenden nieuwe Joodse immigranten. Een Joodse staat zou economisch leefbaar zijn, maar een Palestijnse staat niet beroofd van een Joods achterland. De oplossing zou moeten zijn een opgelegde economische unie, hoewel er rekening mee werd gehouden dat dit niet geaccepteerd zou worden.

De Zionisten waren woedend omdat het voorstel erop neer zou komen dat de Joodse staat slechts een twintigste van westelijk Palestina zou bevatten en een honderdste van het hele Mandaatgebied. De meeste Joodse nederzettingen zouden buiten de grenzen vallen. De Arabieren verwierpen het plan ook omdat ze tegen Joodse soevereiniteit waren.

Het was het laatste Britse voorstel voor een verdeling. Twee dagen later kwam een nieuwe White Paper uit waarin geen sprake was van een verdeling. Er zou een conferentie in London komen om een akkoord te bewerkstelligen. Mocht dit niet lukken dan zou Groot Brittannië zelf het beleid opleggen. De Arabieren zagen dat hun geweld succesvol was geweest.

De Londense Rondetafelconferentie

Weken voor de conferentie in februari 1939 beperkten de Britten al de Joodse immigratie en land aankopen. Zelfs 10.000 Joodse kinderen uit Centraal Europa mochten Palestina niet in. De Britten gingen tevens in op de eis van de Moefti om de leden van het Arabisch Hoger Comité vrij te laten. Deze gingen mee met de Arabische delegatie naar Londen.

Op 7 februari 1939 begon de conferentie. De Arabieren weigerden met de Joden in één kamer te zitten. Joden en Arabieren gingen door twee verschillende ingangen het Paleis binnen. De Joden werden vertegenwoordigd door Weizmann, Ben Goerion en Ben Zvi. De eerste vroeg aan de Britten niet de immigratie te beperken nu de Joden zo bedreigd werden in Europa. De Arabische zaak werd vertegenwoordigd door Jamil al-Hoesseini die een einde wilde aan het Britse Mandaat en ook een einde aan de Joodse immigratie.

De Britten kozen meer de kant van de Arabieren omdat ze de Arabische landen als bondgenoten wilden houden in hun strijd tegen de Duitsers en haar bondgenoten. De Britten wilden een beperking van de Joodse immigratie anders zou ze zich uit Palestina terugtrekken en de Joden overlaten aan de superieure Arabische overmacht. De Joodse immigratie moest beperkt worden tot 75.000 de komende vijf jaar. Ook de land aankopen werden aan banden gelegd. Druk van de Amerikaanse Joden op Groot Brittannië haalde niets uit. De Britse veiligheidsbelangen werden alleen beschermd door Arabische goodwill. In augustus 1939 kwam er een einde aan het Arabische geweld. Er waren 6.768 doden gevallen: 2.394 Joden, 610 Britten en 3.764 Arabieren.

Meer informatie Modern Israël V: Confrontatie Joden-Arabieren 1929/1936-'39.

Lees verder

• Modern Israël 41: Britse weerstand – Joodse zelfverdediging
• Modern Israël 40: Britse weerstand – Arabische opstand 1937
• Modern Israël 39: Britse weerstand – De Peel Commissie
• Modern Israël 38: Britse weerstand – Arabische opstand 1936
• Modern Israël 37: Confrontatie – Vijfde Alija/groei Zionisme