Modern Israël 43: Britse weerstand – White Paper 1939

De White Paper van 1939 was één van de grootste klappen voor het Zionisme en het Joodse volk. Hierin werd de immigratie van Joden naar Palestina aan banden gelegd in een tijd dat de zwartste bladzijde uit de geschiedenis van het Joodse volk zou plaatsvinden: de Holocaust. In de White Paper stond verder dat de auteurs van de Balfour Verklaring niet de bedoeling hadden Palestina om te vormen in een Joodse staat ten koste van de Arabische bevolking.

White Paper van 1939

Chaim Weizmann was reeds eerder op de hoogte van de White Paper van 1939. Hij haalde tijdens een ontmoeting met Mac Donald keihard naar hem uit. Op 17 mei 1939 werd de White Paper officieel bekend. Hierin stond dat de auteurs van de Balfour Verklaring niet de bedoeling hadden om Palestina in een Joodse staat te veranderen ten koste van de Arabische bevolking. Groot Brittannië kon het mandaat in Palestina niet blijven handhaven. De bedoeling was om Palestina binnen 10 jaar onafhankelijk te maken en om binnen 5 jaar orde en vrede te herstellen; de bevolking van Palestina moest een toenemende rol krijgen binnen de regering van hun land, onder advies van Britse functionarissen; er moest bescherming komen voor de Arabische en Joodse gemeenschappen, de heilige plaatsen en Britse strategische belangen. Meer Joden toelaten zou betekenen dat Britse overheersing sterker zou worden. Dit zou tegen de geest van de Volkenbond ingaan. Daarom mochten er de komende 5 jaar slechts 10.000 Joden per jaar toegelaten worden tot maximaal 75.000. Daarna zou alleen Joodse immigratie toegestaan worden met toestemming van de Arabieren. De verkoop van land zou onmiddellijk gestopt worden.

Reacties van Arabieren, Joden en Britten

Het Britse beleid beperkte de groei van het Joods Nationaal Tehuis. Joden uit Europa zouden niet meer naar Palestina kunnen gaan. Om technische redenen uitten ook de Arabieren hun ongenoegen door te stellen dat de White Paper gunstig was voor de Joden. Slechts een minderheid van de Arabische leiders was tevreden.

De Joden gingen de volgende dag in heel het land demonstreren. Er waren geïsoleerde rellen waarbij 1 politieman werd gedood. David Ben Goerion schreef dat de Joden moesten gaan vechten. Joodse notabelen leverden hun Britse decoraties in. De Irgoen blies een aantal overheidsgebouwen in Jeruzalem en Tel Aviv op, ook werden spoorwegen gesaboteerd.

In Groot Brittannië zelf was ook kritiek op de White Paper. Er werd gevreesd voor Joods verzet. De Britse Arbeiderspartij was tegen maar het kabinet won met een kleine meerderheid (269 voor, 179 tegen en 110 onthoudingen). Er was echter niet alleen toestemming nodig van het parlement maar ook van de League Permanent Mandates Commission. Er werden drie sessies gehouden over de Palestina crisis. Mac Donald betoogde voor de commissie dat het Joods Nationaal Tehuis al leefbaar genoeg was om zichzelf in stand te houden en dat extra Joodse immigratie niet nodig was. De commissie ging niet akkoord met het argument.

Op 16 augustus 1939 werd het 21ste Zionistische Congres gehouden. David Ben Goerion nam een militant standpunt in. “De White Paper had een vacuüm gecreëerd dat door de Joden zelf opgevuld moest worden.” De Joden moesten doorgaan totdat er een Joodse staat was. De Jewish Agency gaf openlijk toestemming voor clandestiene immigratie. De toestroom van illegale vluchtelingen nam toe. De Britten traden hard op door de wapens terug te eisen van de ghaffiers en leden van de Hagana te arresteren. De Hagana richtte speciale eenheden op om anti-Britse operaties uit te voeren. Weizmann wees op het gevaar de Britten aan te vallen en tegelijkertijd steun van hen te verlangen voor de Jisjoev en de strijd tegen Nazi-Duitsland. De Britten wilden met de White Paper rust creëren in Palestina om in Europa te kunnen vechten. Bovendien hadden de Arabieren niet de complete overwinning omdat er 75.000 Joden de komende 5 jaar toegelaten zouden worden. Toch hield de White Paper de Arabieren min of meer rustig. Het Britse beleid was gegrond op eigenbelang. Op lange ter mijn zou het de samenwerking tussen Joden en Arabieren vernietigen.

Maar voor de Joden betekende de White paper het doodvonnis voor Joden in Europa. Bij het 21ste Zionistische Congres nam Chaim Weizmann afscheid van zijn collega's. Velen van hen zouden de oorlog niet overleven.

Meer informatie Modern Israël V: Confrontatie Joden-Arabieren 1929/1936-'39.

Lees verder

• Modern Israël 42: Britse weerstand – Rondetafelconferentie
• Modern Israël 41: Britse weerstand – Joodse zelfverdediging
• Modern Israël 40: Britse weerstand – Arabische opstand 1937
• Modern Israël 39: Britse weerstand – De Peel Commissie
• Modern Israël 38: Britse weerstand – Arabische opstand 1936