Historische geografie Israël: Palestina in Bijbelse tijd

De Midden Stedelijke Periode is de Bijbelse periode waarin steden, bevolkingen en personen namen krijgen. De archeologische vondsten en geschreven bronnen verrijken de kennis over deze periode. De periode begint met twee grote invasies: van de Hyksos (introduceerden paard en strijdwagen) en van de Hebreeërs (aartsvaders Abraham, Izaäk en Jakob). Zij bevolken de berggebieden van Judea en Samaria en de woestijnstad Beer Sheva in het zuiden.

Egyptische invloed

Na de verdrijving van de Hyksos komt er een Nieuw Koninkrijk. Egypte verovert gebieden tot ver in Syrië. De bekendste heerser Tuthmose II die de Egyptische overheersing van Palestina verstevigt. De inwoners van Palestina wzijn de Kanaänieten (die later door de Grieken Feniciërs worden genoemd). Ze ontwikkelen zeehandel vanuit Byblos en ontwikkelen het alfabet. Andere belangrijkere plaatsen zijnn Akko, Dor, Jaffo, Ashkelon en Gaza. Strategische belangrijke steden zijn Hazor in het noorden (wegen richting Damascus en Noord-Syrië), Beth She'an (de poort richting Trans-Jordanië), Megiddo, Gezer en de havens Jaffo en Gaza. Belangrijke bergsteden die minder onder invloed van Egypte zijn, zijn Sichem, Jeruzalem, Beth-El, Gibeon en Hebron.

De Israëlietische Periode

De meest beslissende periode voor de latere geschiedenis van Palestina is de Israëlietische Periode (het IJzeren Tijdperk). Zee volkeren vanuit Griekenland (Dorians) verzwakken het Hittietische Rijk. Ze proberen Egypte te veroveren in de dagen van Ramsees II (midden 13de eeuw vbgj). Het Egyptische rijk brokkelt af. Ook vind er een vulkaan uitbarsting plaats ten noorden van Kreta. Deze zorgt ervoor dat Kreta als zeemacht in de Middellandse Zee afbrokkelt. De Feniciërs nemen hun macht over.

Egypte verliest haar macht over Palestina. De zuidelijke kust wordt veroverd door de Filistijnen. Hun gebied kent vijf stadsstaten: Gaza, Ashkelon, Ashdod, Gath en Ekron. Enige generaties lang hebben ze de macht over heel Palestina.

In het binnenland van Palestina zijn de stammen van Israël de baas. Zij komen als slaven uit Egypte. Ze slagen erin de bergsteden te veroveren en krijgen voet aan de grond in de Jisraeel Vallei. Ze komen spoedig in conflict met de Filistijnen. De belangrijkste strijd vindt plaats in de Shefela – het heuvelland tussen de kust en de Judeese bergen. De Israëlieten vervangen de onafhankelijke versterkte steden voor gebieden gevormd door de 12 stammen.

Koninkrijken van Judea en Israël

De Koninkrijken van Judea en Israël duren van 1000-930 vbgj. Koning David verovert Jeruzalem op de Jebusieten en maakt er de religieuze hoofdstad van het koninkrijk van. Het rijk wort uitgebreid met Edom, Damascus en de Rift Vallei van Libanon. Koning Salomo handhaaft het rijk en bedrijft internationale handel. Er komen politieke en economische banden met Zuidelijk Arabië (Saba) en met de Feniciërs. In deze periode worden de religieuze en spirituele funderingen van het Jodendom gelegd met Jeruzalem als centrale plaats. De Tempel, gebouwd door Koning Salomo, wordt een Joods symbool.

Na de dood van Koning Salomo wordt het land in tweeën opgedeeld: Judea en Israël. De kust is in handen van de Feniciërs en de Filistijnen. Judea is geestelijke en dynastiek het meest stabiele rijk vanwege Jeruzalem.

Omdat Palestina een overgangsgebied is, is het het onderwerp van de politiek van de grote machten in het Midden Oosten. Egypte begint zich weer te herstellen en in het oosten komen Assyrië en Babylonië opzetten. De machten strijden tegen elkaar. In het jaar 721 vbgj wordt Israël door Assyrië vernietigd en wordt de bevolking weggevoerd (van deze 10 stammen is uiteindelijk niets meer vernomen. Sommige vermoeden dat ze later bij terugkeer zijn opgegaan in Judea; andere vermoeden dat ze in andere volkeren zijn opgegaan). In Samaria komen mensen uit het noorden: de Samaritanen. Ook Fenicië wordt door de Assyriërs onderworpen.

Nadat Babylonië Assyrië verovert wordt Judea slachtoffer van de strijd tussen Babylonië en Egypte. In 587 vbgj wordt Judea veroverd door Babylonië en de meeste mensen weggevoerd. Jeruzalem en de Tempel worden vernietigd.

Vijftig jaar na de vernietiging van Jeruzalem viel Babylonië in handen van Perzië die regeert in het gebied van India tot aan Ethiopië. Joden mogen terugkeren en zelfs de Tempel herbouwen. Slechts een kleine groep keert daadwerkelijk terug en vestigt zich rond Jeruzalem. De Feniciërs krijgen toestemming van de Perzen om de hele kustvlakte te bezetten omdat ze schepen hebben geleverd aan de Perzen in hun strijd tegen de Grieken.

Nu belandt Palestina in een donkere periode na de tijd van de Bijbel.

Meer informatie: Historische geografie Israël.

Lees verder

• Historische geografie Israël: eerste bewoning Palestina
• Historische geografie Israël: eerste steden in Palestina