Samurai: ideaalbeeld van een Japanse krijger

De samurai spreken vandaag de dag nog tot de verbeelding. De samurai dient in de eerste plaats als een voorbeeld waarin kracht en moed gecombineerd worden met beschaving en fijnzinnigheid. Deze balans maakt de samurai tot de ideale mens bij uitstek. Wie waren deze krijgers en welke rol speelden zij in de Japanse maatschappij? Het beeld van de machtige krijger die geweld combineerde met cultuur is diepgeworteld, maar is dit beeld wel accuraat?

• Ontstaan
• Een omslag
• Een nieuw tijdperk
• Het einde van de samurai
• De krijger
• Het harnas
• Wapens en symboliek
• Eer en seppuku
• Bushido
• Theater
• Kalligrafie
• De samurai: geïdealiseerd?
• Documentatie
• Een zelfgecreëerd imago
• Nitobe en Lord Russell
• Nawoord

Ontstaan

Het Japanse scheppingsverhaal vertelt ons hoe een afstammeling van zonnegodin Amaterasu de eerste keizer werd. Dit was Jimmu Tenno, die volgens de verhalen in 660 voor Christus de troon besteeg. Japan bestond vroeger uit kleine gemeenschappen, die werden geleid door een machthebber, oedji genaamd. Één van deze gemeenschappen slaagde erin de andere oedji onder zijn gezag te plaatsen: Jamato. Op deze manier ontstond de centrale Jamato-dynastie.

De keizer bleef in Japan altijd bestaan, maar verschillende oedji van adellijke geslachten probeerden ook invloed te verwerven. Als een bepaalde familie de eigenlijke macht bezat, regeerden zij uit naam van de keizer.
De eerste samurai stammen uit de Heian-periode (794-1185). Het keizerlijke hof in Kyoto hechtte nauwelijks waarde aan militaire kwesties. Het leven van de krijgsman werd aan het hof veracht, de edelmannen richtten zich volledig op hun ontwikkeling als dichters en kunstenaars. In andere delen van het land, vooral in het noorden, heerste echter onrust. Krijgsmannen waren hier noodzakelijk voor de bescherming van eigendom en zelfverdediging. Pas toen het hof er niet meer in slaagde de provincies onder controle te houden, werd het nut van militaire voorzieningen volledig erkend.

De krijgskunst ontwikkelde zich vanaf nu gestaag.
In de periode 967-1068 had de Foedjiwara-familie de meeste macht. Zij lieten de keizer optreden als symbool van wettelijkheid en hoofd van de regering, maar in feite namen de Foedjiwara's de beslissingen. Zij slaagden er echter niet in om alle delen van Japan te beheersen, in sommige provincies ontstond onrust. De Foedjiwara's grepen niet in, maar gebruikten lokale krijgsheren om de bevolking in bedwang te houden. De gewapende groepen die deze krijgsheren steunden, groeiden uit tot de samurai, die een geheel eigen levensstijl ontwikkelden. De legers uit de verschillende provincies bevochten elkaar en uiteindelijk was er één winnaar aan te wijzen: de Minamoto-familie. Zij verzekerden zich van de centrale macht maar lieten de functie van keizer voortbestaan. Zij riepen echter een nieuwe titel in het leven, de shogun, waartoe Yoritomo van de Minamoto's het eerst benoemd werd. De shogun gaf leiding aan het bakoefoe, een orgaan dat alle militaire zaken regelde. Het bakoefoe was goed georganiseerd en de militaire klasse verwierf de meeste macht in het land. De keizer werd 'verbannen' naar Kyoto, terwijl de militairen Japan vanuit Edo (het huidige Tokio) bestuurden.

Een omslag

In de dertiende eeuw vielen de Mongolen, onder leiding van Kubilai Kahn, Japan aan. De Japanse samurai overwonnen het Mongoolse leger, meer door geluk dan door wijsheid. De samurai wensten een beloning voor hun daden, het liefst in de vorm van land. In deze strijd was echter geen land veroverd en het bakoefoe kon de samurai niet belonen. De samurai keerden zich tegen het bakoefoe en handelden steeds vaker op eigen initiatief. Dit had de val van het Kamakura-shogunaat tot gevolg en Japan verviel in een periode van onrust en geweld. Het Kamakura-shogunaat werd vervangen door het Muromachi-shogunaat, wat regeerde over een periode van politieke verbrokkeling. Deze onrustige periode ontaardde uiteindelijk in de bloedbaden van de Onin Oorlog van 1467 tot 1477. Ondanks het geweld gedurende deze periode, bloeiden de kunsten sterk op. De samurai ontwikkelden zich als beschermheren van de kunsten en veel hoogtepunten uit de Japanse kunst stammen uit deze tijd. Tegen het einde van de 16e eeuw werd Japan opgedeeld in kleinere gebieden. Sterke edelen werden de nieuwe machthebbers van deze gebieden en werden aangeduid met de term daimio.

Een nieuw tijdperk

Halverwege de zestiende eeuw kreeg Japan te maken met de Portugezen. De Portugezen introduceerden het christendom, maar brachten ook vuurwapens mee die voor de Japanners nieuw waren. Door gebruik te maken van deze nieuwe wapens, slaagde daimio Oda Nobunaga erin om veel provincies onder zijn gezag te plaatsen. Nadat hij door zijn eigen generaal werd vermoord, werd hij opgevolgd door Tojotomi Hideyoshi. Hij verkreeg de centrale macht in het land en beval scheiding van boeren en samurai om dit gezag te verstevigen. Hij verwijderde de samurai uit de maatschappij om te voorkomen dat zij de macht zouden grijpen in de dorpen en zelf daimio's zouden worden. De samurai leefden in afgesloten gemeenschap, onder streng toeziend oog van hun daimio, waaraan zij trouw moesten zweren. Hideyosji werd opgevolgd door Tokugawa Iëjasu, die alle andere daimio's uitschakelde in bloedige veldslagen. Hij verkreeg een tijd later de titel van shogun en stelde een nieuw bakoefoe in. Een periode van vrede en stabiliteit brak aan, waarin de shogun-titel overgedragen werd van vader op zoon.

Het einde van de samurai

In dit stabiele tijdperk moest een nieuw probleem opgelost worden: Japan zat vol soldaten die nu zonder werk zaten. Zij moesten worden opgenomen in een nieuwe samenleving. Iëjasu besloot van de krijgers een bestuursklasse te maken door hen om te vormen naar bureaucraten. Dit plan werd geleidelijk uitgevoerd; in de loop van de 17e eeuw werden in de samurai-scholen naast militaire vaardigheden ook literaire vaardigheden opgenomen. Doordat de militaire vaardigheden echter steeds minder vaak in de praktijk konden worden gebracht, kregen ze een meer ritueel karakter. De Tokugawa-periode liep over in de Meji-periode: de keizer was weer aan de macht. De nieuwe doelstellingen van de Meji-regering betroffen de vorming van een nationale staat. Ook een leger moest onderdeel uitmaken van deze staat, maar zij moest niet meer uit samurai, maar uit dienstplichtigen bestaan. De dienstplichtwet werd in gevoerd in 183 en luidde het einde van de samurai in. Er vonden nog wel samurai-opstanden plaats die zich verzetten tegen het Meji-regime, waarvan de belangrijkste de Satsuma-opstand van 1877 is. Deze vond plaats een jaar nadat de samurai de opdracht hadden gekregen geen zwaarden meer te dragen. De opstand werd echter overtuigend neergeslagen door het leger van dienstplichtigen: de samurai waren definitief uit de Japanse militaire samenleving verdwenen.

---

De krijger

Een samurai is in films en op foto's steevast te herkennen aan de expressieve wapenrusting en hun typische, licht gekromde zwaard. De gevechtsuitrusting van de samurai bezat een waar scala aan voorwerpen en onderdelen die te talrijk zijn om op te noemen. De belangrijkste elementen worden hieronder besproken.

Het harnas

De samurai droegen een harnas dat uit veel onderdelen bestond. Voor de Tokugawa-periode, toen er veel oorlogen gevoerd moesten worden, werd het harnas praktijkgericht gebruikt. Na de Tokugawa-periode werd het harnas meer een symbool van status en werden de meer luxueuze varianten geproduceerd.
Het harnas maakte een grote ontwikkeling door: de 7e-eeuwse varianten bestonden voornamelijk uit leder, pas na de 9e eeuw werden de karakteristieke metalen platen gebruikt om de lederen basis te versterken. Deze metalen platen werden met elkaar verbonden door zijden of lederen koorden, waarbij bewegelijkheid centraal stond. Het harnas bood de mogelijkheid om kleur of symbool te dragen, op deze manier konden de verschillende clans van elkaar onderscheiden worden.
Ondanks de grote ontwikkelingen die het harnas van de samurai doorgemaakt heeft, bleven de zes basiselementen altijd bestaan. Deze zes onderdelen bestonden uit de borstbeschermer (yoroi), de helm (kabuto), het masker (ho-ate), de versterkte mouwen (kote), de scheenbeschermers (sune-ate) en de liesbeschermer (koshi-ate). Het aandoen van zo’n constructie bleek in de praktijk nog niet mee te vallen. De samurai moest geholpen worden door een knecht, maar er zijn ook gevallen bekend waarin het harnas aan het plafond gehangen werd, zodat de samurai er van onderaf in kon stappen.

Wapens en symboliek

De klasse van de samurai bezat het privilege om twee zwaarden te dragen: de lange katana en de kortere wakizashi. Het feit dat zij deze wapens mochten dragen, getuigde van een hoge status. De katana vormt door de licht gebogen kling een uitermate gracieus wapen. Het ontwerp lijkt een kruising van de Europese rechte zwaarden en de gekromde zwaarden van de Saracenen. Het oppervlak van de kling vertoont patronen die gevormd worden door het verhitten en afkoelen van de materialen waarvan het zwaard gemaakt is. Het smeden van een katana was een sterk staaltje van vakmanschap en een ware kunst. Alleen de beste materialen werden gebruikt om een katana te vervaardigen en het staal zelf werd door middel van de ‘vouwtechniek’ geperfectioneerd. Ieder zwaard was anders, en werd afgestemd op de eigenaar. Aangezien men geloofde dat de katana de ziel van een samurai was, is het geen wonder dat zo uitzonderlijk veel aandacht werd besteed aan het smeden van deze kunstwerken.
De katana genoot erg veel aanzien en werd vereerd en gevreesd. De katana kon een verwoestend wapen zijn, maar werd ook al 'levengevend' beschouwd. Deze opvatting kan worden geïllustreerd door een heel bekend verhaal:

Muramasa was een erg getalenteerde smid, maar verkreeg een sinistere reputatie doordat zijn zwaarden hun eigenaar altijd naar bloederige conflicten leidden. Een man die het karakter van een Muramasa-zwaard wilde testen, plaatste het zwaard in een rivier om te zien hoe de gevallen bladeren in de rivier zich zouden gedragen. Elk blad dat het zwaard raakte, werd feilloos doormidden gekliefd. Vervolgens plaatste de man een zwaard van een andere smid, Masamune, in het water. Masamune stond bekend als een nobel en groots wapensmid. Alle bladeren gleden dan ook langs het blad, wat Masamunes reputatie zou weerspiegelen. Daarom werd gezegd: 'De Muramasa is verschrikkelijk, de Masamune is humaan.'

Eer en seppuku

Een belangrijk element in zowel Japan als de samurai-cultuur is eer. Gezichtsverlies was een doodzonde en deze zienswijze is ook in het moderne Japan nog terug te vinden. Voor de samurai was eerverlies onacceptabel, zij stelden het behoud van hun eer zelfs boven het behoud van hun leven. Een samurai die zijn eer wilde behouden nadat hem schande ten deel was gevallen, beroofde zichzelf van het leven. Deze rituele zelfdoding wordt officieel seppuku genoemd, maar staat in het Westen beter bekend onder de naam harakiri. Bij het plegen van seppuku staken de samurai hun wakizashi (korte zwaard) in de onderbuik en maakten een snede van links naar rechts, gevolgd door een opwaartse snede. De samurai werd bij de zelfdoding meestal bijgestaan door een kaishakunin, die het hoofd van de samurai afsloeg terwijl de tweede snede in de buik werd gemaakt. Deze kaishakunin was meestal een goede vriend van het slachtoffer. Aan het afslaan van het hoofd viel geen eer te behalen, maar als het verkeerd ging onderging de kaishakunin een grote vernedering.
Ook vrouwen konden seppuku plegen, maar deden dit meestal door middel van een snede in de hals. Seppuku bij vrouwen werd jigai genaamd. Voordat de vrouwen zichzelf doodden, bonden zij hun enkels bij elkaar, om niet in een vernederende positie te komen bij het sterven.

Het belang van eer is niet alleen terug te vinden bij de seppuku van de samurai. Ook het dagelijks leven vereiste een constant bewustzijn van de sociale omgangsvormen die men diende na te leven om de ander respectvol te benaderen. Bijna alle handelingen moeten op een speciale manier uitgevoerd worden om belediging te voorkomen.

---

De gecultiveerde man

De samurai heeft twee gezichten: aan de ene kant is er de genadeloze, zeer geoefende krijger, aan de andere kant is daar het beeld van de samurai die veel aandacht heeft voor kunst en cultuur. Het culturele aspect van de samurai wordt in de volgende paragrafen onder de loep genomen.

Bushido

De samurai ontwikkelden een eigen gedragscode, bushido (de weg van de krijger) genaamd, waarin eer, moed en loyaliteit centraal stonden. In deze gedragscode zijn invloeden van het boeddhisme en het shintoïsme terug te vinden. Zowel in de strijd als daarbuiten diende de samurai een goede balans tussen lichaam en geest te bereiken en te behouden. De theeceremonie was een manier voor de samurai om zijn geest tot rust te laten komen en zich voor te bereiden op de strijd.

De theeceremonie
De theeceremonie was een ritueel waaraan iedereen deel kon nemen en was dus niet gebonden aan stand. De ceremonie werd meestal gehouden in een theehuisje, dat chashitsu genoemd werd. Men moest gebukt binnenkomen door de lage deuropening, om een gevoel van nederigheid op te roepen. Het uiteindelijke doel van de ceremonie was het bereiken van een bepaalde geestelijk toestand, wabi genoemd. Het bereiden van de thee was geen bijster ingewikkeld proces, maar de exact vastgelegde gebaren en handelingen maakten het schenken van de thee tot een ceremoniële handeling. Het theeschenken is in Japan een traditie gebleven, er bestaan zelfs scholen die onderwijzen in deze kunst.

Samurai en religie
Het Zen-boeddhisme heeft een grote invloed gehad op de ontwikkeling van de bushido. Zen is moeilijk te beschrijven, maar zeker is dat zij een ascetisch soort zelfdiscipline vereist. Zen verwerpt rationeel denken en hecht aan intuïtief inzicht. Het uiteindelijke doel van Zen is satori (verlichting) te bereiken. Niet iedereen die zazen (zen-meditatie) beoefent, bereikt uiteindelijk satori. Toch is het niet zinloos om in ieder geval een poging te doen naar de zen-beginselen te leven. Het Zen-boeddhisme sprak de samurai zo aan omdat ze erg op elkaar leken: beiden waren erg direct en hard. De nadruk lag niet op het intellect, maar op de wil. Het Zen-boeddhisme had zich nooit zo populair kunnen maken onder de samurai als de samurai niet in de eerste plaats doordrongen waren van de shinto-geest. Shinto is de oorspronkelijke religie van Japan en aanbidt de zogenaamde kami. De kami zijn natuurgeesten, die zich op de meest uiteenlopende plaatsen kunnen schuilhouden. Een goed voorbeeld zijn de twee rotsen bij Futamigaura in de Ise Baai. Volgens de verhalen hebben deze rotsen een schuilplaats geboden aan Izanagi en Izanami, twee van de legendarische scheppers van Japan. Ze worden ook wel 'de gehuwde rotsen' genoemd en ze zijn verbonden door een touw, shimenawa, dat elk jaar in januari vervangen wordt tijdens een speciale ceremonie.

Theater

In Japan ontwikkelde het theater zich in verschillende richtingen. Zo ontstond er het Noh-theather, het Kabuki-theater en het Bunraku-theater.
In het Noh-theater worden Japanse legenden verteld met behulp van dans, zang, dialoog en muziek. De acteurs bewegen langzaam en iedere beweging heeft een bepaalde betekenis. Ook dragen ze verschillende lagen kleding over elkaar, om groter te lijken. De hoofdrolspeler (shite) en soms ook zijn helper (waki) dragen maskers. Deze maskers spelen een belangrijke rol in het Japans theater en er werden verschillende maskers gemaakt om verschillende gemoedstoestanden uit te drukken.
Het Kabuki-theater is veel meer gericht op spektakel dan het Noh-theater en werd in haar beginperiode (rond 1600) alleen beoefend door vrouwen. Later werden vrouwen uit de theaterwereld verbannen en namen mannen alle rollen (ook die van de vrouwen) op zich. Met de overdreven bewegingen, dramatische dialogen en spectaculaire duels werd het Kabuki-theater gezien als vermaak voor de lagere standen.
Het Bunraku-theater komt qua verhaallijn grotendeels overeen met het Kabuki-theater, met als verschil dat het Bunraku-theater werd opgevoerd met poppen. De poppen zijn ongeveer 1 meter lang, en één pop wordt bespeeld door drie personen, die alledrie een verschillend deel van de pop laten bewegen. De belangrijkste poppenspeler, de omozukai, bedient het hoofd van de pop. De andere twee spelers spelen met een zwarte zak over hun hoofd en worden geacht onzichtbaar te zijn.

De shogun en de samurai werden geacht het Noh- en Bunraku-theater te bezoeken; het Kabuki-theater paste niet bij hun stand. Toch werd juist het Kabuki-theater erg populair onder de samurai, en zij vermomden zich dan ook vaak als iemand van de lagere stand om het spel bij te kunnen wonen. Het theater was, evenals de theeceremonie, voor de samurai een manier om te ontspannen.

Kalligrafie

Veel samurai bekwaamden zich ook in andere kunsten dan de vechtkunst. Ze beoefenden bijvoorbeeld kalligrafie, ook wel shodô: kunst van het schrijven genoemd. Een Japans karakter op de juiste wijze weer te geven, kan veel tijd kosten. De kalligraaf maakt eerst zijn geest ‘klaar,’ om vervolgens het karakter in een aantal snelle penseelstreken weer te geven. Het correct weergeven van een karakter was een ware kunst op zich en sommige samurai perfectioneerden ook deze vaardigheid.

---

De samurai: geïdealiseerd?

Het beeld van de samurai dat tegenwoordig overheerst is die van de nobele krijger, trouw en gecultiveerd. Maar is dit beeld wel correct? Professor Thomas Conlan denkt van niet. Conlan heeft een boek gepubliceerd, State of War: The Violent Order of 14th Century Japan, waarvoor hij veel onderzoek heeft verricht naar de samurai en oorlogvoering in het 14e-eeuwse Japan. Conlan ontdekte dat de samurai zoals wij ze nu kennen, pas in de 17e eeuw ontstaan is. In vredestijd. De samurai zouden het beeld van de trouwe vechtersbaas zelf bedacht hebben in de 17e eeuw, om hun bestaan te rechtvaardigen. De samurai bestonden wel tijdens het 14e-eeuwse shogunaat, maar zij gedroegen zich anders dan aanvankelijk gedacht werd.

Documentatie

Het Kamakura-shogunaat uit de 13e en 14e eeuw moest veel moeite doen om de orde in het land te bewaren. Een belangrijk element uit het juridisch regime dat het Kamakura-shogunaat destijds ontwikkelde, was de productie van documenten. Hiermee werden bijvoorbeeld landrechten afgebakend en kon de belasting vastgelegd worden. Na de val van het Kamakura-regime, bleef deze vorm van vastleggen gehandhaafd. Ook de militaire praktijk werd gedocumenteerd. Met behulp van deze documenten heeft Conlan een beeld gereconstrueerd van het ware gezicht van de samurai. In de documenten wordt verslag gedaan van veldslagen, gewonden en doden en ze bevatten bovendien getuigenverslagen. Dankzij deze beschrijvingen valt af te leiden hoe de samurai werkelijk vochten. In een document werd bijvoorbeeld een wond beschreven als ‘ernstig.’ In het document zijn verbeteringen aangebracht die de wond van de krijger aanduiden als ‘klein’ of ‘onbetekenend.’ Dit betekent dat de wonden van deze krijger gecontroleerd werden door een ander, om te zien of de gewonde niet overdreef. Conlan realiseerde zich dat de samurai heel anders vochten dan wij denken. Zo werd het zwaard zelden gebruikt: zwaarden waren erg duur en de samurai gaven de voorkeur aan de speer en de boog. Het beeld dat wij hebben van de ‘heilige’ katana is dus niet geheel accuraat.

Een zelfgecreëerd imago

Ook de legendarische trouw van de samurai blijkt overdreven. De samurai waren vooral geïnteresseerd in beloning en compensatie voor hun werk. Ze deinsden er niet voor terug van kant te wisselen tijdens een strijd als de beloning elders hoger was. Bovenal wilden de samurai volgens Conlan hun land behouden en waren ze er niet zo op gebrand te sterven voor hun heer. Conlan heeft militaire rapporten gelezen, waarin de samurai voor terugtrekking kozen nadat ze enige tegenstand ondervonden. Ook de moed van de samurai is dus overdreven. De samurai zijn volgens Conlan vooral uit op eigen gewin.

Het geïdealiseerde beeld van de samurai is ontstaan in de 17e eeuw. Dit was een periode van vrede en ze werd zo belangrijk, dat het volk bereid was rechten op te offeren voor deze vrede. Omdat er zoveel gevochten was om landbezit, besloot de regering om landrechten af te schaffen. De samurai verloren hun land en voelden zich genoodzaakt om hun bestaan te rechtvaardigen. Zij begonnen de waarden van eer en trouw te overdrijven. Ze moedigden ook het idee aan dat harakiri de ideale dood voor een krijger was. Dit zelfgeschapen ideaalbeeld van de samurai heeft nog niet aan kracht ingeboet: vanaf de 19e eeuw worden de Verenigde Staten geboeid door deze krijgers. In Japan echter, is de populariteit van de samurai gedaald. Volgens Conlan gaat dit zelfs zo ver, dat de samurai in de Verenigde Staten populairder zijn dan in Japan.

In dit werkstuk is de bushido genoemd als de code waaraan de samurai zich moesten houden. Zij bestond uit zeven morele codes: rechtvaardigheid, moed, goedheid, vriendelijkheid, oprechtheid, eer en trouw. Maar ook deze code is geschreven in vredestijd en schrijft dus regels voor waaraan de samurai zich hadden moeten houden gedurende de voorafgegane oorlogstijd.

Nitobe en Lord Russell

Nadat Japan de grenzen openstelde voor Europa, brandden veel Westerlingen van nieuwsgierigheid naar de mysterieuze Japanse samurai. Vaak werd een verdraaid beeld van de samurai weergegeven, variërend tussen afschuw en bewondering. Een antwoord op de vraag naar het Japanse succes werd gegeven door professor Nitobe. Hij publiceerde in 1900 een boekje: Bushido, The Soul of Japan genaamd. Dit werk werd destijds een bestseller in zowel Amerika als Engeland. In het werk beschrijft Nitobe voornamelijk wat hem is geleerd en verteld gedurende zijn opvoeding. Hij stelt dat 'zonder begrip van feodaliteit en bushido de morele opvattingen van het huidige Japan een gesloten boek blijven.' Nitobes boek beschrijft en verheerlijkt de normen en waarden van de samurai; zijn boek sprak dan ook tot de romantische verbeelding van de lezers. Nitobe wilde met zijn boek aangeven dat de geest van de samurai, van de bushido, nog springlevend was in de Japanse samenleving.

De Japanners voelden geen enkele behoefte om het positieve beeld, dat Nitobe schetste, te nuanceren. Na de Russisch-Japanse Oorlog was de Westerse wereld gedesillusioneerd. In de ogen van de Westerse wereld was het land van helden verworden tot een imperialistisch en kapitalistisch Japan. Het woord bushido kreeg een negatieve klank en er werd steeds vijandiger gekeken naar de samurai-traditie. Rond 1958 verscheen dan ook een reactie op het boek van Nitobe. Lord Russell schreef The Knights of Bushido, waarin de samurai werden afgeschilderd als sadistisch en verraderlijk. Het boek had vooral een aanzienlijke invloed in Europa, waar het de weerzin tegen de Japanse keizerlijke macht levend hield.

---

Nawoord

De samurai waren krijgers met twee gezichten. Ten eerste was er de eervolle krijger, loyaal en onverschrokken. De samurai bezaten een typerend wapen: de katana. Dit licht gekromde, lange zwaard stond symbool voor de ziel van een samurai en diende met respect behandeld te worden. Verder bezaten de rijkere samurai een wapenrusting, waarvan de latere versies rijkelijk gedecoreerd waren. Ten tweede was daar de samurai die begaan was met kunst en cultuur. Hij bezocht theeceremonies en theatervoorstellingen. Vooral het Kabuki-theater werd erg populair onder de samurai, ondanks het feit dat zij niet verondersteld werden dit soort voorstellingen te bezoeken. Verder bekwaamden sommige samurai zich in de kunst van het kalligaferen of dichten. De ideale samurai blonk op alle gebieden uit: hij had zowel zijn vechtkunsten als zijn manier van leven geperfectioneerd.

Het beeld van de samurai dient echter erg genuanceerd te worden. Historische bronnen zijn moeilijk te controleren en maken dat er altijd onzekerheid blijft bestaan. Het beeld dat wij hebben van de samurai is hoogstwaarschijnlijk een ideaalbeeld en de samurai is, net als de Europese ridder, aan romantisering ten prooi gevallen.