Het oudste familiebedrijf van Nederland, G. vd Lee

Het oudste familiebedrijf van Nederland dateert uit 1545. Althans toen is de officiële telling begonnen, waarschijnlijk is het bedrijf nog ouder. Het is 12 generaties lang van vader op zoon overgaan, tot 1984 toen de “troonopvolger” nog te jong was om zijn overleden vader op te volgen. Dit luidde een nieuwe periode in van touwfabriek G. van der Lee BV.

Algemeen

Jan Pieterszoon van der Lee werd in Oudewater geboren rond 1545. Met zijn geboorte begint eigenlijk officieel de jaartelling van het bedrijf van zijn vader, Touwslagerij G. van der Lee. Deze Jan Pieterszoon heeft een helden rol gespeeld tijdens de Spaanse belegering van Oudewater.

Geschiedenis

Aangezien de officiële telling begint rond 1545 is het heel aannemelijk dat de familie Van der Lee al langer bezig was met de productie van touw. Dus misschien is het bedrijf veel ouder dan de cijfers aangeven.

Het bedrijf bleef in familiehanden, want na de dood van Jan Pietersz nam zijn zoon (1580-1625) het bedrijf over. Daarna was het diens zoon Heijndrick (1620-1697) die de leiding van de touwslagerij had. De zoon van Heijdrick, Gijsbert Heijdrickz (1645-1694) was de volgende leider.

• Nadat Gijsbert Heijdrickz was overleden ging de zaak naar zijn drie zoons: Adrianus, Cornelis en Jan
• Het is Adrianus (1721-1755) die de zaak voortzet, zijn zoon Cornelis (1753-1826) koopt van zijn oom Jan: “Een lijnbaan en erve met een schuur en thuin, staande ende geleegen in den Bieze, en de muur van den Thuijn uitkomende op het Amsterdamsche Veer in Oudewater”.
• De volgende eigenaar is weer een Adrianus, noemde zichzelf fabrikant terwijl hij nog een touwslager van de oude soort was.
• Zijn zoon Gijsbert (1819-1903) moderniseerd het bedrijf. Hij richt een stoomtouwslagerij op, de garens werden voortaan machinaal gesponnen. Hiervoor moest het bedrijf verhuizen naar de polder Hekendorp, dat net buiten de stad lag. Ook introduceert Gijsbert de teerketel in zijn fabriek, wat resulteert in een eindproduct. Tot aan deze introductie werden er alleen halffabrikaten afgeleverd.
• Gijsbert had twee zoons, Adrianus (1854-1920) en Cornelis Gijsbertus, die de boel overnamen. Zij zette het bedrijf voort in een VOF (Vennootschap onder firma) G. van der Lee.
• In 1919 hield Cornelis Gijsbertus het voor gezien en droeg het bedrijf over aan zijn broer Adrianus en diens zoon Gijsbert (1883-1966)
• In 1920 sterft Adrianus en worden zijn kinderen erfgenaam. De leiding is in handen van zoon Gijsbert, die het niet altijd even makkelijk heeft met zus Marretje, broers Klaas, Jan, Piet en zwager Arie Beijen. In 1938 wordt het bedrijf een BV; Touwfabriek G. van der Lee BV

Van der Lee na de oorlog

Gijsbert staat nog steeds aan het roer van het bedrijf. In de jaren na de oorlog, in de periode 1950-1955, heeft het bedrijf grote klanten waaronder onder andere:

• Dagblad De Telegraaf

Hij roept in 1953 zijn zoon Berend Willem (1923-1983) uit tot zijn opvolger, waarna hij aan het eind van hetzelfde jaar dan eindelijk met pensioen gaat.

Dan na twaalf generaties vindt er een verandering binnen het bedrijf plaats. Willem (Wim) sterft in 1984 en laat twee kinderen na, zoon Gijs en dochter Saskia. Gijs is nog te jong om het bedrijf over te nemen en het bedrijf wordt ondergebracht in een holding. Onder deze holding vielen alle activiteiten van het bedrijf:

• Gebroeders Roskam BV
• Verkoopkantoor Van der Lee
• Den Haan BV
• Touwfabriek G. van der Lee

De nieuwe directeur wordt Bernhard de Wit. Wim heeft bij leven er nog voor gezorgd dat zijn kinderen en neef Wim verbonden bleven aan het bedrijf, middels commissariaten. Gijs is inmiddels president – commissaris. Hij heeft totaal geen interesse om het bedrijf op te eisen als opvolger, zijn commissariaat vindt hij genoeg.

De huidige raad van Commissarissen, bestaande uit Van der Lee’s, hebben zelf geen kinderen, dus het is zo goed als zeker dat er over een aantal jaar een einde komt aan een familietraditie.

De moderne touwfabriek

In 1993 vond er wederom een modernisatie plaats binnen het bedrijf. Men ging over tot specialisaties van afwijkende touwsoorten in lengte en maat, wat inhield dat er een nieuwe fabriek gebouwd moest worden. In deze fabriek staan moderne slag- en vlechtmachines die alles aankunnen. Deze machines zijn door Van der Lee zelf gemaakt.

Zo is er nog steeds een 350 meter lange lijnbaan waar de trossen voor de visserij, watersport en de replica’s van de VOC schepen worden geslagen.

Het bedrijf is heel bijzonder in Nederland, want het ambacht is bijna uitgestorven. Er is nog één ander bedrijf dat touw produceert en dat is Lankhorst Touwfabrieken. Van der Lee ondersteunt het certificeringproces ISO 9002.

Leuk om te weten

• Elke Van der Lee die aan het roer van het bedrijf stond, bekleedde ook nog eens een bestuursambt; ze waren schout, schepen, raadslid of burgervader van het stadje.
• Sinds 2001 is er een touwmuseum als herinnering aan de generaties bloeiende touwproductie in Oudewater

Vijf oudste familiebedrijven in Nederland

1. 1545, Touwfabriek G. van der Lee BV
2. 1595, Tichelaars Koninklijke Makkumer Aardewerk- en Tegelfabriek
3. 1660, Koninklijke Klokkengieterij Petit & Fritsen Aarle - Rixtel
4. 1662, Van Eeghen International, Amsterdam
5. 1680, Bavaria Lieshout

Gerelateerde links

Direct Geld Nodig ? en Mobiel Business Voordeel. © 2007 - 2009 Storm, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 24-10-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Storm is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Een paardenknoop voor extra veiligheid: Je paard verwond omdat je niet de goede knoop hebt gebruikt? Je kunt voortaan de goede knoop gebruiken door dit te lezen.
• Olympische Spelen 2008: badminton - wedstrijden: Bij het badminton op de Olympische Spelen 2008 wist China driemaal goud te behalen. Bij de heren was de Chinees Lin Dan oppermachtig. Bij de vrouwen werd de C…
• Oudste bedrijf ter wereld, Kongo Gumi Co., Ltd: De titel “Het oudste bedrijf ter wereld” was tot aan eind 2006 vergeven aan het bedrijf Kongo Gumi. Toen ging het 1429 jaar oude bedrijf failliet en kwam er ee…
• Snelwegen (A-wegen): A27, A28, A29, A30, A31, A32, A35, A37: Nederland telt 38 snelwegen. Rijkswaterstaat houdt toezicht over de snelwegen. De rijkswegen moeten dagelijks miljoenen auto's laten doorstromen.…
• Kitesurfen, Onwijs kicken en de sport in opkomst: Het is de sport in opkomst in Nederland. Met een grote kite boven hun hoofd en en een board onder hun voeten zie je ze steeds vaker op de Noordzee en de mere…