Belgische Staatshoofden : Leopold III

O dierbaar België,O heilig land der Vaad'ren. Onze ziel en ons hart zijn u gewijd. In deze reeks artikels krijgt u een overzicht van de Belgische Staatshoofden vanaf 1830 tot heden. In dit artikel komt u meer te weten over Leopold III

WIE WAS HIJ ?

Leopold Philippe Karel Albert Meinrad Hubert Marie Miguel was de zoon van Prins Albert (de latere Koning Albert I) en Elisabeth in Beieren ookwel Elisabeth van België genoemd want die achternaam is de naam die alle leden van het koningshuis over het algemeen dragen en op hun identiteitskaart hebben staan. Hij werd geboren op 3 november 1901 te Brussel. Hij was prins van België,hertog van Brabant en van 1934 tot 1951 de vierde koning der Belgen.

BIOGRAFIE

Prins Leopold huwde op 4 november 1926 in Stockholm met Astrid Sofia Lovisa Thyra de dochter van prins Karel van Zweden en prinses Ingeborg van Denemarken. Ze kregen drie kinderen,Joséphine-Charlotte (die als vrouw geen aanspraak op de troon kon maken),Boudewijn en Albert die beiden later zelf koning zouden worden. Prins Leopold werd op 23 Februari 1934 de vierde Koning Der Belgen nadat Koning Albert I op 17 februari in Marche-les-Dames (mogelijk) van een rots viel al zijn er andere theorieën waarover u meer kan lezen in de biografie van Albert I zelf. Zijn vrouw werd als prinses Astrid en later Koningin Astrid op korte tijd zeer populair bij de Belgische bevolking. Op 29 augustus 1935 sloeg het noodlot echter opnieuw toe in het Belgische Koningshuis. De kersverse koning Leopold III zat aan het stuur van z'n wagen en raakte gewond bij een verkeersongeval in het Zwisterse Küssnacht. Koningin Astrid overleefde het ongeval niet.

Leopold III zal vooral de geschiedenis ingaan als de meest controversiële Koning Der Belgen. België nam afstand van de bondgenootschappen die ontstonden na de eerste wereldoorlog en stelde zich net zoals Nederland neutraal op. Het Duitsland van Hitler erkende de Belgische en Nederlandse neutraliteit na het opzeggen van het Verdrag van Locarno. Leopold III zorgde ook voor betere betrekkingen met Nederland en samen met Koningin Wilhelmina nam hij in 1938 en 1939 verschillende initiatieven om een nieuwe oorlog te kunnen vermijden. In Mei 1940 viel Nazi-Duitsland ondanks de neutraliteit van België binnen in het land. Leopold III stond er op om persoonlijk het opperbevel van het Belgische Leger te voeren. Hij weigerde om naar het buitenland te vluchten en door dat feit kwam het al snel tot een breuk met de regering van de toenmalige Hubert Pierlot. De Koning had nog een laatste gesprek met de regering op 25 Mei 1940 te Wijnendale. Op 28 Mei 1940 capituleerde België en werd Leopold III krijgsgevangen genomen door de Duitsers. Op 31 Mei 1940 werd hij door Premier Hubert Pierlot van z'n bevoegdheden ontnomen. Leopold III bleef vrijwel gans de tweede wereldoorlog in België maar hij maakte waarschijnlijk de kapitale fout om in November 1940 naar Berchtesgaden te reizen voor een onderhoud met Adolf Hitler. Het was zijn zuster Marie-José die op zijn verzoek dat onderhoud georganiseerd had. Tijdens dat onderhoud sprak hij met Hitler over de belangen van België zoals hij dat zag. Deze houding zou uiteindelijk leiden tot de beruchte Koningskwestie en zijn gedwongen troonsafstand in 1951.

Het was niet alleen zijn compromiterende houding met de vijand dat kwaad bloed zette. Op 6 december 1941 trouwde Leopold III met Lilian Baels, de dochter van de oud-gouverneur van West-Vlaanderen Hendrik Baels. Op dat ogenblik was zij reeds zwanger. Het burgerlijk huwelijk werd pas op 7 december 1941 met een kerkelijke brief van Kardinaal Van Roey bekendgemaakt. In die brief stond ook dat het kerkelijk huwelijk reeds op 11 september door hem ingezegend was. Dit is niet alleen tegen alle regels,want het huwelijk van een vorst moet goedgekeurd worden door de Ministerraad en de Kamer maar maakte het huwelijk eigenlijk ook onwettig. Toen 7 maanden later op 18 juli 1942 hun zoon Alexander geboren werd was het voor iedereen duidelijk waarom het kerkelijk huwelijk in alle stilte verlopen was. Het geheel werd door de bevolking die onder de bezetting leefde van de Duitsers zeer slecht onthaald.

In Juli 1944 net voor het einde van de bezetting van het land werd de koninklijke familie door de Duitsers afgevoerd naar Oostenrijk. In Mei 1945 werd Leopold III bevrijd door de geallieerden en verhuisde naar Zwitserland. De Belgische regering die teruggekeerd was uit Londen stelde prins-regent Karel de broer van Leopold aan als tijdelijk staatshoofd. Vijf jaar lang werd er ruzie gemaakt en verschillende regeringen volgden elkaar in ijltempo op. Een akkoord over hoe het nu verder moest met België en de rol van Leopold III daarin kwam er niet. In 1950 organiseerde de toenmalige eerste minister Gaston Eyskens (de vader van Marc Eyskens) een referendum onder de bevolking om zo tot uitsluitsel te komen over het al dan niet terugkeren en/of aanblijven van Leopold III als Koning Der Belgen. De uitslag zorgde opnieuw voor ophef en net niet tot een burgeroorlog in België. 57,68% waren voor de terugkeer van Leopold III waarvan 72% en een ruime meerderheid uit Vlaanderen. In Wallonië en Brussel lagen de kaarten echter anders. Daar was men tegen de terugkeer van Leopold III. Uiteindelijk en na flink wat politieke druk besloot Leopold III om troonsafstand te doen ten voordele van zijn oudste zoon Boudewijn.

Op 11 Augustus 1950 legde Boudewijn de eed af. Hier vond een opmerkelijk incident plaats. Tijdens de plechtigheid riep iemand plots 'Vive la république'. Er werd aangenomen dat het Julien Lahaut de voorzitter van de KPB (Kommunistische Partij van België ) was die dat riep al spreekt men dit vandaag de dag tegen. Lahaut werd een week later vermoord en het zou tot 1985 duren eer men de naam van z'n moordenaar zou vrijgeven doch het geheel blijft een mysterie dat zo uit een roman van Frederik Forsythe zou kunnen komen tot en met de betrokkenheid van CIA agenten toe. Tot de eenentwintigste verjaardag van Boudewijn bleef Prins Karel echter regent van België. Het was pas op 16 Juli 1951 dat Leopold III effectief de troonafstand tekende en de volgende dag werd Boudewijn beëdigd als vijfde Koning Der Belgen.

Leopold III en prinses Lilian zouden na zijn aftreden nog lange tijd blijven wonen op het paleis te Laken. Pas na het huwelijk van Boudewijn met Fabiola in december 1960 verhuizen ze naar het domein Argenteuil te Waterloo. De relatie tussen vader en zoon was echter volledig verstoord geraakt en elk direct contact werd verbroken. Enkel tijdens de begrafenis van koningin Elisabeth in 1965 zouden ze nog samen te zien zijn. Op 25 september 1983 stierf Leopold III en op 7 Juni 2002 overleed ook zijn echtgenote Prinses Lilian.

LEOPOLD III - CHRONOLOGISCH OVERZICHT BELANGRIJKE DATA

• 3 November 1901 : Leopold Philippe Karel Albert Meinrad Hubert Marie Miguel van België wordt geboren te Brussel.
• 1909 : Leopold wordt Hertog van Brabant.
• 1915 : Leopold neemt dienst bij het leger in het 12de Linie-regiment.
• 1920 : Leopold gaat naar de Militaire School.
• 1922 : Leopold wordt Onderluitenant bij het 1ste Grenadiers.
• 1925 : Leopold onderneemt een lange studiereis door Kongo.
• 4 November 1926 : Leopold huwt in Stockholm met Astrid Sofia Lovisa Thyra de dochter van prins Karel van Zweden en prinses Ingeborg van Denemarken.
• 11 Oktober 1927 : Leopold's dochter Prinses Josephine-Charlotte wordt geboren.
• 7 September 1930 : Leopold's eerste zoon Boudewijn (die later de vijfde Koning Der Belgen zou worden) wordt geboren.
• 23 Februari 1934 : Leopold volgt Koning Albert I op en wordt de vierde Koning Der Belgen.
• 6 Juni 1934 : Leopold's tweede zoon Albert (die later de zesde Koning Der Belgen zou worden) wordt geboren.
• 29 Augustus 1935 : Tijdens een reis in Zwitserland verliest Koningin Astrid het leven in een verkeersongeval in Küssnacht. Koning Leopold III raakt enkel gewond.
• 1936 : Koning Leopold III kondigt de neutraliteit af van België en verbreekt het bondgenootschap met Frankrijk en Groot-Brittannië. De Koning hoopt dat het land aldus aan de Duitse dreiging kan ontkomen.
• 10 Mei 1940 : Nazi-Duitsland valt ondanks de neutraliteit België binnen.
• 28 Mei 1940 : Capitulatie van België. Koning Leopold III,opperbevelhebber van het Belgisch leger heeft geen andere keuze dan de onvoorwaardelijke overgave. De regering die zich in Frankrijk heeft teruggetrokken is het daarmee niet eens wat in 1950 tot De Koningskwestie zou leiden.
• 31 Mei 1940 : Koning Leopold III wordt door Premier Hubert Pierlot van z'n bevoegdheden ontnomen.
• November 1940 : Leopold reist naar Berchtesgaden en heeft een onderhoud met Adolf Hitler.
• 11 September 1941 : Leopold huwt met Lilian Baels, die voortaan de titel Prinses van Retie draagt.
• 18 Juli 1942 : Leopold's eerste zoon bij Prinses Lilian,Alexander genaamd wordt geboren.
• 7 Juni 1944 : Eén dag na de landing van de geallieerde troepen op het continent,worden Leopold en zijn familie naar Duitsland en later naar Oostenrijk gedeporteerd als krijgsgevangenen.
• 7 Mei 1945 : De Amerikaanse troepen bevrijden de Koning en z'n familie,doch ze keren niet dadelijk terug naar het land maar gaan in Zwitserland wonen.
• 20 Juli 1950 : Volksraadpleging omtrent de terugkeer van Leopold III naar België.
• 22 Juli 1950 : Koning Leopold III keert terug naar Brussel.
• 11 Augustus 1950 : Na zware incidenten in heel het land en de nodige politieke druk stelt Leopold III voor om de koninklijke macht over te dragen aan zijn zoon Prins Boudewijn. Deze wordt daarmee 'Koninklijke Prins'.
• 6 Februari 1951 : Leopold's eerste dochter bij Prinses Lilian die de naam Marie-Christine draagt wordt geboren.
• 16 Juli 1951 : Leopold III stelt vast dat het onmogelijk is de Belgen rond zijn persoon te verzoenen. Om de gemoederen te bedaren beslist hij definitief aan de troon te verzaken en tekent de troonsafstand ten voordele van zijn zoon Boudewijn.
• 30 September 1956 : Leopold's tweede dochter bij Prinses Lilian die de naam Marie-Esmeralda draagt wordt geboren.
• December 1960 : Leopold III en Prinses Lilian verhuizen naar het domein Argenteuil in Waterloo.
• 25 September 1983 : Leopold III overlijdt.

WAT JE MISSCHIEN NOG NIET WIST OVER LEOPOLD III

• In 2001 zorgde Leopold III postuum nog voor flink wat ophef. In opdracht van Prinses Lilian werd het boek 'Leopold III, kroongetuige' met fijntjes de ondertitel 'over de grote gebeurtenissen tijdens mijn koningschap' gepubliceerd. In het boek bleef Leopold III ondanks alles zijn visie en toenmalige houding verdedigen.
• In de volksmond noemt men Leopold III ook wel eens 'De Zwarte Koning' omwille van z'n houding tijdens de oorlog.
• Leopold III en Prinses Lilian de Retie kregen na de oorlog nog twee dochters Marie-Christine en Marie-Esmeralda.
• Na de dood van Leopold III woonde Prinses Lilian (volledig gratis) op het domein van Argenteuil tot bij haar overlijden in 2002. Het domein kwam in 2004 na een bikkelharde juridische strijd in het bezit van Jean-Marie Delwart,familiale aandeelhouder van Solvay en ex-topman van de holding La Floridienne die er 7.800.000€ voor neertelde. Een koopje voor een optrekje van 5400m2 met wijnkelder,een projectiezaal,tientallen slaapkamers,zalen en een park van ruim 142 ha niet ? Delwart wil van het domein een ontmoetingsplaats voor wetenschappers maken. Er was echter nog een koper die interesse had in het domein als buitenverblijf. Dat was de Russische president Vladimir Poetin want die wilde in 2004 het domein van Argenteuil kopen maar beet in het zand.

© 2006 - 2008 Ghostwriter, gepubliceerd in Koningshuis (Kunst en Cultuur) op 15-11-2006. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Ghostwriter is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Gerelateerde link

Magazine over Vorstenhuizen.

Verwante artikelen

• Belgische Staatshoofden: Leopold I: O dierbaar België,O heilig land der Vaad'ren. Onze ziel en ons hart zijn u gewijd. In deze reeks artikels krijgt u een overzicht van de Belgische Staatshoofden vanaf 1830…
• De Belgische Koningskwestie en de mini-koningskwestie: Summiere uiteenzetting over de Koningskwestie met Leopold III en de mini-Koningskwestie met Boudewijn I. Beide zetten België in schok, beide zijn voorst…
• Onderscheidingen: Onderscheidingen zijn de uiterlijke kenmerken waarmee een staatshoofd de diensten beloont die aan zijn land of zijn persoon bewezen werden of waarmee hij zijn erkentelijkheid voor iemand wi…
• Belgische Staatshoofden : Leopold II: O dierbaar België,O heilig land der Vaad'ren. Onze ziel en ons hart zijn u gewijd. In deze reeks artikels krijgt u een overzicht van de Belgische Staatshoofden vanaf 183…
• Belgische Staatshoofden : Prins-regent Karel: O dierbaar België,O heilig land der Vaad'ren. Onze ziel en ons hart zijn u gewijd. In deze reeks artikels krijgt u een overzicht van de Belgische Staatshoofden v…