Adellijke titels

Volgens de grondwet geeft een adellijke titel geen enkel voorrangsrecht, het dragen ervan gaat niet gepaard met privileges. Toch zijn ze gegeerd. Dit artikel biedt een overzicht van de belangrijkste adellijke titels in België en Nederland. In België is het zo dat bepaalde prinselijke en hertogelijke families een bijzondere plaats innemen volgens de klassieke préséances. Dit is zuiver en alleen een kwestie van protocol. Het zijn 'famillies van de Salon bleu', genoemd naar de kleur van de antichambre waar zij tijdens ontvangsten aan het hof mochten wachten op de komst van de vorsten. Dit dateert uit de 19de eeuw. Sommigen vinden deze overlevering schitterend, anderen vinden haar hoogst irrittant.

België is een van de laatste landen waar de adel nog steeds gecreëerd en dus vernieuwd wordt. In Nederland worden geen nieuwe titels verleend. Iemand die bijzondere diensten aan de Belgische staat heeft bewezen, wordt, meestal persoonlijk, in de adelstand verheven. Het bekronen van geleerden, onderzoekers, zakenlieden en industriëlen, diplomaten, schrijvers en kunstenaars doet eer aan zowel het verleden van België als aan de toekomst van de jeugd.

Er bestaat een hiërarchische orde in de adellijke titels (hoewel dit door sommigen heftig wordt bestreden: een baron van de oeradel zal zich altijd superieur voelen aan een burggraaf uit 1950).

Van hoog naar laag ziet de rangorde er als volgt uit:

• Jonkheer, vrouwen zijn jonkvrouw. Het predikaat maakt deel uit van iemand identiteit.
• Ridder, net als de overige adellijke titels wordt in Vlaanderen en Nederland deze tussen voor- en achternaam gedragen. De vrouw van een ridder wordt mevrouw genoemd.
• Baron, voor een vrouw barones. Dit is de meest voorkomende titel.
• Burggraaf, voor een vrouw burggravin. Volgens het oude gebruik mocht men in de spreektaal graaf en gravin zeggen vanwege het principe dat de burggraaf de plaatsvervanger van de graaf was en men mensen aanspreekt met de titel van hen die ze vervangen. In Nederland niet van toepassing.
• Graaf, voor een vrouw gravin.
• Markies, voor een vrouw markiezin. Deze titel is in België niet meer verleend sinds 1830 en in Nederland niet van toepassing.
• Hertog, voor een vrouw hertogin. In het Ancien Régime was er, behalve prinsen van den bloede, 'niemand glorieuzer dan een hertog van Frankrijk'. In Nederland niet van toepassing.
• Prins, voor een vrouw prinses. De prinsen van de koninklijke Belgische familie worden aangesproken met 'monseigneur'. In Nederland is er maar een prinsenfamilie en die maakt geen deel uit van het koninklijk huis (de familie de Bourbon de Parme).