Boekrecensie en Als 't Kwaad Goede Mensen Treft

Boekrecensie: Als 't kwaad goede mensen treft - H. Kushner

Infoteur: Etsel

Het succesvolle boek Als 't kwaad goede mensen treft uit 1984 van de conservatieve Joodse rabbijn Harold Kushner biedt mensen geen goed inzicht in het lijden. Het boek is on-Joods en verschaft geen soelaas voor degenen die lijden. We moeten ons realiseren dat definitieve antwoorden op het lijden voor ons gesloten blijven. Toch kunnen en zullen we redenen identificeren waarom God het lijden toestaat.


Gegevens

  • titel: Als 't kwaad goede mensen treft
  • auteur: Harold Kushner
  • uitgeverij: Ten Have
  • EAN: 9789025947705
  • jaar: 1998 (eerste druk 1983)

Inhoud

Harold S. Kushner (1935) is conservatieve rabbijn van Temple Israël in Natick, Massachusetts. Als theologiestudent specialiseert hij zich op het Bijbelboek Job, een boek over lijden. Hij werd persoonlijk met het lijden geconfronteerd toen zijn driejarige zoon Aäron progeria, een snelle en dodelijke veroudering, bleek te hebben. Aäron stierf op veertien jarige leeftijd. Met die achtergrond schreef Harold Kushner When Bad Things Happen to Good People (1981). In 1983 bracht Ten Have, Baarn de Nederlandse vertaling: Als 't kwaad goede mensen treft.

Als 't kwaad goede mensen treft - Harold Kushner
Als 't kwaad goede mensen treft - Harold Kushner
Kushner verwerpt de suggestie dat het lijden van de mens Gods straf is voor misdaden. Hij gelooft ook niet dat het lijden Gods manier is om mensen waardevolle lessen te leren over nederigheid en spirituele kracht. Hij gelooft dat het menselijk lijden een kwestie van willekeur is. Mensen worden niet ziek of maken een tragedie mee omdat God ze dat op heeft gelegd. Verder beargumenteert Kushner dat mensen kunnen kiezen tussen goed en slecht. God zal zich er niet mee bemoeien. Dit is ook zijn verklaring voor de Holocaust. Door God weg te halen van Speler in ons dagelijks leven, moet Kushner uitleggen wat gebed en geloof inhoudt. Hij zegt dat God sterkte geeft aan mensen die bidden en troost geeft aan mensen die geloven.

Kushner is sterk bekritiseerd door de orthodoxe rabbijn Y. Kirzner in zijn boek Making Sense Of Suffering. Kirzner die zelf aan kanker leed, vindt dat lijden juist wel een betekenis heeft en aantoont dat God almachtig is. Aan de hand van Kirzners kritiek stel ik mijn mening op.

Mening Etsel

Harold Kushner kwam tot het onderwerp van het lijden vanwege een vreselijke tragedie in zijn familie: hij en zijn vrouwen verloren een jonge zoon. Hij heeft dus een hoge prijs betaald voor het recht om over lijden te praten. De kritiek op zijn boek is niet persoonlijk bedoeld. Toch geeft Kushner geen authentiek Joods antwoord op het probleem van het lijden.

Het geloof van Kushner in God is scherp getest door het grote verdriet. In zijn opinie kan God niet de hele wereld controleren die Hij geschapen heeft. Om zijn geloof te handhaven moet hij of Gods barmhartigheid of Zijn almacht verwerpen. Kushner koos voor het laatste. In Kushners opinie schiep God de wereld en verschaft de fundering van het morele principe. Maar Hij kan niet de wereld controleren die Hij schiep. Hij hoopt voor ons het beste en heeft sympathie met ons in pijn, maar God is niet bij machte er iets aan te doen. Kushner concludeert dat we geen antwoord op het lijden hebben omdat er geen antwoorden zijn. Het meeste wat gebeurt is toeval. Pijn en tragedie zijn een noodzakelijk gevolg van een wereld waarover God de controle mist.

Het eerste is dat de opinie van Kushner geen soelaas biedt. Zelfs als ik niet exact weet wat de betekenis is van mijn persoonlijk lijden, kan ik nog steeds geloven dat er een doel is in het lijden. De Joodse visie op lijden is dat het een deel is van zelf ontwikkeling, in wezen een proces van geboorte van de ego. Hoewel we nooit zelf kiezen voor het lijden, kan geloof, dat deel is van een groeiproces, de pijn of een gedeelte ervan wegnemen. De wetenschap dat het lijden een doel heeft en ergens toe leidt bied me sterkte om de crisis te overkomen. Maar als het lijden geen betekenis heeft blijf ik alleen achter als hulpeloos slachtoffer van blind noodlot of willekeur. Als God niet verantwoordelijk is voor het slechte is Hij ook niet verantwoordelijk voor het goede. Als dat zo is dan is Gods barmhartigheid, dat centraal staat in het Jodendom, verloren.

De God van Kushner is beperkt qua macht. Dit is tegen het idee van het Jodendom in. Mensen zijn onderworpen aan beperkingen, maar niet God. God is geen fysieke entiteit en kent geen beperkingen. De Joodse wijsgeer Maimonides schrijft:
"God is niet fysiek en er is absoluut geen vergelijking tussen Hem en enig van Zijn schepsels. Zijn bestaan is niet als ons bestaan; Zijn leven is niet als ons leven; Zijn wijsheid is niet als de wijsheid van de wijste mensen. Het verschil tussen Hem en Zijn schepsels is niet slechts kwantitatief, maar absoluut..."

Het lijden daagt ons uit met het confronteren van de uiterste vraag van wie we zijn en wat de betekenis is van onze levens. Het lijden is een pijnlijke uitnodiging om ons geloof te verdiepen en het werkelijk deel uit te laten maken van onze levens. Maar dat kan alleen als we eerst erkennen dat de fysieke wereld Gods schepping is en een doorgaande uitdrukking is van Zijn wil dat bestaat slechts als een medium voor ons om aan God te verbinden. Door het ontkennen van Gods controle over de gebeurtenissen van ons leven, ontkent Kushner betekenis aan deze gebeurtenissen en ieder mogelijkheid om ze te gebruiken om onze relatie met God uit te diepen.

Wanneer we het boek Job lezen dan wordt in de eerste veertig hoofdstukken door Jobs vrienden getracht het lijden van Job te verklaren. Zij proberen zijn problemen te begrijpen en op hetzelfde moment recht te doen van Gods almacht, alwetendheid en goedheid. Zij lopen daarin echter vast. Dan grijpt God in en legt aan Job uit waarom Hij hem zo op de proef heeft gesteld. God vertelt Job dat zijn zintuigen te beperkt zijn om de geopenbaarde waarheid te begrijpen. Job is dus niet in staat om het systeem van rechtvaardigheid van God te evalueren. Je moet daarvoor kennis hebben van de totale werkelijkheid en ook je eigen bewustzijn volledig kennen. Job is al niet in staat om het materiële aardse leven te begrijpen, laat staan de niet-materiële zaken. Het menselijke begrip faalt. De mens kent slechts een deel van de waarheid. Dat is voldoende.

Conclusie

Het lijden gebeurt niet zomaar. Alles wat gebeurt in de wereld heeft een doel, ook het lijden. Dat Kushner God als niet almachtig beschouwd gaat in tegen de idee van het Jodendom waarin God geen beperkingen kent. God heeft voor alles een doel, al weten wij niet altijd waarom. Het enige wat we kunnen doen is door ons lijden proberen ons geloof te verdiepen en het deel te laten uitmaken van ons leven.

Meer lezen over sterven, lees dan mijn special Omgaan met de dood - een Joodse benadering.
© 2008 Etsel, gepubliceerd in Recensies (Kunst en Cultuur) op 01-03-2008, laatst gewijzigd op 24-05-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

Bronnen en/of referenties

  • Als 't kwaad goede mensen treft - Harold Kushner
  • Rabbijn Kirzner
  • Rabbijn Evers

Reageer op het artikel "Boekrecensie: Als 't kwaad goede mensen treft - H. Kushner"


Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.