Tengenenge, beeldhouwkunst uit Zimbabwe

In zowel musea (o.a. het Afrikamuseum te Berg en Dal) als galeries zijn in Nederland beelden te vinden die afkomstig zijn uit Zimbabwe. Veel van deze beelden komen uit ‘Tengenenge’, een inmiddels artistieke commune die uit is gegroeid tot een ware toeristenattractie.

Tengenenge

Het kunstenaarsdorpje ligt zo’n 150 km ten noorden van de hoofdstad Harare. Te bereiken via een weg, waarvan de laatste 7 km onverhard is. Er wonen en werken zeker 50 kunstenaars van verschillende nationaliteiten met hun gezinnen.Tengenenge ligt tegen de ‘Great Dyke’, dit is de bergrug waar de serpentijnsteen vandaan komt. Hiervan worden de beelden gemaakt. De beelden hebben elk hun eigen mythe, verhaal of betekenis.

Geschiedenis Tengenenge

De moderne beeldhouwkunst in Zimbabwe begint met de Brit Frank Mc Ewen en de Zuid-Afrikaan van Ierse afkomst, Tom Blomefield. Mc Ewen was directeur van de National Gallery van 1957 tot 1973 en stimuleerde Afrikaanse kunstenaars zich op hun eigen culturele achtergrond te orienteren, in plaats van zich op het westen te richten. Hij kocht een beeld van de landbouwvoorlichter Joram Mariga die thans als een van de grondleggers van de Zimbabwaanse beeldhouwkunst wordt gezien. Door deze aankoop ging Mariga zich meer toeleggen op beeldhouwen en trok ook anderen hierin mee.
Tom Blomefield had een tabaksplantage in Zimbabwe (dat toen nog Rhodesie heette). Toen Rhodesie zich in 1965 onafhankelijk verklaarde van Engeland volgde een strenge economische boycot. Hierdoor kwam de export van tabak stil te liggen. Tom Blomefield verkocht zijn plantage en pachtte een stuk land dat rijk was aan serpentijnsteen met de naam ‘Tengenenge’. Dit betekent ‘het begin van het begin’. Hij besloot beelden te gaan maken en nodigde werknemers die voorheen bij hem op de plantage werkten uit zijn voorbeeld te volgen.Tengenenge ontwikkelde zich tot een ware artistieke gemeenschap.

Mythologie

In 1980 werd de republiek Zimbabwe uitgeroepen. De beeldhouwkunst uit dit land kreeg steeds meer bekendheid. De beelden die in Tengenge werden gemaakt, werden verkocht aan galeries in Zuid-Afrika en later ook in Amerika en Europa. Hoe bekender de beelden uit Tengenenge werden, hoe populairder het als toeristische attractie werd.
De kunstenaars kregen alle vrijheid van Mc Ewen en Blomefield. Ze kwamen niet in aanraking met andere kunstvormen of kunstreproducties. Deze artistieke vrijheid leverde prachtige , met de Afrikaanse mythologie verbonden beelden op. Er gaan evenwel ook stemmen op dat op deze manier een stereotype beeld wordt neergezet van de ongerepte Afrikaan, die zich niet met internationale ontwikkelingen bezighoudt.

Beeldhouwers

Enkele bekende beeldhouwers uit Tengenenge zijn onder andere Kakoma Kweli (Angola, 1905), die altijd bij de spoorwegen en als dagloner had gewerkt en op 82-jarige leeftijd een carriere als beeldhouwer begon. Bernard Matemere (1946-2002) is ongetwijfeld de beroemdste beeldhouwer uit Zimbabwe.

Vernieuwingen

Tegenwoordig is bij jonge kunstenaars die internationale orientatie wel aanwezig. Dit ziet men terug in de beelden, waar de invloed van de stad en televisie duidelijk wordt. Als thema wordt vandaag de dag niet alleen de Afrikaanse mythologie gebruikt, maar ook stedelijke armoede, honger, milieuvervuiling, aids en oorlog.komen aan bod Niet alle galeriehouders zijn hier overigens van gecharmeerd. Politiek verkoopt blijkbaar minder goed dan mythologie! Ook wordt lang niet meer alleen gewerkt met steen. De vernieuwingen in de beeldhouwkunst komen ook naar voren in het materiaalgebruik, waaronder nu ook hout en metaal.

Afrikamuseum

Voor wie nieuwsgierig is geworden naar beeldhouwkunst uit Zimbabwe is een bezoek aan het Afrikamuseum te Berg en Dal zeker het overwegen waard. Naast een beeldentuin waarin beelden uit Zimbabwe (Tengenenge) te bewonderen zijn, is ook een collectie moderne kunst aanwezig. © 2007 - 2010 Xpress, gepubliceerd in Kunst (Kunst en Cultuur) op 11-11-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Xpress is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Zimbabwe, een tastbare magie: Zimbabwe is het vroegere Rhodesië. Zimbabwe was eens het land bekend van de Bosjesmannen en Bantoes en alles met eigen koninkrijkjes. In de 19e eeuw namen de Britten dit deel va…
• Goedkoop vliegen met Air Zimbabwe: Naar Zimbabwe ga je als toerist meestal voor de Victoriavallen. Air Zimbabwe is een luchtvaartmaatschappij die je er heen kan brengen, en het is ook nog eens relatief goedk…
• Zimbabwe; geschiedenis en onafhankelijkheid: Tot aan 1980 was het land bekend onder de naam Rhodesië. Het wordt datzelfde jaar onafhankelijk, na een strijd van bijna 15 jaar. Mugabe wordt de leider van het l…
• Het wereldrecord inflatie: Een heel bijzonder wereldrecord is wel het record dat Zimbabwe heeft gevestigd. Het inflatiecijfer over 2007 bedroeg enige tienduizenden procenten. Er worden in het land alleen nog…
• Zimbabwe; Harare: Toen Rhodesië werd omgedoopt in Zimbabwe, werd de hoofdstad Salisbury omgedoopt tot Harare. In de stad zijn veel bezienswaardigheden, zoals onder andere de kathedraal en het plein waar de 1…