Barcelona: Gaudí en de Sagrada Familia

Bloopers in de kunst is een serie artikelen over Kunst en Cultuur: Vaak ging het goed, soms gaat het fout. Maar altijd zit er een mooi verhaal aan vast. Deze keer een item over Gaudí, Barcelona en de Sagrada Familia in de wijk Eixample. Kijk op mijn infoteurpagina voor meer artikelen uit de Bloopers-serie.

De Sagrada Familia van Gaudí

Al méér dan 100 jaar wordt gebouwd aan de kathedraal die Barcelona op de kaart heeft gezet. De H.Familiekerk in de wijk Eixample in Barcelona. De bouw ging niet ononderbroken door; er waren lange periodes van oponthoud. En nu lijkt de architect van het prestigieuze bouwwerk, Antonio Gaudí, toch zijn zin te krijgen.

Modernisme

Gaudí is de maker van hét gezicht van het Modernisme, dat vooral in Catalonië zelf in die tijd zorgde voor een opgewekt gevoel van ‘modern zijn ‘. Eixample betekent letterlijk ‘uitbreiding ‘ in de meest ruime zin: het moest een visionaire blik op de toekomst zijn, met de architect Ildefons Cerdà i Sunyer (1815-1876) als held van de moderniteit. Een wijk met een strakke planning, wetenschappelijk bijna.

De modernste wijk van de wereld

Eixample is in één keer als totaalplan uitgevoerd en de wijk heeft daardoor een strakke opbouw in hoge, zeshoekige appartementenblokken (mansanas). Aan elke hoek van elk blok zit een schuine afvlakking, waardoor het voor koetsiers makkelijker was om hun voertuigen door de straten te manoeuvreren. Er zijn daardoor hoge, grote wooneenheden ontstaan waarbinnen de bewoners enige ruimte hadden om de appartementen aan hun smaak aan te passen. Als je je maar aan de regels hield. En zo is een wijk ontstaan met een gelijkmatige indeling en ruime avenues.

Midden erin staat de Sagrada Familia. Op oude foto’s van rond 1906 die dateren van vóór de bouw van Eixample zijn geitenkuddes te zien in een weids landschap waar de stad nog niet in voorkomt. En dan daar de eerste, al behoorlijk vergevorderde, gevel met torens van de kathedraal. Toen liggend, en ook nu nog, ver buiten het echte centrum van Barcelona.

Romeinse muur

Tot aan de 19e eeuw is Barcelona doormidden gesneden geweest door een door iedereen verafschuwde hoge en zware muur. Wie zich wilde verplaatsen moest door één van de weinige poorten. De muur isoleerde Barcelona van de zee, men had er niets mee… De stad heeft zich nooit een echte badplaats gevoeld. Pas in 1992 is – vanwege de Olympische Spelen – een aantal kunstmatige stranden aangelegd en toen ontstond eindelijk de mogelijkheid om aan een stadsstrand te flaneren. En de rioolafvoer is verplaatst. Want net als bij de meeste Spaanse kuststeden loosde men direct in zee. Toch dient u ook vandaag de dag goed om U heen te kijken wanneer U er zwemt…

Door de afbraak van de lelijke muur –die nog dateerde uit de Romeinse tijd! – in 1860 kreeg de stad lucht en ruimte om uit te breiden. Maar er is destijds gek genoeg geen rekening gehouden met de plannen van Gaudí – die werd gezien als een zonderling, en dat was ie ook. En nu is er in deze eeuw, nu er langzaam maar zeker zicht komt op de voltooiing van de droom van de grote architect, onrust ontstaan onder de buren in de appartementenblokken die grenzen aan de bouwplaats van de Kathedraal. Want wat ze blijkbaar nooit hebben (willen) voorzien gaat nu gebeuren: er dreigen ontruimingsverzoeken en rechtszaken over onteigening. Want er moet ruimte komen om verder te kunnen bouwen.

Snelbouw

Van de Kathedraal zoals die er nu zo staat bestaat alleen nog het dwarsschip. Een groot langschip zal op termijn zorgen voor een enorme vergroting van de schaal van het gebouw. Omdat gebruik gemaakt wordt van mallen gaat het bouwen nu veel sneller dan ooit tevoren. In 2005 is de eerste mis onder een overdekt gewelf gevierd. En in de komende jaren zullen keer op keer nieuwe hoogtepunten worden bereikt. Uiteindelijk zal een gebouw verrijzen dat 2 tot 3 keer zo groot is dan het huidige. Het geheel zal worden bekroond door een enorme verlichte centrale toren die straks ongetwijfeld een markeerpunt in de stad zal vormen.

De kosten

De bouw wordt sinds tientallen jaren gefinancierd met entreegelden . Maar ook met geld dat is geschonken door externe sponsors. Zo heeft een Japanse verzekeringsmaatschappij een enorm bedrag in het project gestoken en daarnaast gezorgd voor de verlening van bouwtechnisch advies. Zonder dat geld was de bouw allang gestopt. Maar nu, met redelijk wat euro’s in kas, ziet het er naar uit dat de kathedraal er werkelijk komt. En zonder de technische hulp zou er heel wat minder snel gebouwd worden.

Maar wie gaat er naar de mis?

Door de ontkerkelijking die ook in Spanje een feit is ontstaat de rare situatie dat er straks wél een faciliteit is maar geen klanten. De jeugd voelt zich niet erg aangesproken door de leer uit Rome en de groep die nog wel ter kerke gaat slinkt met de dag. Ooit zal een keuze gemaakt moeten worden: monument van de architectuur of kathedraal... © 2008 - 2009 Braens, gepubliceerd in Kunst (Kunst en Cultuur) op 07-01-2008, laatst gewijzigd op 09-03-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Braens is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Gaudí en Barcelona: Sagrada Familia, Park Guell en Casa's: Hij is één van de bekendste Spaanse architecten. Als je in Barcelona loopt, ontkom je niet aan zijn opvallende werken. Beiden worden met elkaar geas…
• Sagrada Familia te Barcelona: Toen Gaudi in 1926 overleed, was de Oostgevel bijna klaar, nog één toren. Helaas lagen de werkzaamheden van de bouw stil tot ongeveer 1952. In 1936 breekt er brand uit in de cry…
• Gaudí gooide de boel kapot: De excentrieke architect Gaudí heeft overal in de stad Barcelona en in de rest van Catalonië zijn sporen nagelaten. Opvallende architectuur, die deels voortkwam uit praktisch onde…
• Stedentrip Barcelona: Barcelona is veel meer dan de plaatselijke FC en de Ramblas. Barcelona is ook de beroemde architect Gaudi, de schilder Picasso en lekker Tapas eten.
• Barcelona: Tapas, uitgaan en cultuur: Barcelona, naar mijn mening één van de mooiste steden van de wereld. De Catalaanse stad lligt aan de Middellandse zee. Het is er vrijwel altijd zonnig, staat vol met moo…