Chinese spleetoogjes op porselein

Bloopers in de kunst is een serie artikelen over Kunst en Cultuur: Vaak ging het goed,soms gaat het fout. Het levert altijd een leuk verhaal op. Deze keer een item over porselein. In Delft is de Nederlanse porseleinindustrie ontstaan. Om een bijzondere reden.

Spleetoogjes op porselein

Porselein is een Chinese uitvinding uit de 3e/4e eeuw. Het bestaat uit een mengsel van kaolien,veldspaat en kwarts. Hoe meer kaolien wordt toegevoegd, hoe harder het porselein wordt. Pas rond 1700 slaagde men er in om in Europa dezelfde kwaliteit van het harde porselein te fabriceren als die in China werd bereikt. Het vereiste een veel hogere temperatuur bij het bakken en vergde dus een flinke energie-investering.

Marco Polo

Marco Polo was de eerst die kennis maakte met het materiaal en het de benaming porselein gaf. Het vergeleek het materiaal met de bouwmaterialen van schelpen. Tegen 1800 begon de productie in Nederland. Het Delfts Blauw is een eigen variant op de oude Chinese technieken van porseleinfabricage en de beschildering ervan.

China en Japan

In de eeuwen vóór de komst van porselein dat hier werd vervaardigd werd vrijwel alles geïmporteerd uit China. De Nederlanders die, via het voor de kust van Japan gelegen eilandje Decima, als enigen toegang hadden tot Japan handelden ijverig in porselein uit dat land. De VOC had constant schepen in de vaart die op een neer voeren van het centrum van de Japanse porseleinproductie,dat (toevallig) in de buurt van bij Decima lag. Aanvankelijk werd materiaal het ook beschilderd in Japan, omdat men de techniek van het porseleinbakken in Holland niet beheerste

Spleetoogjes

Keizerlijke plateelschilders werden ingezet om hoogwaardig werk te leveren. De Japanners, die geen benul hadden van de onderwerpen, probeerden zich trouw aan de gegraveerde prenten te houden, die hen ten voorbeeld dienden. Meestal waren het afbeeldingen van topschilderijen van ook nu nog bekende schilders. En die werden nauwgezet nagemaakt. De vaklieden werkten uiterst precies en het porselein werd voor goed geld in Europa verkocht.

Zo zie je op de vazen, kopjes,schoteltjes en schalen groepsportretten, stillevens en landschappen verschijnen. Er was één probleem: de ogen. De Japanse meesters waren gewoonweg niet in staat Europese ogen te schilderen. En zo verschijnen de prachtigste schilderingen op het porselein, maar alle mensfiguren hebben 2 schuine streepjes in het gezicht !

Zinkende schepen, stormen en andere aanvoerproblematiek maakte dat het steeds lucratiever werd om in eigen land de productie op te starten in plaats van het kostbare en fragiele materiaal te importeren uit het - in die tijd nog verder af gelegen- Verre Oosten.

De handel stokt

Aanvankelijk was er geen probleem. Maar naarmate er meer porselein op de markt kwam werd het spul steeds minder makkelijk verkocht vanwege die malle streepjes en een Hollander die zijn handel niet kwijt kan, dat bestaat niet. Dát is één van de de redenen dat men mogelijkheden zocht om in Holland zelf stukken te produceren en dat was op zijn beurt de aanzet tot een hoogwaardige kwaliteitsinjectie: de beroemde Delfts Blauwe plateelindustrie. Met interne opleidingen en kwaliteitsbewaking. Er ontstond een echte –op ambachtelijke leest geschoeide - massaproductie. Tot op de dag van vandaag heeft Delft een naam hoog te houden. © 2008 - 2009 Braens, gepubliceerd in Kunst (Kunst en Cultuur) op 16-01-2008, laatst gewijzigd op 21-07-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Braens is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Chinese invloeden in ons interieur: Een interieur samenstellen uit meubelen die je smaak vertegenwoordigen is niet per definitie aan een stijl gekoppeld. Basis elementen aangevuld met bijvoorbeeld souvenirs…
• Wat is porselein?: Iedereen heeft wel eens een porselein product gezien. Maar wat is het eigenlijk en hoe wordt het gemaakt?
• Champions Trophy Hockey 2008; teams en speelschema vrouwen: Van 17 mei tot en met 25 mei vindt in Mönchengladbach (Duitsland) de World Hockey Women's Champions Trophy plaats. Aan dit prestigieuze tournooi ne…
• Aziatische spanningen in de ruimte, de Russische Spoetnik: Het is een publiek geheim dat de spanningen tussen Japan en China groot zijn. Japan vreest het oplopende defensiebudget van China. Nu breidt de riva…
• De geschiedenis van de Zijderoute: Eeuwenlang was de Zijderoute een verbinding tussen oost en west. Het was niet alleen een weg waarover goederen werden vervoerd, maar vooral ook een manier waarop nieuwe ide…