Bernini en zijn warmbloedige Theresa

Barok is theater. Maar het theater dat Bernini toont met zijn compositie "De Heilige Theresa van Avila" gaat wel héél ver. Hebben Pausen en Kardinalen deze scène echt goedgekeurd? Meer lezen : ga naar mijnInfoteurpgaina voor artikelen over kunst, reizen en andere...

Een warm gevoel

Die smachtende blik, die zuchtende open mond, die hand op de borst, die kronkelende pose, die totale overgave, die onrustig ruisende kleding...

Wat Gianlorenzo Bernini voor ogen had bij het maken van dit Barokke beeld is niet duidelijk. Hoewel... de familie die het beeld bestelde weigerde het aanvankelijk bij de oplevering. Die zagen iets aan het kunstige werk dat niet geheel overeenkwam met hun beeld van een non, die zich totaal overgaf aan... God. Bernini heeft die TOTALE overgave - bepaald niet platonisch - in marmer weten vorm te geven op zo’n wijze dat dit koude, marmeren beeld, toch een eeuw of 4 oud, de zinnen nog steeds prikkelt.

Nu gaan erotiek en de Kerk niet goed samen. Bovendien stond Bernini zelf bekend als Godvruchtig. Hoe kan het dan dat zijn Theresa tot op de dag van vandaag in een sacrale omgeving te vinden is? Barok is theater, dat wel. Pracht en praal. Alleen het beste voor de Paus en zijn Kardinalen... Pardon: voor God.

En Barokke kunst was de norm van de Kerk die zich wilde presenteren als een machtig bastion van Geloof. Maar dít soort theater kon toch niet de bedoeling zijn van de Moederkerk! De Protestanten – zij die protesteerden – zetten zich juist af tegen die pracht en praal waarmee de Kerk zich vertoonde. Ze vroegen om soberheid, om zulke eenvoudige zaken als het lezen van de missen in de landstaal in plaats van het voor gewone mensen onbegrijpelijke Latijn. Ze vroegen om iets meer aandacht voor die gewone man en vrouw. Iets meer met de voeten in de Aarde in plaats van hoog in die Ivoren Toren van het Vaticaan. In feite kwam het er op neer dat mensen als Erasmus, Luther en Calvijn vroegen om weer het hoofd bij de lessen van de Bijbel te houden.

Een grote vraag naar Kunst

Juist vanwege de grote vraag om Kunst met een grote K is een golf van kunstenaars losgekomen, waarvan sommigen méér dan grote meesters waren en enkelen van hen van een statuur die hen tot Eeuwige Grootheden maakt. Raphael, Michelangelo, Bernini, in mindere mate Da Vinci en slechts enkele anderen hebben die status van Topster. En alleen omdat er zo’n grote vraag was naar goede kunst…door de Paus en zijn kardinalen.

In Nederland is overigens ook zoiets gebeurd. In de Gouden Eeuw was ons land één van de rijkste ter wereld. En de Nederlanders wilden dat weten... Er was een enorme vraag naar stillevens, portretten en groepsportretten, maar ook naar interieurs en scènes uit het dagelijkse leven. Om de rijkdom van het leven vast te leggen. Nergens anders in de wereld is de vraag zo groot geweest als hier in de Nederlanden. En dat is de reden waarom ook wij een rits Grote Schilders hebben voortgebracht: Rembrandt, Vermeer, Frans Hals, De Hoogh, Jan Steen en vele anderen die nooit vergeten zullen worden.

Theresa is te zien in Rome

Nog even over die Theresa. Een Engel heeft zojuist een Gouden Lans gestoken. Ergens ter hoogte van de borst. Een faun kijkt toe. ( Een faun?? Wat doet die hier?) De scéne is een weergave van Theresa's eigen beschrijving van een vrouw die zó opgaat in de liefde voor God dat het extatisch wordt. Veel verder kun je als mens (vrouw) niet gaan... De volgende liefdevolle aanval met de lans zal lager zijn. Dat zie je zo. Daarmee krijgt de scène een lading die niet bepaald vroom is, maar zó suggestief dat het bijna gênant wordt... Sex in de kerk. De Santa Maria della Vittoria in Rome om precies te zijn.
Wel opletten. De Kerk heeft afwijkende openingstijden. Goede reis ! © 2008 - 2009 Braens, gepubliceerd in Kunst (Kunst en Cultuur) op 20-03-2008, laatst gewijzigd op 19-04-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Braens is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Bernini, architect en schilder: Bernini, een begenadigd artiest. Geboren in Napels en had een vader die hem het vak heel goed heeft bijgebracht. Al op zeer jonge leeftijd heeft hij de meest mooie dingen gema…
• Schloß Schönbrunn: Dit mooie goudgele paleis doet tot de verbeelding spreken. Wanneer de ogen gesloten worden zou je de dames in hun middeleeuwse japonnen in de tuinen zien wandelen. Misschien stuift keizeri…
• Het leven van Michelangelo: Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni. Beter bekend onder alleen zijn voornaam Michelangelo. Hij was een bekende Italiaanse beeldhouwer, kunstschilder, architect en dichter.
• Sixtijnse Kapel: De Sixtijnse kapel is een wereldberoemde kapel in de Vaticaanse Musea. Hij is vrij toegankelijk tijdens openingsuren van het museum en is vooral bekend als locatie voor het kiezen van een ni…
• Bernini, beeldhouwer: Wie ooit in Rome geweest is, zal het ongetwijfeld zijn opgevallen hoeveel beelden er in de stad te vinden zijn. Op bruggen, fonteinen, gewoon in hoekjes van de stad of in musea, overal…