Rembrandt en jongeren

Jongeren kunnen enorm worstelen met het inlossen van schuld bij hun opvoeders. Het gaat hier niet om financiele schuld maar om loyaliteit tussen ouders en kind. Wat kan het schilderij van de Verloren Zoon van Rembrant en het jeugdpastoraat hierin betekenen?

Vertrek

Jongeren zijn in de meeste gevallen loyaal (trouw) aan mensen die hun hebben opgevoed. Dit kunnen ouders, verzorgers of familie zijn. Als er een veilige omgeving is zullen jongeren niet zo gauw het ouderlijk huis willen verlaten. Tijdens de pubertijd ontstaat er echter een losmakingsproces waarbij de jongere bewust of onbewust op zichzelf komt te staan. Dit losmakingsproces kunnen we omschrijven als een vertrek. De jongere maakt zich klaar voor vertrek de weide wereld in. Op zoek naar vrijheid, eigen verantwoordelijkheid, eigen beslissingen. In situaties waarbij jongeren verslaafd zijn, zijn er vaak een of meerdere situaties waarbij het vertrek voortdurend tot conflicten leidt. Het jeugdpastoraat moet hier oog voor hebben en focussen op gesprek over schuld en vergeving.

Schuld

Tijdens de opvoeding ontstaat er een 'schuld' tussen jongere en oudere. Vanaf de geboorte staat het kind bijvoorbeeld al bij de moeder in de schuld omdat deze hem ter wereld heeft gebracht. Vervolgens ontstaat er een grotere schuld ten opzichte van de ouders vanwege de zorg die het kind ontvangt. Als het kind wat ouder is geworden kan het onbewust een beroep doen op zijn schuld. Enerzijds bij te weinig gekregen liefde. Anderzijds bij teveel gekregen liefde.

De gelijkenis van de Verloren Zoon uit het evangelie van Lucas heeft ten diepste de betekenis dat de jongste zoon de vader eigenlijk dood waant. In de oosterse cultuur was het namelijk niet gewoon om de erfenis voortijdig op te eisen. Het betekent eigenlijk; 'vader ik kan niet wachten tot je dood bent'. De vader kan de zoon niet tegen houden want hij blijkt recht te hebben op zijn opgebouwde verdiensten. In de vertaling van het Nederlands Bijbelgenootschap staat 'ons gezamenlijke vermogen'. De Griekse grondtekst geeft aan dat het om een deel van de gezamenlijke 'bezittingen' van de familie gaat. Het is niet bekend of de vader het niet met de zoon eens is. Het kan zijn dat ze er over gesproken hebben. De vader verdeelde het vermogen. In vers 12 van Lucas 15 worden twee verschillende woorden voor het 'bezit' of 'vermogen' gebruikt. In het Grieks is het eerste woord 'ousia' en vervolgens wordt het woord 'Bios' 'gebruikt. Het woord 'bios' kan vertaald worden met 'leven' of 'levensonderhoud'. Hieruit kan worden veronderstelt dat de vader alleen in de roerende zaken deelde. In vers 13 staat namelijk dat hij alles 'ten gelde' maakte. De jongste zoon krijgt zijn deel van het land en van het vee en hierdoor wordt de band met vader en familie verbroken. Echter de bloedband kan niet verbroken worden.

Dat Rembrandt deze gelijkenis zo fascinerend heeft geschildert ligt aan het feit dat hij zichzelf erin herkende. Met de kwaliteiten die Rembrandt had, was het voor hem een peuleschil om de hele gelijkenis op doek te schilderen. Rembrandt voelde zich op dat moment zelf de verloren zoon. Het schilderij verbeeld ten diepste het verlangen naar liefde en erkenning die Rembrandt zo miste. Veel jongeren zullen zichzelf hierin ook herkennen.

Terugkeer

Het schilderij van de thuiskomst van de Verloren Zoon beeld op een unieke wijze de diepste betekenis van onvoorwaardelijke liefde uit van God de Vader. Jongeren kunnen enorm worstelen met betreffende thematiek. Doormiddel van een poster van het schilderij van de terugkeer van de Verloren Zoon kan in gesprek met een jongere over schuld gesproken worden. Vooral minderbegaafde jongeren met betreffende thematiek hebben behoefte aan dit soort afbeeldingen waarin ze zich herkennen. Vervolgens is het raadzaam om ook ouders hierbij te betrekken.

Het is geen therapie, in hoeverre we over therapie kunnen spreken. Het gaat om de jongere zelf te laten ontdekken waar hij in de gelijkenis staat. Bereidt hij zich voor op vertrek, loopt hij vast in schuld en is hij bereidt om terug te keren. Misschien ziet hij zichzelf wel in de persoon van de oudste broer. In beide gevallen is er sprake van een terugkeer. © 2009 - 2010 Hessel, gepubliceerd in Kunst (Kunst en Cultuur) op 27-03-2009, laatst gewijzigd op 30-06-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hessel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Jongerenpastoraat volgens Simon Gibson: Volgens Gibson is jongerenpastoraat: investeren in levens. Er moet voortdurend aandacht zijn voor jongeren in welke situatie dan ook. Gibson is van mening dat de maats…
• Jongerenpastoraat is waardevol: Jongerenpastoraat wordt in verschillende kerkelijke gemeenten toegepast. Daarmee is er tevens een diversiteit aan methoden. De waarde van het jongerenpastoraat zit niet altijd…
• Ontwikkelingen in het jongerenpastoraat: In het jongerenpastoraat zijn regelmatig ontwikkelingen als het gaat om activiteiten, beleidsvorming en hulpverlening. Veel ontwikkelingen gaan aan de mensen in het j…
• Leeftijdsindeling in het jongerenpastoraat: Over de leeftijdsindeling in het jongerenpastoraat wordt in de praktijk verschillend gedacht. Op welke leeftijd kan jongerenpastoraat nu eigenlijk toegepast worden…
• Straatpastoraat: Straatpastoraat is niet zo’n veel voorkomende term. Het is eigenlijk een mix van staathoekwerk en evangelisatie maar de nadruk ligt op het diaconale karakter. Op deze manier is de kerk missi…

Bronnen en/of referenties

• Eindelijk thuis. Nenri Nouwen. ISBN: 9020947745
• Bijbel. NBG Lucas 15: 11-32
• De Theorie van Nagy. De onverbrekelijke band tussen ouders en kinderen. ISBN: 9026514360
• Importantia Studiebijbel Nieuwe Testament. Grieks-Nederlands. ISBN: 9789057191428