Romantische kunst

De romantiek ontstond aan het einde van de achttiende eeuw. Dit was de tijd dat de Industriële Revolutie en de verstedelijking zorgden voor een toenemende vervreemding van de natuur. De romantici zetten zich af tegen deze nieuwe ontwikkelingen, en tegen het rationalisme van de Verlichting. In romantische kunstwerken staat vooral de natuur centraal, en worden vaak heftige emoties en persoonlijke belevingen afgebeeld.

Terug naar de natuur

De natuur was bij uitstek geschikt als tafereel voor de romantische kunstenaars, omdat het alleen door een persoonlijke beleving ervaren kon worden. Romantici gebruikten de natuur in hun schilderijen en boeken als spiegel om hun eigen emoties op af te beelden. Er werden overal parken aangelegd die, in tegenstelling tot de symmetrie in de rationele Franse tuinen, de natuur toonden op zijn mooist. Door het aanleggen van heuvels, watervallen, grotten en ruïnes, werd een soort sprookjesachtig beeld gecreëerd. Een goed voorbeeld van zo'n romantische tuin is het Kronenburgerpark in Nijmegen. Ook in het theater kwam de natuur naar voren, vooral als achtergrond tijdens balletten en toneelspelen.

Romantische literatuur

Tijdens de romantische periode ontstonden een aantal nieuwe literatuurgenre's. Een voorbeeld daarvan is de historische roman, waarin oude (volks)verhalen werden verteld. Vaak werden deze verhalen aangedikt en geïdealiseerd. Een ander genre dat in de romantiek erg populair was, was het sprookje. Rond het jaar 1818 brachten de gebroeders Grimm hun bundel Kinder- und Hausmärchen uit. Dit was een verzameling van oude verhalen, die tot die tijd nog alleen maar mondeling werden overgedragen. Tegenwoordig worden sprookjes vooral voorgelezen aan kinderen, maar de sprookjes van de gebroeders Grimm waren zowel bedoelt voor kinderen als volwassenen. De interesse voor dit soort overgeleverde verhalen bleef groeien gedurende de negentiende eeuw, omdat mensen steeds nationalistischer werden. Ze beseften zich dat ze deel uitmaakten van een volk of natie, en raakten geïnteresseerd in oude mythen, legenden en sprookjes. Door het schrijven van sprookjes kon de schrijver laten zien hoe rijk de geschiedenis van het volk was.

Geniale kunstenaars

Tijdens de romantiek veranderde het beeld van een kunstenaar. Voorheen werd een schilder vooral gezien als ambachtsman, maar in de romantische periode kreeg de schilder een speciale status. Alleen de schilder had toegang tot zijn eigen subjectieve ervaringen, en tot zijn eigen beeld van de werkelijkheid. Dit persoonlijke beeld kon hij uitdrukken in zijn kunstwerken, en het op die manier delen met de 'gewone' mens. Veel kunstenaars voelden dan ook dat het hun taak was om hun beeld op de werkelijkheid te delen met de mensen. Een goed voorbeeld van zo iemand was de geniale componist Beethoven. Beethoven dacht zelfs dat hij in opdracht van een hogere macht werkte.