Treed in de wereld van de symboliek: de staart-eter

Ouroboros, de staart-eter, symboliseert de eeuwigheid en continuïteit van het leven. Het is één van de oudste symbolen ter wereld.

De slang

De meesten van ons kennen de slang als legendarisch symbool uit het verhaal van de zondeval, het oudtestamentische verhaal over Adam en Eva. Er verschijnt een slang, de slang fluistert Eva het één en ander in, Eva gaat naar Adam, et cetera. Het vervolg is bekend. De slang is in allerlei vormen een veel terugkerend symbool. Denk aan de slang als symbool voor verdeeldheid (Adam en Eva), de slang als symbool voor de geneeskunde en bijvoorbeeld de slang als symbool voor het eeuwigdurende en het cyclische. Deze slang is in feite overal, ook al beseffen we dat niet altijd.

Ouroboros

De naam ouroboros komt uit het Grieks en betekent staart-eter. Het is de slang die zich in zijn eigen staart bijt en doordat het daarmee een soort van cirkel vormt, sinds jaar en dag de onafgebroken vernieuwing van het leven illustreert. Je vindt ouroboros ook terug in de astrologie: de tijd begint steeds weer opnieuw als alle hemellichamen op hun vertrekpunt staan. Volgens de kosmologie van de Maya's symboliseert de ouroboros de Melkweg. De slang komt ook voor bij de Azteken, Tolteken. Hun ondergang werd ingeluid met de dood van de slangenvrouw.

Varianten

Niet altijd werd alleen de slang gebruikt. Bekend is ook de draak die zich in eigen staart bijt uit de Chinese mythologie. Deze “pig-dragon” gaat terug tot 4700 voor Chr. Je vindt de staarteter en zijn varianten in vele culturen terug. Bekend is ook het Indase beeld van Shiva Nataraja, die midden in de cirkelvorm van een Ouroboros staat. De Noorse mythologie kent ook een dergelijke slang, hij heet daar Jörmungandr, Jormungand of Midhgardhsormr.

De kunst

In de kunst is de slang die zich in eigen staart bijt, een veelvoorkomend motief. Veel succes was er in Italië in de tijd van de Renaissance. Daarmee werd het nog sterker een symbool voor wedergeboorte (=letterlijk renaissance). Vorsten lieten de staarteter plaatsen op de keerzijde van medailles, en wilden daarmee hun kwaliteiten, zowel moreel als intellectueel, benadrukken. Je ziet het veel op schilderijen, sierraden en in de beeldkunst. © 2007 - 2008 Zeemeeuw, gepubliceerd in Kunst (Kunst en Cultuur) op 21-05-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Zeemeeuw is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Treed in de wereld van de symboliek: de dageraad: De dageraad speelt in vele religies een belangrijke rol. Verwar de dageraad niet met zonopkomst. De dageraad is namelijk de periode van schemering, die direc…
• Treed in de wereld van de symboliek: de gelegenheid: De gelegenheid is de personificatie van het ‘ vluchtige moment’, waarbij je je kans moet grijpen. Als je het juiste moment herkent, kun je er namelijk je…
• Egyptische kunst 12: Tegenstelling tot de Griekse kunst: Het verschil tussen Egyptische en Griekse kunst heeft als basis het verschil in denken over de betekenis van kunst. Welk doel wordt er met kunst gedie…
• Treed in de wereld van de symboliek: de ladder: De ladder als verbindingsmiddel om verder te komen in het leven, maar ook als symbool voor ongeluk, wanneer je er onderdoor loopt. Dat vraagt om meer duidelijk…
• EK voetbal 2004: De 12e editie van het WK wordt in 2004 georganiseerd in Portugal. België weet dit jaar wederom de eindstrijd weer niet te halen. Nederland doet dit daarentegen wel. Tijdens het toernooi zijn…