InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Mensen > Bijbelse persoonlijkheden: Mozes de aanvoerder

Bijbelse persoonlijkheden: Mozes de aanvoerder

Bijbelse persoonlijkheden: Mozes de aanvoerder In de Bijbelse geschiedenis zien we Mozes als de eenzaamste en machtigste held. Zijn taak was onmetelijk groot en daarom ontving hij veel ontzag. Hij wist in zijn eentje de hele loop der geschiedenis te wijzigen. Om die reden neemt hij een speciale plaats in binnen de Joodse overlevering. De Wet draagt de naam van Mozes, de Talmoed is slechts commentaar en de Kabbala zwijgt. Mosje rabbenoe (onze leraar Mozes) is ongeëvenaard. Mozes is de enige die iets van God gezien heeft. De Tora die Mozes ontving is de bron van alle antwoorden. Mozes kende sterke en zwakke punten. Mozes is een mens, geen halfgod.

Mozes in de Nijl

Mozes werd door Batja, de dochter van Farao, in een biezen mandje in de Nijl tussen het riet gevonden. Hij huilde als een gemeenschap van volwassenen. Toch was het Mozes' karakter niet om te huilen. Hij ging huilen omdat de engel Gabriël hem een klap verkocht om zo medelijden bij Batja op te roepen.

Mozes in het paleis van farao

Mozes werd door Batja naar het paleis van farao gebracht. Daar werd hij verwend. Hij kreeg onderwijs van leraren in talen, wis- en natuurkunde. Op een dag zette de kleine Mozes de koninklijke troon op zijn hoofd. De priesters van farao zagen er gevaar in en wilden dat Mozes gedood werd. Een engel, vermomd als hoveling, stelde voor om Mozes te laten kiezen uit een bord met goud en kostbare edelstenen en een bord met gloeiende kolen. Koos Mozes voor het goud dan zou hij eerzuchtig zijn. Koos hij voor de kolen dan ging het Mozes alleen maar om de schittering. De engel Gabriël zorgde ervoor dat Mozes voor de kolen koos en die in zijn mond stak en zo zijn tong verbrandde. Dat was de reden dat Mozes ging stotteren.

Mozes en het Joodse volk

Het verhaal gaat verder bij Mozes die volwassen is geworden en naar zijn volk gaat. Hij zag hoe de Joden als slaaf werden behandeld. Hij werd er zo door getroffen dat op zijn voorspraak ieder werk zou verrichten waarvoor hij geschikt was. Hij zorgde ook dat de Joden Shabbats rust kregen. Op een dag doodde hij een Egyptische opzichter die een Joodse slaaf martelde. Hij vluchtte van het paleis weg en leerde de zeden en gewoonten kennen van de Joodse slaven. Op een andere dag zag hij een Jood een andere Jood slaan. Mozes vroeg waarom hij dat deed. De Jood antwoordde terug dat Mozes hem niet de les hoefde te lezen. Hij wist dat Mozes een Egyptische opzichter had gedood. Volgens de Midrasj werd Mozes vervolgens gevangen genomen en zou hij onthoofd gaan worden. Maar zijn nek weerstond de bijl. Mozes vluchtte vervolgens weg. Hij werd een vreemdeling voor de Egyptenaren, de Joden en zichzelf.

Mozes in Midjan

Mozes vluchtte naar Midjan waar hij zich vestigde en herder werd. Hij trouwde de dochter van priester Jitro. Ze kregen twee zonen: Eliëzer en Gershon. Het leek erop alsof Mozes verder een rustig bestaan had en niet meer dacht aan het Joodse volk. Hoe kon hij veertig jaar lang onverschillig blijven? Elie Wiesel noemt verschillende oorzaken: dat hij was verraden door een Jood, dat hij niet geloofde dat het Joodse volk ooit gered zou kunnen worden, dat hij aanvankelijk weigerde om als boodschapper van God te dienen. Toch luisterde Mozes uiteindelijk naar God. Deze heeft immers het laatste woord. Hoe zou Mozes ooit de stem van God hebben kunnen weerstaan?

Mozes keer terug naar Egypte

Uiteindelijk keerde Mozes na 40 jaar naar Egypte terug. Egypte brokkelde als imperium af. In het boek Exodus volgen de gebeurtenissen elkaar snel op. Mozes en Aäron zijn op zichzelf aangewezen. Volgens de Midrasj vergezelden aanvankelijk de Oudsten van de stammen Israëls Mozes en Aäron. Maar hoe dichter ze in de buurt kwamen van het koninklijk paleis haakten ze uiteindelijk af.

Farao laat de Joden vertrekken

Terwijl Mozes met farao sprak over de vrijlating van de Joden, probeerde Aäron de Joden ertoe te bewegen hun vrijheid te accepteren (ze waren op dat moment nog niet bereid om te vertrekken). Mozes' onderhandelingen met farao mislukten waarop de Tien Plagen volgden. Uiteindelijk liet farao de Joden vertrekken. Met de Joden trokken een aantal niet-Joodse slaven en Egyptenaren mee. Toen de Joodse slaven wegtrokken werden ze alsnog achtervolgd door het leger van Farao. Maar de doortocht door de Rietzee redde de Joden.

Mozes wordt woordvoerder van de Joden

het volk stelde zich nu voor de eerste keer helemaal achter Mozes op. Hij werd hun woordvoerder bij God. Mozes hief een lied aan om God te danken.

De Openbaring op de Sinaï

Na zeven weken openbaarde God zich aan het Joodse volk op de Sinaï. God maakte iedereen wakker met donder en bliksem. In de stilte die daarop volgde was de stem van God te horen. God sprak over de plichten van ieder individu tegenover de anderen. Het Joodse volk stribbelde eerst nog tegen. God dreigde toen de Joden levend onder de berg Sinaï te begraven. De Joden stemden alsnog toe met Gods wet en Hij is tevreden. Maar Mozes niet, hij had gewild dat het Joodse volk de wet vrijwillig had geaccepteerd.

Toen Mozes na 40 dagen met de Tora terugkeerde, bleek een aantal Joden het Gouden Kalf te aanbidden. Mozes werd woedend en wilde zijn broer Aäron doden.

Het Joodse volk klaagt

Mozes was kwaad op de Joden omdat zij zich altijd beklaagden. Nauwelijks hadden ze Egypte verlaten of ze wilden al weer terug. Ze klaagden geen drinken en eten te hebben. Zelfs toen er gratis manna uit de hemel viel bleven de Joden klagen. Ze waren ook afgunstig op Mozes. Ondanks dat ze Gods werken hadden gezien hadden zij er niets van geleerd. Mozes had iets anders verwacht van het Uitverkoren Volk. Hij voelde zich constant ongelukkig. Eenmaal was hij vrolijk toen zijn broer Hogepriester werd. Maar voor de rest leed hij onder de te grote verantwoordelijkheid. Hij stond er helemaal alleen voor. Voorname personen van de stam Korach spanden tegen hem. Op de spionnen die het land Kanaän verspiedden kon hij ook al niet vertrouwen. Zijn broer Aäron deed mee aan het Gouden Kalf. Mozes was zielsongelukkig. Wanneer Mozes de Wet verklaarde weigerden de mensen er iets van te leren. Mozes was te streng volgens sommige commentatoren; daarvoor werd hij bestraft - hij mocht het Beloofde Land niet binnengaan.

Mozes vervult twee rollen

Mozes was enerzijds de vertegenwoordiger van God bij Israël en anderzijds van Israël bij God. Zo snauwde Mozes de engelen af die wilden voorkomen dat Israël de Wet kreeg. Maar hij verdedigde de Joden ook toen ze rond het Gouden Kalf dansten. Hij eiste van God vergiffenis voor het volk.

Mozes' deugd is erkentelijkheid

Ondanks de ondankbare behandeling bleef Mozes het Joodse volk trouw. Hij aanvaardde iedere gave met erkentelijkheid. Dit was zijn grootste deugd.

Mozes hing aan het leven

Waarom hing Mozes zo aan het leven dat hij zich zelfs tegen de goddelijke wil wilde verzetten? Wilde hij aantonen dat het leven heilig is? Wilde hij aantonen door als mens en Jood te leven, men zich tot het leven bekent? Of was hij gewoon bang voor de dood? Maar God stelde hem voor de keuze of hij bleef leven of israël moest ten ondergaan. Daarom stemde Mozes in met zijn dood. Mozes was op en top mens. Hij weigerde zijn medemens in de steek te laten. Toen Mozes' ziel werd opgenomen in de hemel was het feest. Hij was de trouwste dienaar van God geweest. Niemand weet waar Mozes begraven ligt, niemand was erbij toen hij stierf.



Nadere toelichting op het bovenstaande bespreking door Elie Wiesel

Naar aanleiding van dit verhaal over Mozes zoals verteld door Elie Wiesel hebben we op de Chabad site geluisterd naar een audio van Rabbijn Moshe New over Mozes. Hij gaat in op de vraag van Mozes aan God waarom juist hij gekozen werd om de Joden uit Egypte te bevrijden. Waarom niet Aäron die ouder was dan Mozes of de Messias die de Joden definitief kon bevrijden? Maar God schoof de argumenten van Mozes opzij. Hij is immers de Schepper die bepaalt hoe of wat. Toch was het legitiem voor Mozes om die vraag te stellen. De Jood is zelfs verplicht om God uit te dagen. God wil via de Tora duidelijk maken wie Hij is en wat Hij van de mens verlangt.

Rashi geeft het antwoord van God op de vraag van Mozes. Mozes ging op een ezel naar Egypte. Dé ezel is het symbolische medium waarop God aan Mozes antwoordde. God zei tegen Mozes: leer van Abraham die Gods bevel opvolgde door met dé ezel op weg te gaan naar de berg Moria om Izaäk te "offeren". Dit is dezelfde symbolische ezel die Mozes gebruikt en die de Messias zal gebruiken. Mozes begon met het proces van verlossing en met de Messias zal deze eindigen.

Er is ook een spirituele verklaring over de vraag waarom de ezel het symbool is. Dé ezel verbindt Abraham, Mozes en de Messias. Het woord ezel is in het Hebreeuws chamor. Dit woord is verbonden met het woord chomer (de hedonistische wereld). De ezel is een koppig beest. Hij is symbolisch verbonden met de fysieke wereld (het ego). God wil wonen in de fysieke wereld (de laagste wereld).

Er zijn 3 perioden van verlossing: de periode van Abraham, de periode van Mozes, en de periode van de Messias. In Abrahams periode werd de ezel gebruikt om een last te dragen. De wereld begon als een vijand van God (= het ego). Men moest zich richten op de spirituele wereld door zichzelf te ontkennen. Dit deden de aartsvaders. In Mozes' periode was de ezel een transportmiddel (Mozes reed erop). Het lichaam kan samen met de ziel gebruikt worden om God te dienen. Dit gebeurt door middel van de Tora. In de Messiaanse periode zal de ezel gebruikt worden voor openbaring. In dit stadium worden het fysieke en het spirituele één. Het fysieke is een vriend geworden van het spirituele. Het lichaam en de ziel zijn één geworden.

In ons dagelijks leven gelden de 3 stadia. We moeten door deze processen heengaan. We zijn bijna bij het derde stadium.

Lees verder

© 2014 - 2017 Etsel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Torastudie 98: het plan van Jitro - Exodus (18:17-19)Torastudie 98: het plan van Jitro - Exodus (18:17-19)Waarom werd hij Jitro (zijn toevoeging) genoemd? Omdat Jitro (de schoonvader van Mozes) een hoofdstuk aan de Tora toevoe…
Torastudie 72: Mozes en de Messias - Exodus (4:13)Torastudie 72: Mozes en de Messias - Exodus (4:13)De Joodse wijzen stellen dat de eerste verlosser de laatste verlosser zal zijn. Dit wil niet zeggen dat Mozes en de Masj…
Dertien geloofspunten Maimonides 7: Mozes grootste profeetIn het Jodendom wordt Mozes als de grootste profeet beschouwd. Hij werd door God uitverkoren en had een grotere kennis d…
Torastudie 131: Breken van Stenen Tafelen  Exodus 32:19Torastudie 131: Breken van Stenen Tafelen Exodus 32:19Het mag vreemd klinken maar de Tora beschouwt het breken van de Stenen Tafelen door Mozes als de grootste daad die hij v…
Wat is de Tora? - de Geschreven en Mondelinge ToraDe Tora is de as waar omheen het Jodendom draait. Als je wilt weten wat de Joodse benadering is inzake een bepaalde kwes…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Hurk / Pixabay
  • Bijbels eerbetoon - Elie Wiesel
  • Vaéira - Moses becomes the leader - Moshe new

Reageer op het artikel "Bijbelse persoonlijkheden: Mozes de aanvoerder"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 11-02-2017
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Mensen
Special: Bijbelse geschiedenis/personen
Bronnen en referenties: 3
Schrijf mee!