InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Mensen > Bijnamen bekende personen en gebouwen

Bijnamen bekende personen en gebouwen

Een bijnaam is een naam die aan iemand wordt gegeven vanwege een kenmerkende eigenschap van die persoon. Doorgaans wordt die naam in brede kring gebruikt. Bekende personen hebben vaak een bijnaam. Dat geldt bijvoorbeeld voor sporters of voor politici. Ook voor criminelen gebruikt men vaak bijnamen. Ze zeggen vaak iets over uiterlijk, gewoontes of gedrag van de betreffende persoon. Een bijnaam kan zowel positief als negatief zijn. In dat laatste geval spreekt men ook wel van een spotnaam.

Het ontstaan van bijnamen

Bijnamen ontstonden vroeger in dorpen waar nogal eens mensen met dezelfde naam voorkwamen. Om deze personen toch van elkaar te kunnen onderscheiden verzonnen de dorpsbewoners dan een bijnaam. Het gebeurde dan ook regelmatig dat mensen op den duur bekender waren onder hun bijnaam dan onder hun echte naam. De namen verwezen vaak naar het beroep van de betreffende persoon, diens uiterlijk of bepaalde gedragingen.

Koninklijk huis

Willem de Zwijger
Door de eeuwen heen kregen leden van het Koninklijk huis al bijnamen. Willem van Oranje had de bijnaam Willem de Zwijger. Deze naam had hij niet te danken aan zijn zwijgzaamheid maar aan het feit dat hij nooit het achterste van zijn tong liet zien. De naam Willem de Zwijger is net zo bekend als de naam Willem van Oranje. Veel straten en pleinen zijn zelfs genoemd naar de bijnaam van Willem van Oranje.

Maatschappelijk werkster van Nederland
Juliana, de moeder van prinses Beatrix, was een moederlijke Koningin. Zij was veel minder zakelijk ingesteld dan haar dochter. Juliana kwam ondanks haar afkomst over als een gewone vrouw. Zij interesseerde zich voor de gevolgen van het regeringsbeleid voor de gewone mensen. Zij kwam bijna over als een gezellige oma. Haar bijnaam dankte zij dus aan haar sociale bewogenheid en emotionaliteit.

Prinses glimlach
Weinigen zullen de bijnaam kennen die prinses Beatrix kreeg. Zij werd voor het eerst Prinses Glimlach genoemd toen zij voor de eerste keer Suriname bezocht. Dat was in 1958. Beatrix heeft, heel anders dan haar moeder, altijd een wat afstandelijke en zakelijke indruk gemaakt die haar ook wel benamingen als de Strenge Prinses of de Slimme Prinses opleverden.

Prins Pils
Tegenwoordig wordt onze Koning vaak gekscherend Willy genoemd dankzij de persiflage die Lucky TV van hem maakte. Een bijnaam die al veel langer bestaat is echter Prins Pils. Deze naam vindt zijn oorsprong in het studentenleven van Willem-Alexander. Hij studeerde geschiedenis in Leiden. Het verhaal gaat dat hij wel hield van wat vrolijkheid en dat hij graag een biertje dronk. Sinds hij hoofd van een gezin is geworden en Koning van Nederland heeft hij het losbandige imago van zich afgeschud en komt hij wat serieuzer over.

TV

Cheque van Geld(er)
'Ik was ooit penningmeester in het schoolbestuur van het Amsterdamse Spinoza Lyceum. Toen werd ik Cheque van Geld genoemd, en dat is me blijven achtervolgen.' Dit zei Jack van Gelder, sportpresentator voor de publieke omroep tijdens een interview in de Volkskrant. Te pas en te onpas wordt de bijnaam weer uit de kast gehaald. Bij het kleinste gerucht dat Jack van de publieke omroep naar de commerciëlen gaat verhuizen, en dus voor het grote geld kiest, komt de naam tevoorschijn.

Koningin van de Nederlandse televisie
Mies Bouwman begon in 1951 als tv-presentatrice. Menig zaterdagavond zat televisiekijkend Nederland aan de buis gekluisterd. Toen Nederland nog maar twee of drie televisiezenders had, was Mies het hoogtepunt van wat er op het kijkkastje verscheen. Zij werd echt beroemd met het eenmalige programma Open het Dorp, een liefdadigheidsactie om een gehandicaptenwijk in Arnhem gefinancierd te krijgen. De spelshow Eén van de Acht behoort tot het cultureel erfgoed van Nederland. Haar lange tv-carriere, haar aanstekelijke lach en haar menselijke gezicht bezorgden haar de bijnaam Koningin van de Nederlandse televisie.

Philip de Hakkelaar
Op 18 december 2009 stopte Philip Freriks als presentator van het achtuurjournaal. Hij was hiermee in 1996 begonnen. Voor die tijd was hij zijn loopbaan bij de tv begonnen als Frankrijkcorrespondent. Freriks had een wat losse manier van presenteren. Hij las zijn zelfgeschreven teksten voor. Daarbij versprak hij zich nogal eens. Dit leverde hem de bijnaam De Hakkelaar op. Dezelfde bijnaam droeg een Nederlandse crimineel die ooit zijn geld verdiende met de verkoop van tweedehands auto's bij tankstation De Hakkelaar aan de A1 ter hoogte van Muiden.

Politiek

De Neger van Venlo
Op school werd de PVV-voorman Geert Wilders, vooral bekend om zijn geblondeerde haar, de neger van Venlo genoemd. Die naam zou hij danken aan zijn Indische afkomst. Op de Sint Mattheusschool in Venlo waar Geert op school zat, zaten nauwelijks allochtone kinderen. Hij viel daardoor extra op. En wie opvalt wordt gepest en krijgt een bijnaam. Wilders nam zijn bijnaam mee naar de middelbare school en werd ook daar gepest. Het werd zelfs zo erg dat hij regelmatig verzuimde. Verder dan een havo-diploma is hij niet gekomen. Inmiddels staat de hoogblonde Wilders bekend om zijn kritische houding ten opzichte van de islam.

Harry Potter
Het was best een aardige 1-aprilgrap. Het Jeugdjournaal maakte er op 1 april 2004 melding van dat Jan Peter Balkenende, inmiddels voormalig premier van Nederland, een rol zou gaan vervullen in een nieuwe Harry Potter-film. Het bericht werd bevestigd door een Engelse regisseur, die eraan toevoegde dat Balkenende de rol van vader van Harry zou spelen. Hij zou tijdens de opname gewoon als premier blijven functioneren. Menigeen trapte erin. De bijnaam Harry Potter heeft Balkenende te danken aan zijn gelijkenis met Potter. Die viel vooral de buitenlandse pers op toen hij premier van Nederland werd. De bijnaam Dutch Harry Potter was een feit.

Minister Tabak
Minister Edith Schippers van Volksgezondheid dankt haar bijnaam Minister Tabak aan haar (vermeende) contacten met de tabakslobby. Haar werd door de Stichting Rookpreventie Jeugd verweten dat zij zich liet leiden door de wensen van de tabaksindustrie. Zij versoepelde kort na haar aantreden als minister het rookverbod in de horeca. Zij weigerde transparant te zijn over haar banden met de tabaksindustrie.

Sporters

De Verlosser, het orakel uit Betondorp
Hij wordt wel de beste (Nederlandse) voetballer allertijden genoemd. Johan Cruijff was een opmerkelijke persoonlijkheid in de wereld van het voetbal. Na zijn carrière in Nederland ging Johan Cruijff voor de Barcelonese voetbalclub spelen. De supporters in Camp Nou waren razend enthousiast. Zij noemden hem 'El Salvador' , de verlosser - zoals Jezus Christus. Hij maakte zijn naam waar, Barcelona versloeg aartsrivaal Real Madrid, iets dat voor onmogelijk werd gehouden. Na zijn actieve loopbaan als voetballer kwam Cruijff steeds vaker in beeld als analist. Vanwege zijn onnavolgbare voetbaluitspraken werd hij toen ook wel het orakel van Betondorp genoemd. Betondorp is de buurt in de Amsterdamse Watergraafsmeer waar de wieg van Cruijff had gestaan. Op 24 maart 2016 overleed Cruijff.

De Condor uit Varsseveld
In het wielrennen wordt veel gewerkt met bijnamen. Tijdens lange toeretappes, als de tijd moet worden volgepraat, worden tal van namen bedacht om de aandacht van de kijker of luisteraar vast te houden. Robert Gesink heeft als bijnaam Condor uit Varsseveld. In de gemeente Varsseveld in Gelderland werd Gesink geboren. Over zijn bijnaam zei Gesink: 'Mijn bijnaam is sinds dit jaar de condor. Ik hoop niet dat ik qua uiterlijk op dat aartslelijke beest lijk. De overeenkomst tussen de enorme vleugels en mijn lange benen spreekt me meer aan.'

Godenzonen
De Amsterdamse voetbalclub Ajax is vernoemd naar een held uit de Griekse mythologie. De supporters van Ajax noemen de spelers van de club Godenzonen. Zij stijgen volgens hen uit boven de gemiddelde voetballer. Het zijn hun helden.

Gebouwen en plaatsen

Niet alleen mensen krijgen bijnamen. Ook gebouwen en geografische plaatsen krijgen dikwijls een bijnaam.

De Kuip
Het stadion van Feyenoord staat beter bekend als De Kuip. In dit stadion werden vele memorabele voetbalinterlands en Europacupfinales gespeeld. Ook de KNVB-bekerfinale vindt hier jaarlijks plaats. Bovendien wordt De Kuip gebruikt voor concerten en dance-feesten. De vorm van De Kuip zal tot de bijnaam hebben geleid.

010 en 020
Van oudsher bestaat er grote rivaliteit tussen de supporters van de Rotterdamse voetbalclub Feyenoord en de Amsterdamse voetbalclub Ajax. Veel klassiekers speelden ze tegen elkaar. De wedstrijden hebben altijd een extra dimensie vanwege de onderlinge rivaliteit tussen de twee grote steden. Supporters van Feyenoord nemen daarom liever het woord Ajax en vice versa niet in de mond. Zij duiden elkaar aan met het telefoonnummer van de 'vijandige' stad: 010 voor Rotterdam en 020 voor Ajax.

Bron: Jarmoluk / PixabayBron: Jarmoluk / Pixabay
The Big Apple
The Big Apple is de bijnaam voor de Amerikaanse stad New York. Waar die bijnaam vandaan kwam was lange tijd niet zeker maar het raadsel lijkt toch te zijn opgehelderd. Een zekere John J. Fitz Gerald schreef in 1921 een aantal artikelen in de New York Morning Telegraph waarin hij aan de stad refereerde als 'The Big Apple. Hij schreef over paardenraces die in en in de buurt van New York plaatsvonden. Aangezien de prijzen die hiermee te winnen waren nogal substantieel waren noemde Fitz Gerald ze big apples, iets dat al gauw terugsloeg op de plek waar die vette prijzen te winnen vielen.
© 2015 - 2017 Catrien, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Nederlandse voetballers en hun bijnamenNederlandse voetballers en hun bijnamenAls je een goede professionele voetballer bent op het hoogste niveau dan word je bejubeld door zowel je fans als de pers…
Koninklijke vernoemingen in NederlandKoninklijke vernoemingen in NederlandHet is gebruikelijk dat in Nederland de namen van de leden van het koninklijk huis gebruikt worden voor de naamgeving va…
WK 2014: Bijnamen van alle deelnemende nationale elftallenWK 2014: Bijnamen van alle deelnemende nationale elftallenTijdens het WK 2014, dat in Brazilië wordt gehouden, zullen alle deelnemende landen ongetwijfeld een ware strijd leveren…
Bijnamen van wielerwedstrijden: van Primavera tot La DoyenneBijnamen van wielerwedstrijden: van Primavera tot La DoyenneWielrennen is een sport waarbij de sporters hun grenzen verleggen om tot buitengewone prestaties te komen. Die heldhafti…
Joost mag het wetenJoost mag het wetenIemand vraagt je wat. En je weet daar het antwoord niet op. Dan is een veel gezegde uitspraak: "Joost mag het weten". Oo…
Bronnen en referenties
  • Website: https://www.google.nl/search?client=safari&rls=en&q=ontstaan+van+bijnamen&ie=UTF-8&oe=UTF-8&gfe_rd=cr&ei=EAWhVeejOMOFOta4vJAL
  • Website: https://nl.wikipedia.org/wiki/Willem_van_Oranje
  • Website: http://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/25035/koningin-juliana-1909-2004.html
  • Website: http://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/5481/beatrix-moet-maar-met-pensioen.html
  • Website: http://www.volkskrant.nl/televisie/jack-van-gelder-ik-ben-gewoon-aardig~a2823807/
  • Website: http://www.npogeschiedenis.nl/nieuws/2011/oktober/Mies-Bouwman-60-jaar-op-tv.html
  • Website: http://beeldengeluidwiki.nl/index.php/Philip_Freriks
  • Website: https://nl.wikipedia.org/wiki/Johan_Verhoek
  • Website: https://deverwardeman.wordpress.com/2010/03/25/geert-wilders-was-de-neger-van-venlo/
  • Website: http://www.nu.nl/politiek/2647525/wel-degelijk-nauw-contact-minister-en-tabakslobby.html
  • Website: http://www.beleven.org/verhaal/johan_cruijff
  • Website: https://www.eo.nl/magazines/visie/artikel-detail/tekenend-robert-gesink/
  • Website: https://frankgbosman.wordpress.com/2010/06/04/ajax-doet-zijn-naam-eer-aan/
  • Website: http://www.feyenoord.nl/het-stadion/over-de-kuip
  • Website: https://en.wikipedia.org/wiki/Big_Apple
  • Afbeelding bron 1: Jarmoluk / Pixabay

Reageer op het artikel "Bijnamen bekende personen en gebouwen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Catrien
Laatste update: 07-08-2016
Gepubliceerd: 11-07-2015
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Mensen
Bronnen en referenties: 16
Schrijf mee!