Wie is Hans Küng?

Hans Küng is een Rooms Katholiek theoloog die veel invloed heeft gehad in zowel de Rooms Katholieke kerk als in de Protestantse kerk. Zijn theologie spoorde aan tot dialoog tussen verschillende geloofsgemeenschappen.

Biografie

Hans Küng is één van de meest vooruitstrevende theologen van de Rooms Katholieke Kerk. Küng is geboren in 1928 in Zwitserland, heeft zijn theologische titel behaald aan de Rooms-katholieke Pontificia Universitá Gregoriana te Rome en is in 1954 tot priester gewijd. In 1957 is Küng gepromoveerd op een proefschrift van de bekende protestantse theoloog Karl Barth waardoor hij voor een deel beïnvloed is. In 1960 kreeg Küng een benoeming van hoogleraar aan de universiteit van Tubingen waar hij vanaf 1965 dogmatiek doceerde.

Bruggenbouwer

Küng werd door Paus Benedictus XXIII benoemd tot peritus (deskundige) bij het Tweede Vaticaans Concilie. Hier werkte hij samen met de huidig Paus Benedictus XVI, Joseph Ratzinger, zijn toenmalige collega aan de Tubinger Universiteit. Küng heeft door zijn eigenzinnige visie grote invloed uitgeoefend in het Tweede Vaticaanse Concilie. Deze visie heeft hij uitgebreid beschreven in zijn boek Die Kirche. Het belangrijkste gevolg van het concilie was een grotere openheid en meer betrokkenheid van de leken uit de Rooms Katholieke kerken over de hele wereld. Tijdens het concilie was er meer toenadering te zien tot de Oosters-orthodoxe kerken dan naar de protestantse kerken. Niet alleen richting de protestantse kerken was Küng een gedreven bruggenbouwer maar, vooral ook richting de andere wereldgodsdiensten.

Nieuwe hervorming

Küng publiceerde in de zeventiger jaren veel kritische studies over de Katholieke kerk en haar dogma’s, met name over het priesterambt, het celibaat, anticonceptie en abortus. Het Vaticaan ontnam de theoloog in 1979 de bevoegdheid om theologie te doceren. Vooral zijn bestseller Christ sein wekte bij de Duitse bisschoppen en de Romeinse Congregatie voor de geloofsleer twijfel aan zijn orthodoxie. Wellicht dat de Rooms Katholieke Kerk in het werk van Küng een drang naar een nieuwe hervorming vond te bespeuren.

Een brug te ver

In zijn recente boek ‘Mijn strijd voor vrijheid’. doet Küng de titel in sommige aspecten geen eer aan. Küng gaat een brug te ver in zijn visie. Op uitnodiging van de UNESCO en het Wereldparlement voor Godsdiensten om zijn biografie te promoten in Spanje, drong Kardinaal Carlis er op aan dat Küng niet in een kerkgebouw mocht spreken, omdat er in zijn boek een passage staat die beledigend is voor paus Johannes Paulus II. Hans Küng zou, volgens het Engelse katholieke weekblad The Tablet de huidige paus in zijn biografie "een autoritaire en seniele Pool" noemen.

De brug waarmee Küng het protestantisme wilde bereiken is nooit afgebouwd. Het fundament waarop de brug aan protestantse zijde zou moeten worden verankerd ontbreekt. Küng gaat uit van een analogia entis. Hij gaat er van uit dat er een wezenlijke overeenkomst is tussen Schepper en schepsel. Tussen God en mens. Op dit punt gaat Küng ver uiteen met de theoloog waarop hij is afgestudeerd. Want volgens Barth is er een analogia fidei: de mens ontdekt uit openbaring van God in Jezus Christus, naar wiens beeld de mens geschapen is en dat beeld kennen wij door het geloof. Küng houdt vast aan een in de mens aanwezige structuur waardoor hij aangelegd is op God. Hij voelt zich, ondanks diepe verbondenheid met het protestantisme genoodzaakt de blokkade van de analogia entis te laten zoals het is.

Door deze blokkade gaat Küng een andere richting die uiteindelijk beter bij hem past. Hij gaat het gesprek aan met de moderne cultuur en de wereldgodsdiensten. In zijn boek Existiert Gott is Küng van mening dat de mens van nature op God is aangelegd. In zijn andere boek Menschwerdung Gottes gaat Küng er van uit dat de God van de filosofen de zelfde is als de God van Abraham Izaak en Jacob.

Dialoog

In Christentum und Weltreligionen beroept Küng zich op de analogia entis en vanwege de gemeenschappelijke religiositeit pleit hij voor het gesprek met alle gelovigen. Juist doordat Küng zich vast houdt aan de analogia entis kan hij eigenlijk geen Rooms Katholiek theoloog zijn. Küng kan zo ook niet in het Protestantse ‘vakje’ geplaats worden. Enerzijds vind ik dat Küng een ‘brug te ver’ gaat maar anderzijds vind ik ook dat hij andere ‘bruggenbouwers’ aan het denken zet. Hij spoort aan tot dialoog. Küng is bij uitstek een bruggenbouwer die voortdurend op zoek is naar de diepste en breedste ‘ravijnen’ waar Küng denkt dat een brug nodig is. Die gedrevenheid om ‘verbinding‘ te maken wordt door zijn Katholieke en Protestantse gesprekspartners niet altijd gewaardeerd.