InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Mensen > Jozua de overwinnaar: Joodse commentaren en toelichtingen

Jozua de overwinnaar: Joodse commentaren en toelichtingen

Jozua de overwinnaar: Joodse commentaren en toelichtingen In het boek Jozua komen vier personages voor: God, Mozes, Jozua en Israël. God domineert alle anderen; de andere drie domineren elkaar. Mozes is de dienaar van God; Jozua (Richter) de assistent van Mozes. De verbondenheid van Jozua met Mozes wordt benadrukt. Hij moet de grote Mozes opvolgen. Kan hij aan Gods verwachting voldoen? Kan hij leiding geven? God sterkt Jozua's zelfbewustzijn: Jozua zal de veroveringsoorlogen winnen.

Elie Wiesel over Jozua

Jozua krijger, opperbevelhebber, generaal

Geen generaal zo beroemd als Jozua. Op Westpoint staat zijn naam opgetekend als eerste en meest vooraanstaande strateeg en veldheer.

Twijfelaar Chazak we emats Wees sterk en moedig

Ondanks zijn staat van dienst blijkt Jozua een grote twijfelaar te zijn. Men moet hem moed in praten: chazak we emats wees sterk en moedig.

Vechten in naam van God

Jozua twijfelt omdat geweld op zich te verwerpen valt. Wanneer is geweld geoorloofd en zelfs geboden? Is er een verband tussen de geografische ligging van Israël en de Joodse moraal? Jozua's naam is verbonden met oorlog. Hij voert te veel conflicten. Er worden te veel mannen het veld ingestuurd om te doden of gedood te worden. Hij lijkt een genadeloze veroveraar. De Talmoed spreekt weinig over Jozua. Bij nadere bestudering lijkt Jozua echter een gevoelig mens te zijn, eenzaam en verdrietig.

Het Bijbelboek Jozua

Het boek Jozua is een oorlogskroniek. Het boek wordt hoog aangeslagen, zelfs hoger dan die van de Richteren en de Profeten. Maar het is ook omstreden. Het is een spannend boek met een hoog tempo. Het bevat drie delen:
  1. de verovering van het land
  2. de opdeling
  3. hernieuwde bondgenootschap in Sichem

Jozua is de hoofdpersoon, maar Mozes is overal aanwezig. Daarnaast zijn er nog andere personages. Mozes en Jozua lijken op elkaar. Mozes neemt na zijn dood deel aan alle gebeurtenissen. Mozes geeft Jozua bevelen en die voert alles uit. Mozes behoort tot de stam Levi; Jozua behoort tot de stam Efraïm. Beide voltrekken wonderen: Mozes splits de Rietzee; Jozua laat de zon en maan stil staan.

Het boek biedt veel informatie aan de archeoloog, geograaf, krijgshistoricus, moderne Israëlische generaals, diplomaten en politici. De Talmoed zegt dat in het boek Jozua de Joodse rechten op Israël staan opgetekend. Zouden de Joden niet gezondigd hebben dan bestonden slechts de Tora en het boek Jozua. In het laatste boek staan de nationale en wettelijke oorkonde van het Joodse volk.

Volgens Elie Wiesel mist het boek Jozua bezieling en visie. Ook mist het poëzie. Daarom is het boek waarschijnlijk minder populair. Toch was Jozua meer dan alleen krijger. Hij was profeet, rechter en bestuurder. Hij was de levende band van Mozes en God met de Eeuwigheid.

Biografische gegevens Jozua

  • Hij was militair commando.
  • Mogelijk was hij getrouwd met de hoer Rachab uit Jericho (volgens de Midrasj).
  • Zijn vader heette Nun, maar er wordt niets over verteld; zijn moeder was onbekend.
  • De Midrasj vertelt over een droom van Jozua's vader over de bevrijding uit Egypte.
  • Zijn eerste militaire opdracht was de strijd tegen Amalek. Deze werd gewonnen. Jozua had hiervoor mannen geselecteerd.
  • Jozua was bekwaam, loyaal, discreet en betrouwbaar.

Jozua en de verkenners

Jozua was bij de twaalf verkenners die het land Kanaän bespioneerden. De zaak liep slecht af omdat zij negatief over de inwoners van het land spraken: de inwoners waren te sterk. Volgens Rabbijn Mendel uit Kotzk was de interpretatie van de spionnen fout. Daarom werd God kwaad. Wat kon de spionnen de mening van andere volkeren schelen? Zij kozen de kant van Mozes, de kant van God. Alleen zij mochten uiteindelijk Kanaän betreden. Jozua werd de grote leider. Oorlog was volgens Jozua simpel: Als Israël de Tora naleeft, wint Israël; overtreden Joden de wet, dan verliezen ze. Toch was ook militaire kundigheid nodig.

Verovering van Jericho

Vanwege de geografische ligging is de verovering van Jericho van vitaal belang. Hoe ging Jozua te werk?
  • Hij sloeg een waterdicht beleg om de stad.
  • Hij slaagde erin spionnen de stad binnen te smokkelen.
  • Rachab, de mooie hoer, redde de verspieders van de contraspionage van Jericho; haar leven werd gespaard.
  • Jozua sprak zijn volk moed in.
  • De aanval op de belegerde stad gebeurde door 7 dagen 7 maal rond de stadsmuren te marcheren (op Shabbat, de zevende dag gingen ze 7 keer rond de stad).
  • Door te schreeuwen stortten de muren van de stad in.

Aanval op Ai

De volgende aanval op Ai mislukte. Jozua maakte de fout dezelfde tactiek toe te passen als op Jericho. Er werd te gemakzuchtig over de aanval gedacht. Toch was er meer aan de hand. Israël had gezondigd. Wie had gezondigd? Niet heel Israël. De zondaar werd gevonden in de stam Juda in de familie Achan. Een man had spullen buit gemaakt. Jozua pakte Achan en zijn familie op. Ze werden gestenigd en in brand gestoken. [Etsel: God straft heel Israël ook al heeft slechts één persoon gezondigd. Dit principe zien wie niet alleen terug bij de aanval op Ai maar ook bij het Gouden Kalf. Joden zijn verantwoordelijk voor elkaar].

Er werd een tweede aanval op Ai uitgevoerd. Ditmaal was er wel succes. Jozua's ster rees. Hij was de volmaakte bevelhebber. Jozua betrok het hele leger bij de besluitvorming. Het volk was eensgezind. Alle 31 koningen en legers die Kanaän bezet hielden werden verslagen.

Waarom massa-executies en slachtpartijen?

Veel mensen die de Bijbel lezen, vooral christenen, hebben moeite met het vele geweld dat in de Hebreeuwse Bijbel voorkomt (wel schijnheilig natuurlijk want het christendom zelf heeft 2000 jaar lang bloed vergoten). Waarom eindigden alle veldslagen die Jozua won in massa-executies en slachtpartijen? Waarom werden alle burgers van Jericho en Ai gedood? Waarom werd Achan gestenigd en verbrand? Waarom kwamen er geen mensen in verzet? Jozua handelde in opdracht van God. Maar waarom was God dan zo wreed? Om Kanaän in handen te krijgen moesten de inwoners verdwijnen. Zo wilde God het. Ze konden blijven leven door te vluchten of zich te onderwerpen. De Kanaänieten waren slechts tijdelijke inwoners van het land. De oorlogen van Jozua waren heroveringsoorlogen. De Joden waren geen indringers. In het plan van God zijn het Joodse volk en Israël één. Toch blijft de vraag waarom de Kanaänieten de dupe waren?

Joodse opvatting over oorlog

Joden zijn tegen oorlog. Ook al wonnen Joden de oorlog toch kwamen ze bij de slachtoffers terecht. De Joodse literatuur kent weinig oorlogsverhalen. Vrede neemt een veel belangrijkere plaats in. Volgens de Midrasj schiep God het heelal om de mens vrede te brengen. Alles wat in de Tora staat dient de vrede, zelfs de oorlogsverhalen. Tora en vrede zijn grenzeloos. Volgens de Talmoed mag er zelfs gelogen worden om wille van de vrede. Juristen gaan zelfs een stap verder en geven aan dat zelfs afgoden vereerd mogen worden.....

Wie doodt, doodt steeds zijn broeder. Zie het verhaal van Kaïn en Abel. Er bestaat geen heilige oorlog. Simson, David, Bar Kochba staan voor meer dan alleen oorlogshelden. Koning David is beroemder vanwege zijn Psalmen dan vanwege de oorlogen die hij gevoerd heeft.

Oorlog is slecht. Punt uit. Maar soms is oorlog noodzakelijk en rechtvaardig wanneer het gaat om verdediging. Verdediging is noodzakelijk om levens te redden.

Waarom protesteerde Jozua niet tegen oorlog?

Waarom weigerde Jozua niet om te vechten? Kon God niet zelf vechten zoals bij de Rietzee? Maar God wilde dit niet. Israël moest het zelf opknappen. Misschien wilde God de Joden laten inzien dat oorlog zinloos is. De Hebreeuwse Bijbel is niet trots op oorlogen. De profeten heiligden de oorlogen niet.

Jozua wilde in zijn afscheidsrede niet dat het volk aan hem terugdacht als oorlogsheld maar als profeet. Jozua biedt het volk aan opnieuw te beginnen. De Joden zijn het uitkiezende volk, niet het uitgekozen volk. Jozua werd niet gelukkig van zijn overwinningen, hij werd juist treuriger en eenzamer. Hij stierf alleen. Niemand kwam naar zijn begrafenis. Na de oorlog had niemand hem meer nodig.

Het boek Jozua is een boek tegen de oorlog

Ondanks de vele veldslagen is het boek Jozua een anti-oorlogsboek. De dood mag niet verheerlijkt worden. Niemand was Jozua dankbaar behalve God.

Nadere toelichting op het bovenstaande bespreking door Elie Wiesel

Kern van het verhaal over Jozua is de vraag wanneer oorlogen geoorloofd zijn. In het boek Jozua komt veel bloed voor en voor menig gelovige is het moeilijk te begrijpen dat God opdracht geeft voor de veldslagen. Toch, wanneer rationeel naar het boek Jozua wordt gekeken, waren de oorlogen onvermijdelijk. De Kanaänieten hadden het land ten onrechte in bezit. Vriendelijk vragen aan de inwoners het land te verlaten heeft kennelijk niet geholpen. Wat restte dan om alleen nog maar oorlog te voeren? Het Joodse volk kon moeilijk een andere plek opzoeken. Dat was niet hun eigendom. Alleen Israël behoorde het Joodse volk toe. Overigens wordt in het boek Jozua de oorlog verder niet verheerlijkt. De boodschap van de Tora was en is om vrede op aarde te brengen.

We kunnen ook een parallel trekken met de huidige tijd waarin het Joodse volk weer is teruggekeerd naar Israël. In de tijd van Theodor Herzl werden ook andere opties geopperd zoals Oeganda, Argentinië en de Sinaï. Maar er werd uiteindelijk toch voor Israël gekozen omdat het land formeel Joods eigendom is. Velen menen dat hierdoor de Palestijnen onrecht is aangedaan. Maar is dit wel terecht? Neen! Ten eerste bezaten de Palestijnen geen eigen land. Ten tweede werd Palestina opgesplitst in drie delen: een Joods deel, een deel voor de Palestijnen, en een deel dat Trans-Jordanië werd. Strikt genomen kregen de Arabieren dus het grootste stuk land toegewezen, hierbij in aanmerking genomen dat het Joodse deel voor een groot gedeelte de Negev woestijn bevatte waar nauwelijks goed te wonen is. Israël accepteerde desondanks de verdeling. De Arabieren deden dit niet en begonnen oorlog te voeren. Israël heeft zich verdedigd en uiteindelijk gewonnen. Daarna volgden nog vele verdedigingsoorlogen die Israël allemaal won. Er zijn hierbij veel doden gevallen. Maar had Israël een andere keuze? Tweeduizend jaar lang konden Joden zichzelf niet verdedigen. Ook dit leidde tot miljoenen doden. Dus oorlog voeren is niet per definitie de slechtste optie, alhoewel doden altijd te betreuren blijven.

Lees verder

© 2011 - 2017 Etsel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Bijbelse geschiedenis: Jozua, waardig opvolger van MozesBijbelse geschiedenis: Jozua, waardig opvolger van MozesJozua volgt Mozes als leider op. Hij heeft de taak om het land Kanaän te veroveren en de Joden erin te vestigen. Jozua s…
Bijbelse geschiedenis: de verdeling van KanaänBijbelse geschiedenis: de verdeling van KanaänNa de verovering van Kanaän wordt het land verdeeld onder de twaalf stammen van Israël. De Levieten gaan in 48 steden wo…
Bijbel (Tenach) - Overlevering & MasoraBijbel (Tenach) - Overlevering & MasoraDe Tora is door Mozes via God ontvangen en is sindsdien overgeleverd. De overlevering geldt ook voor de overige Bijbelbo…
Bijbelse geschiedenis: De dood van MozesBijbelse geschiedenis: De dood van MozesMozes sterft in het land van de Moabieten. Hij mag het Beloofde Land niet binnengaan omdat hij eerder heeft gezondigd. V…
Bijbelse geschiedenis: de val van JerichoBijbelse geschiedenis: de val van JerichoNa het wonder bij de rivier de Jordaan, gebeurt een volgend wonder. Een paar kilometer ten westen van Gilgal ligt de sta…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Hurk / Pixabay
  • Vijf Bijbelse persoonlijkheden - Elie Wiesel

Reageer op het artikel "Jozua de overwinnaar: Joodse commentaren en toelichtingen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 17-07-2017
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Mensen
Special: Bijbelse geschiedenis/personen
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!