Erik Hazelhoff Roelfzema, Soldaat van Oranje

Nederlands beroemdste Engelandvaarder is niet meer. In september 2007 is op 90 jarige leeftijd Erik Hazelhoff Roelfzema overleden. Hij stond bij veel mensen beter bekend als de “Soldaat van Oranje”, naar de titel van het door hem geschreven boek. Paul Verhoeven heeft het boek verfilmd met Rutger Hauer in de hoofdrol.

Algemeen

Op 3 april 1917 werd in Soerabaja Siebren Erik Hazelhoff Roelfzema geboren, zoon van Siebren Erik Hazelhoff Roelfzema sr en Cornelia Vreede. Zijn ouders waren rijke planters in Nederlands Indië. In het begin van de jaren ’30 van de vorige eeuw gaat het gezin terug naar Nederland, en gaat in Wassenaar wonen. Erik gaat rechten studeren aan de Rijksuniversiteit Leiden.

Erik Hazelhoff aan het begin van de oorlog

Wanneer in 1939 de Tweede Wereldoorlog uitbreekt, wordt Erik oorlogscorrespondent in de Finse Winteroorlog. Twee jaar later schrijft hij geheel alleen het “Leids manifest”. Hij hekelt het Duitse plan voor het instellen van een numerus clausus. Hiermee wilden de Duitsers Joodse studenten van de universiteit uitsluiten. Dit manifest liet hij in eigen beheer drukken en op 15 februari werd het overal in Leiden aangeplakt.

Het gevolg van dit manifest was dat de Duitsers de universiteit liet sluiten. Hazelhoff zat een week lang in het “Oranjehotel” van Scheveningen. Toen hij vrij kwam, dook hij onder en deed op 10 juni zijn doctoraalexamen. In juli 1941 vertrok hij naar Engeland, met het schip “Saint Cerque”, als Engelandvaarder.

De Tweede Wereldoorlog

In Engeland raakt hij betrokken bij de organisatie Contact Holland, met als doel geheime agenten over te zetten naar de kust van Nederland. Regelmatig keert hij terug naar Nederland om zendapparatuur te brengen en mensen naar Engeland mee terug te brengen. Daarna vliegt hij als piloot voor de Royal Air Force, waar hij met een Havilland Mosquito ruim 70 verkenningsvluchten maakt naar Duitsland.

In het laatst oorlogsjaar wordt Erik persoonlijk adjudant van koningin Wilhelmina, samen met de vorstin zet hij na de oorlog weer voet op Nederlandse grond.

Onderscheidingen

Gedurende de oorlogsjaren en in de jaren daarna wordt Erik onderscheiden met de volgende decoraties:

• Kruis van Verdienste
• Verzetsherdenkingskruis
• Ridder der Militaire Willems-Orde vierde klasse
• Vliegerskruis
• Oorlogsherinneringskruis met 2 gespen
• 1939-1945 star
• War medal 1939-1945
• Distinguished flying cross
• Air crew Europe star
• France and Germany star
• Inhuldigingsmedaille 1980

Erik na de oorlog

Het was de wens van koningin Wilhelmina om Erik Hazelhoff Roelfzema in dienst te houden als haar persoonlijk adjudant. Erik legt haar verzoek terzijde, volgens een interview met de GPD-dagbladen in 2000 zegt hij “Ik had gen zin om eeuwig tweede viool te blijven spelen. Ik wilde mijn eigen baas worden”. Hij vertrekt naar de Verenigde Staten.

Hij begint in Amerika als “ongeschoold arbeider” in een herenmodezaak in Hollywood. Hij weet zich uiteindelijk op te werken tot directeur van de Amerikaanse zenders NBC en Radio Free Europe. Hij gaat met zijn tweede vrouw wonen op Hawaï.

De beroemde film “Soldaat van Oranje”

Aan het eind van de jaren ’60 schrijft hij zijn beroemde boek “Soldaat van Oranje”, gebaseerd op zijn ervaringen en belevenissen uit de oorlog. Inmiddels zijn er meer dan 1.000.000 exemplaren van verkocht.
Het was Paul Verhoeven die het boek verfilmde met Rutger Hauer in de rol van Erik Hazelhoff Roelfzema. De film was een succes en werd Hazelhoff een mythe binnen de verzetswereld ten tijde van de Tweede Oorlog. Ondanks het succes van zowel de film als het boek heeft deze Soldaat van Oranje nooit willen teren op zijn verleden.

Hazelhoff en het koningshuis

Erik Hazelhoff Roelfzema was niet alleen adjudant van koningin Wilhelmina, hij was ook bevriend met prins Bernhard waar hij regelmatig contact mee had. Toen prinses Beatrix werd ingehuldigd als koningin, was hij “koning der wapenen” en deed de openbare mededeling dat koningin Beatrix was ingehuldigd.

Over koningin Wilhelmina heeft hij ooit gezegd: “Mijn hele leven, waar ik ook was, zat zij op de troon en de twintig jaar daarvoor. Zij was het brandpunt van mijn vaderlandsliefde en eens per jaar op prinsjesdag gaf ik daar uiting aan. Ik zat dan boven in een lantaarnpaal, ergens langs de route naar het Binnenhof in Den Haag. Er was niet veel van haar te zien in de gouden koets, maar wat ik zag boeide mij uitermate. Zij was klein en rond, en ze wipte heen en terug tegen de rugleuning van de roodfluwelen bank”.

Toen hij de koningin in Engeland in levende lijve ontmoette, moest hij de neiging onderdrukken om zichzelf in de arm te knijpen om zichzelf te overtuigen dat hij echt tegenover de koningin stond.

De dood van Nederlands beroemdste Engelandvaarder

Op 26 september 2007 is in Hawaï Erik Hazelhoff Roelfzema, Soldaat van Oranje, overleden. Bekend gemaakt is dat zijn as zal worden uitgestrooid in Nederland achter een oorlogsmonument.

Zelf schreef hij ooit over de onvermijdelijke dood: “Ik aanvaard de dood zoals ik het leven aanvaard, omdat er geen keuze is. Wie de ene erkent, kan de andere niet afwijzen. Het leven boezemde me geen angst in, zodra ik wist dat het werkte. Om dezelfde reden vrees ik de duistere prins niet. Ik respecteer zijn grimmige taak en moet eerlijk toegeven: hij heeft veel van me geslikt”.