InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Oorlog > Historische blunders: Agent Orange als wapen

Historische blunders: Agent Orange als wapen

Historische blunders: Agent Orange als wapen Aan het begin van de Amerikaanse betrokkenheid in de Vietnamoorlog kreeg iemand een briljant idee. De Vietnamese guerillastrijders van de Vietcong zaten verstopt in de dichte jungle en het was bijna onmogelijk om ze vanuit de lucht op te sporen. Als pesticiden zo goed waren voor het schoonmaken van de landbouwgrond, waarom dan niet voor de jungle? Het spul, Agent Orange genaamd, had dramatische gevolgen, waaronder aangeboren afwijkingen bij pasgeborenen.

Agent Orange en de gevolgen

Agent Orange was een herbicide of onkruidverdelger dat in de jaren veertig van de 20e eeuw was ontwikkeld en op grote schaal gebruikt werd in de landbouw in de VS, vooral in de jaren vijftig. Het middel is niet oranje maar kleurloos; de vaten waar het in zat hadden een oranje band, vandaar de codenaam. In de VS deden zich geen specifieke problemen voor bij het gebruik. Agent Orange was een combinatie van twee chemicaliën die planten vernietigen door in te grijpen in de stofwisseling. Eén ervan produceert ook grote hoeveelheden dioxine, dat in hoge doses dodelijk is voor mensen en ook aangeboren afwijkingen veroorzaakt doordat het in de voedselketen terechtkomt. Het is duidelijk dat door niet de moeite te nemen te controleren wat er eigenlijk gebruikt werd en door de wil de Vietnamoorlog sneller te laten verlopen, de gevolgen bijzonder dramatisch bleken.

Ook nu is de vervuiling nog aanwezig, vooral rond Da Nang in Centraal-Vietnam, en hebben volgens voorzichtige schattingen 150.000 Vietnamese kinderen aangeboren afwijkingen, zoals spina bifida (open rug) en andere misvormingen aan de ruggegraat, die zijn veroorzaakt door vergiftiging met Agent Orange. Bij duizenden Amerikaanse soldaten die met het bestrijdingsmiddel in aanraking zijn gekomen zijn ziektes als de ziekte van Hodgkin, verschillende soorten kanker in de luchtwegen, prostaatkanker en zenuwaandoeningen geconstateerd.

Het gebruik van Agent Orange in Vietnam

In april 1961 stuurde buitenlandadviseur Walt W. Rostow een memo naar president Kennedy met daarin aanbevelingen over de
situatie in Zuid-Vietnam dat met steun van Noord-Vietnam aan de communistische Vietcongstrijders in communistische handen dreigde te vallen. De VS hadden al duizenden militaire adviseurs in het land. Eén van de voorstellen was het gebruik van ontbladeringsmiddelen vanuit de lucht. In mei gaf het Witte Huis toestemming en de tests begonnen in augustus 1961. Ook minister van Defensie Robert McNamara gaf toestemming en eind 1961 begon het bombarderen met zogenaamde regenboogpesticiden. Samen met Agent Orange werden namelijk ook andere chemicaliën gebruikt in de periode van 1961 tot begin 1971, waaronder Agents Blue, Green, Pink, Purple en White. Ze waren allemaal bedoeld om de jungle waarin de troepen van de Vietcong opereerden te ontbladeren en de rijstoogsten te vernietigen waarvan men afhankelijk was. Elk vliegtuig kon op één vlucht 1,5 km² bos vernielen (zie afbeelding rechts). Vaak vlogen er meerdere vliegtuigen naast elkaar. Ondanks deze ontbossing wist de Vietcong nog steeds aan voedsel te komen en wisten zich te verstoppen in kilometerslange ondergrondse tunnels. Maar de Amerikaanse soldaten die langs de wegen opereerden waren goed te zien en werden gemakkelijke doelwitten.

Weerstand tegen het gebruik van ontbladeringsmiddelen

In 1967 publiceerde de Rand Corporation, die aan de oorspronkelijke plannen had gewerkt, twee rapporten waarin geconcludeerd werd dat het programma weinig tot geen effect had op de rijstconsumptie van de Vietcong, niet had geleid tot voedseltekorten voor Vietcongeenheden, nadelig was voor de bewoners uit de omgeving van de vernielde doelen, de Zuid-Vietnamese boerenbevolking vijandig had gemaakt, veel tegenstand in de VS en bij zijn Zuid-Vietnamese bondgenoot had veroorzaakt, niet als zinvol ervaren werd door de boeren, en contraproductief kon werken. De Amerikaanse legerleiding verwierp echter het rapport en ging door met sproeien. De laatste missie werd pas begin 1971 uitgevoerd. In totaal is 40 miljoen liter ontbladeringsmiddel over Vietnam gesproeid. Daarin zat 400 kg zuivere dioxine. Tijdens het hoogtepunt van de oorlog in 1968 werd het meest gebruik gemaakt van chemische herbiciden.

Juridische nasleep na de Vietnamoorlog

In 2005 vond rechter Jack Weinstein, zelf voorstander van collectieve rechtzaken, dat hij niet anders kon dan nadelig beslissen in een zaak ten behoeve van vier miljoen Vietnamezen, die gevoerd was tegen de bedrijven die Agent Orange hadden geproduceerd, waaronder Dow Chemical. Veel van die bedrijven hadden in 1984 een overeenkomst gesloten met Amerikaanse veteranen voor 180 miljoen dollar. Volgens het oordeel van de rechter hadden de bedrijven geen controle over hoe de chemicaliën gebruikt werden en waren ze niet aansprakelijk omdat ze de middlen oorspronkelijk hadden geproduceerd als onkruidverdelger en het nooit hun bedoeling was geweest mensen te doden. En dus was er geen criminele opzet. De Vietnamezen kunnen de VS zelf niet vervolgen, hoewel er door beide regeringen veel gedaan is aan hulp bij het aanpakken van de schade aan de landbouwgrond. Inmiddels is Agent Orange ook verboden als herbicide.

Lees verder

© 2013 - 2014 Staal, gepubliceerd in Oorlog (Kunst en Cultuur) op . Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Natuur, milieu en toerisme in VietnamNatuur, milieu en toerisme in VietnamDe eerste toeristen die na 1980 een bezoek aan Vietnam brachten gingen niet om van de natuurschoon te genieten, maar eer…
Dioxine in voedsel: in welke voeding zit veel dioxine?Dioxine in voedsel: in welke voeding zit veel dioxine?Dioxine hoort niet thuis in voedsel, maar zit het toch. Wie teveel dioxine of dioxine-achtige stoffen binnenkrijgt, kan…
Het verlies van de VS in de VietnamoorlogHet verlies van de VS in de VietnamoorlogHoe kon het dat de in militair opzicht superieure Amerikanen de oorlog in Vietnam verloren? Er wordt ingegaan op de vers…
Lokhomo’s: middel tegen homo- haatLokhomo’s: middel tegen homo- haatVooral in de grote steden wordt er met agressie op homo’s gereageerd. Homo’s die worden mishandeld en in elkaar geslagen…
Geen mozzarella meer op de pizzaMozzarella is een kaassoort uit Italië die we kennen als de grote lichte ronde plakken kaas op de pizza. Maar Europa ver…
Bronnen en referenties
  • Historische Blunders - Stephen Weir
  • Lexicon van Historische Vergissingen - Klaus Waller
  • De geschiedenis van de Vietnamoorlog - Chris MacNab

Reageer op het artikel "Historische blunders: Agent Orange als wapen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Staal
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Oorlog
Special: Historische blunders
Bronnen en referenties: 3
Schrijf mee!