De Eerste Wereldoorlog: De Amerikaanse deelname

De Verenigde Staten hadden diverse redenen om aan de oorlog deel te nemen. Eén ervan was de sterke historische band met Engeland. De belangrijkste reden lag echter op economisch terrein. Het door Amerika verstrekte oorlogsmateriaal werd op krediet gekocht door de Geallieerden. De in 1917 door Duitsland begonnen duikbotenoorlog brachten de VS regelrecht in de strijd en daarmee werd de oorlog versneld tot een einde gebracht met het wapenstilstandsverdrag in het Noord-Franse Compiègne.

Oorzaken Amerikaanse deelname aan de oorlog

De Verenigde Staten van Amerika hadden vanaf het begin diverse redenen om aan de Eerste Wereldoorlog deel te nemen. Ten eerste was Engeland betrokken in het conflict. De VS en Engeland hadden historische banden met elkaar vanwege de taal en cultuur. Bovendien hadden beide landen de traditie van een democratisch gekozen regering gemeen. De handige Britse propaganda wist veel sympathie voor Engeland in Amerika op te wekken. De Duitse oorlogspropaganda daarentegen, die lomp en al te doorzichtig was, faalde om ook maar enige genegenheid voor de Centralen bij de Amerikanen op te wekken. De voornaamste reden waarom Amerika zich in de strijd wierp was van economisch belang. Al gauw na het begin van de oorlog veranderde Amerika door de Wereldoorlog van debiteur in crediteur. Tegen 1915 waren de VS de voornaamste leverancier van oorlogsmaterieel aan de Geallieerden. Bovendien werden vele van de geleverde goederen op krediet verkocht of betaald met geld dat in Amerika geleend was. Tegen de tijd dat de VS aan de oorlog gingen deelnemen bezaten de Amerikanen ½ miljard dollar aan staatsobligaties van de Geallieerden. Bescherming van de gedane investeringen was dan ook één van de belangrijkste overwegingen dat de VS zich met de strijd gingen bemoeien, ten gunste van de Geallieerden. Woodrow Wilson (zie portret inleiding) was in 1916 opnieuw tot president gekozen met de slogan: 'Hij heeft ons buiten de oorlog gehouden'. Toch wisten de meeste weldenkende Amerikanen wel degelijk dat deze verkiezingskreet niet lang meer kon opgaan. Wilson kwam langzamerhand tot de conclusie dat het Duitse militarisme een halt moest worden toegeroepen voor het heel Europa domineerde. Wilson was van mening dat de macht in Europa in evenwicht moest worden gehouden. Voorheen was Engeland sterk genoeg geweest om dit evenwicht met kracht te bewaren. Maar als Engeland verslagen werd, zou Duitsland de macht in Europa -en mettertijd over de hele wereld, naar Wilson geloofde- overnemen.

De duikbotenoorlog

De onmiddellijke aanleiding van de Amerikaanse inmenging in de strijd was de 'U-boten'-campagne die op 4 februari 1915 begon. Duitsland kondigde toen aan dat neutrale schepen, onderweg naar Britse havens, getorpedeerd zouden worden. President Wilson waarschuwde dat als er Amerikaanse levens verloren zouden gaan of Amerikaans bezit vernietigd zou worden, Duitsland hiervoor 'strikt verantwoordelijk' zou worden gesteld. Duitsland trok zich van deze waarschuwing niets aan. In mei 1915 brachten Duitse duikboten de Amerikaanse tanker Gulflight en het Engelse passagiersschip Lusitania, dat meer dan 100 Amerikanen aan boord had, tot zinken. Op 11 februari 1917 kondigde de Duitse regering aan dat het zou overgaan tot de totale duikbotenoorlog. In antwoord hierop gaf Wilson opdracht alle Amerikaanse koopvaardijschepen te bewapenen. Binnen een week werden drie van deze vaartuigen door Duitse duikboten getorpedeerd. Als resultaat van deze 'openlijke' blijken van vijandigheid bereikten de anti-Duitse gevoelens in de Verenigde Staten een nieuw hoogtepunt. Op 2 april 1917 verzocht president Wilson het Congres om toestemming Duitsland de oorlog te verklaren.

Amerikaanse steun aan Geallieerden

Generaal John J. Pershing werd benoemd tot bevelhebber van de American Expeditionary Forces (AEF) en in september 1917 kwamen de eerste Amerikaanse troepen in Frankrijk aan. Pas in het voorjaar van 1918 kwam de hoofdmacht uit de VS. Hun aanwezigheid bracht verandering in de toestand van de steeds onbeslist blijvende loopgravenoorlog die sinds 1915 bestond. Zij aan zij vechtend met de Fransen en de Engelsen hielpen de Amerikaanse divisies om de Duitse aanvallen, o.a. bij Château-Thierry, tot staan te brengen. Datzelfde najaar werden de Duitsers door de legers van deze drie naties, nog versterkt door Canadezen en Australiërs, teruggedreven bij Amiens, Saint Mihiel, de Argonne en langs de Maas van Verdun tot Sedan.

Het einde van de oorlog

Terwijl Duitsland wankelde onder de veldslagen in Noord-Frankrijk stortten zijn oorlogspartners volkomen in. Bulgarije vroeg op 30 september 1918 een wapenstilstand aan. Turkije gaf zich op 31 oktober over en Oostenrijk-Hongarije volgde enkele dagen later. De Duitse kanselier had al begin oktober verzocht over een wapenstilstand te mogen onderhandelen, maar de gevechten gingen door totdat de strijdkrachten in Duitsland zelf een revolutie op gang brachten. Keizer Wilhelm II deed afstand van de troon en vluchtte naar Nederland. Daar werd hij ondergebracht in het kasteel van Doorn, terwijl de Duitse kroonpins op Wieringen geïnterneerd werd. Een voorlopige socialistische regering nam in Duitsland het bewind op zich en probeerde op zo gunstig mogelijke voorwaarden tot een wapenstilstand te komen. Op 11 november 1918, om 11 uur 's morgens, kwamen twee Duitse afgevaardigden met de Franse bevelhebber maarschalk Foch bijeen in een spoorwegwagon in het Bos van Compiègne en tekenden de wapenstilstandspapieren. De Eerste Wereldoorlog was ten einde en had naar schatting aan 16 miljoen burgers en militairen het leven gekost.