De Tweede Wereldoorlog: Het verloop van de oorlog

Na de onverhoedse Japanse aanval op Pearl Harbour waardoor de VS aan de oorlog gingen deelnemen, woedde de strijd vrijwel over de hele wereld: van de bitterkoude gebieden in Noord-Finland en Noorwegen tot de blakende hitte van Noord-Afrika en het zuidelijk deel van de Stille Oceaan. Na de 'Blitzkrieg' die eindigde met de capitulatie van Frankrijk, richtten de Duitsers zich op het oosten met operatie 'Barbarossa', de aanval op Rusland op 22 juni 1941. Hier en in Noord-Afrika kwam de ommekeer.

Operatie Barbarossa

Toen de Duitsers in juni 1941 de aanval op de Sovjet Unie openden onder de codenaam Operatie Barbarossa was de Tweede Wereldoorlog in Europa in volle omvang. Slechts vijf landen bleven neutraal: Zweden, Ierland, Spanje, Portugal en Zwitserland. Aan het Russische front sloegen de Sovjetlegers in december 1941 de Duitse strijdkrachten, die tot bijna vlak voor Moskou waren doorgedrongen, terug. In 1942 namen de nazi's Sebastopol aan de Zwarte Zee in en rukten op naar Stalingrad. Daar werd hun kracht eindelijk gebroken, toen de Sovjetlegers hen vanuit het noorden en zuiden insloten. De Duitse opperbevelhebber in Stalingrad (nu: Wolgograd), veldmaarschalk Von Paulus, gaf zich tenslotte op 2 februari 1943 aan de Russen over. Van zijn oorspronkelijke troepenmacht van 350.000 man waren er toen nog maar 90.000 over.

Noord-Afrika

In Noord-Afrika leverden de Britten, oprukkend en terugtrekkend door het woestijnzand, met wisselend succes slag tegen de Duitsers en Italianen. In het voorjaar van 1942 nam het Afrikacorps van de Duitse generaal Erwin Rommel Tobroek in Libië in, en trok in massale aanval oostwaarts, in de richting van Egypte. Het lukte de Engelsen, die al hun beschikbare krachten in de strijd wierpen, echter Rommel die zomer bij El Alamein in Egypte tot staan te brengen. Door deze overwinning keerden de kansen in Noord-Afrika. In de herfst drong het Britse achtste leger, aangevoerd door generaal Bernard Law Montgomery (zie foto inleiding) stormenderhand in Tripoli (Libië) en Tunesië door, waarbij het de nazi's voor zich uit dreef. Op 8 november 1942 landde de Amerikaanse generaal Dwight D. Eisenhouwer (zie afbeelding links) met zijn geallieerde troepen, voornamelijk Amerikanen, op de kusten van Algerije en Marokko. Bij deze landingen werd geen tegenstand ondervonden, aangezien door geheim overleg met de Franse verzetsstrijders in Noord-Afrika, de weg voorbereid was. De Amerikaanse strijdkrachten trokken vervolgens door Algerije, terwijl de Engelsen westwaarts oprukten door Tunesië. Tenslotte hadden zij de Duitsers in een tangbeweging. Op 12 mei 1943 gaven de laatste nazi-troepen in Afrika zich over.

De capitulatie van Italië

Tegen die tijd hadden de Italianen de oorlog praktisch al opgegeven en zij waren bereid afzonderlijk vrede te sluiten. De Duitse legers hielden echter het grootste deel van Italië -waaronder de belangrijkste steden- bezet. Vanuit hun pas verworven bases in Noord-Afrika voerden de geallieerden een invasie uit op Sicilië, dat zij in de zomer van 1943 -na ruim een maand strijd-veroverden. Inmiddels was het fascistische bewind in Italië ten einde en Mussolini zat gevangen, maar werd door nazi-parachutisten bevrijd. In september tekende een nieuwe Italiaanse regering een wapenstilstand met de geallieerden. Die moesten echter nog steeds landingen op het vasteland van Italië uitvoeren om de daar nog aanwezige Duitsers op te drijven. Het kostte de Amerikaanse, Britse en Canadese strijdkrachten maanden om landingen uit te voeren bij Salerno, (bij Napels) Anzio (bij Rome) en andere strategische punten aan de kust. Ook hier speelde de Britse maarschalk Montgomery met zijn troepen een belangrijke rol. En daarna duurde het nog maanden, terwijl ze zich vechtend een weg baanden van de Italiaanse laars tot het noorden van het land. Dit doel werd in de zomer van 1944 bereikt. Dat deze campagne in Italië moeizaam verliep, kwam omdat Britten en Amerikanen al vanaf december 1943 zich aan het voorbereiden waren op de Operatie Overlord, de geallieerde landingen in Normandië vanuit Engeland.

Bombardementen op Duitsland

Ondertussen voerde de luchtmacht van de geallieerden, vanaf bases in Engeland, nimmer aflatende bombardementen uit op de Duitse industriegebieden. De Amerikaanse vliegtuigen bombardeerden overdag en de Britse luchtmacht 's nachts. Maar ondanks hun efficiënte, niet aflatende aanvallen mochten de geallieerden er niet op hopen alle industriële centra van Duitsland in puin te leggen. In plaats daarvan concentreerden zij zich dus op de belangrijkste doelwitten, die gekozen werden om maximale schade aan te richten. Een voorbeeld hiervan wordt gevormd door de aanvallen van geallieerde bommenwerpers op de dammen in het Ruhrdal om de waterkrachtcentrales lam te leggen die de Duitse industrieën van stroom voorzagen.