Israëls luchtmacht (2): De beginjaren 1948-1966

De Israëlische luchtmacht -cheel havier- kent een lange geschiedenis. De wortels gaan terug naar de Haganah van vóór de oprichting van de staat Israël. De sheroet avier werd op 10 november 1947 gevormd. Het eerste toestel was een licht transportvliegtuig. Met totaal elf vliegtuigen werden voornamelijk verkenningsvluchten uitgevoerd. In 1948 had Israël haar eerste oorlogsvliegtuig: de Tsjechische Avia S. 199 fighter. In 1962/63 kreeg Israël de Dassault Mirage IIIC (foto). De periode 1948-1966.

Van sheroet avier naar cheel havier

Tijdens de Onafhankelijkheidsoorlog was Israël niet sterk in de lucht; de Arabieren deden het beter. Toch werd er wat succes geboekt. Vier Avia S. 199 vielen een Egyptische gewapende colonne aan op ruim 20 kilometer buiten Tel Aviv. Een week later werd er in een dogfight twee Egyptische Dakota's neergeknald. Deze successen waren vooral psychologisch van belang. De Joden hadden een luchtmacht en de sheroet avier werd omgedoopt tot cheel havier. In de volgende maanden werden op listige wijze allerlei vliegtuigen aangekocht: Bristol Beaufighters, Submarine Spitfires, P-51 Mustangs en B-17 Flying Fortress. De vrijwillig buitenlandse piloten hadden allemaal tijdens de Tweede Wereldoorlog gevochten. Maar er waren slechts 78 operatieve vliegtuigen en piloten beschikbaar. Desondanks werden er bombardementen uitgevoerd op Caïro, Damascus en Amman. In sommige gevallen werden echter soda flessen gebruikt i.p.v. echte bommen. Maar het hielp. De Arabische opmars werd gestopt.

Na 1948

Na de oorlog vertrokken de vrijwillige buitenlandse piloten weer. De cheel havier moest zelf piloten opleiden. Op 15 maart 1949 slaagden de eerste piloten voor de vliegcursus met slechts 150 uur vliegen. Eén van de eerste piloten was Danny Shapira die testpiloot werd van de Mirage IIIC, MiG-21, Kfir en zelfs in 1989 van een MiG-23 Flogger. De luchtmacht moest echter van de grond af aan worden opgebouwd: militaire protocols en procedure; onderhoud aan vliegtuigen door eigen technici en monteurs. Probleem was geldgebrek. Daardoor moest gebruik gemaakt worden van vliegtuigen uit de Tweede Wereldoorlog: Mosquitos en P-51 Mustangs. Ander probleem was dat premier David Ben Goerion niet veel zag in een luchtmacht. Maar gelukkig waren de eerste luchtmacht commandanten, Aharon Remez en Shlomo Shamir, wel enthousiast. Ze bleven echter niet lang. Toen kwam Chaim Laskov, een meester in de logistiek. Hij reorganiseerde de IAF en vestigde een professioneel kader van officieren en NCO's. Laskov werd later vervangen door Dan Tolokovsky die de verantwoordelijkheden van de IAF uitbreidde naar grondsteun, luchtverkenning en lange aanvalsoperaties. De piloten kregen ook een eigen uniform. Nog belangrijker was dat hij de IAF in het straaljager tijdperk leidde. De eerste straaljager was een Britse Meteor in 1953. Daarna volgden de Dassault M.D. 450 Ouragan en de Dassault Mystere IV-A. Toch bleef hun invloed beperkt. Het westen wilde bovendien geen Israëlische piloten opleiden dus moest Israël het zelf doen.

Sinaï-oorlog 1956

In april 1956 schoten Israëlische gevechtsvliegtuigen drie Egyptische Vampire jets neer in een dogfight. Het was het eerste grote succes. Op 31 oktober 1956 brak de Sinaï-oorlog uit. Vlak voor de oorlog vlogen 16 P-51 Mustangs heel laag over de Sinaï-woestijn en gebruikten hun propellorbladen om de telefoonlijn van de Egyptenaren door te snijden. De vliegtuigen keerden veilig terug. Daarna vlogen 16 C-47 Dakota's met een bataljon paratroepen richting de Mitla Pas. Tijdens deze oorlog bombardeerden de Israëlische vliegtuigen wegen en vijandelijke posities. Piper Cubs vervoerden officieren en maakten verkenningsvluchten; transportvliegtuigen voorzagen de troepen achter de vijandelijke linie van allerlei voorraden. Er werden 1846 gevechtsmissies uitgevoerd. Er werden hierbij 9 Egyptische vliegtuigen neergeschoten en 308 tanks en voertuigen vernietigd. Aan Israëlische zijde werden slechts 15 vliegtuigen verloren. De Israëlische overwinning leidde ertoe dat de luchtmacht wat overmoedig werd, hoewel het Israëlische luchtruim verdedigd werd door de Franse luchtmacht. Toch verbeterde de IAF zich en werd het een luchtmacht die de grondtroepen steun gaf.

Ezer Weizman

In 1958 werd Ezer Weizman commandant van de IAF. Hij had veel gevechtservaring en militair inzicht. Hij wist de IAF om te vormen tot een elite club. Hij stelde een programma op voor het recruteren van de piloten: hatoviem letajas (het beste voor de piloten). Dit stuitte wel op veel weerstand bij de oude garde die geen elite wilde. Maar Ezer Weizman zette door. Hij wist dat het menselijke element er alleen voor kon zorgen dat de IAF de beste luchtmacht ter wereld zou kunnen worden.

Dassault Mirage IIIC

Het echte omslagpunt kwam in 1962-1963 toen Israël van Frankrijk de Dassault Mirage IIIC kon kopen. De IAF kocht 72 van zulke toestellen. De Mirage IIIC bewees meteen haar waarde in 1966 door in een dogfight een Syrische MiG-21 neer te halen. Het was het eerste succes van Israël in tien jaar tijd.

Meer informatie in onze special: De Israëlische luchtmacht:de 'beste' luchtmacht ter wereld.