Israëls luchtmacht (5): recente operaties, kernreactor Irak

Naast de rol van van IAF (Israel Air Force) tijdens oorlogen is ze ook belangrijk geweest bij verschillende operaties: gijzeling Entebbe, kernreactor Osirak (Irak), Eerste Libanonoorlog (1982), de Tweede Intifada (vanaf 2000), de Tweede Libanonoorlog (2006) en de Gaza-oorlog (2008-2009). De meeste acties waren succesvol, maar er werden ook fouten gemaakt.

Gijzeling Entebbe - de C-130 Hercules

Tijdens de Jom Kippoeroorlog hadden vrachtvliegtuigen al een belangrijke rol gespeeld: de Douglas C-47 Dakota en de C-130 Hercules. Zij vervoerden grote troepen naar de frontlinies in de Sinaï-woestijn.

Drie jaar later zou de C-130 Hercules weer een heel belangrijke rol gaan spelen. Deze vloog 2300 mijlen naar Oeganda met een commando-eenheid (Sayeret Matkal) die 103 gijzelaars in Entebbe zou gaan bevrijden. Deze operatie staat bekend als Thunderbolt en was een waarschuwing naar Palestijnse terroristen toe dat de IAF overal ter wereld in actie kon komen. De grootste eer kwam uiteraard Sayeret Matkal toe, maar zonder de C-130 hercules had ze niet in actie kunnen komen. Ook vloog de vliegende ambulance van de IAF snel naar Israël om de zwaargewonden af te voeren. Een Boeing 707 dat speciaal uitgerust was met communicatie middelen leidde de gehele commando operatie vanaf de grond. Dat vliegtuig zou het begin worden van de AWACS (Airborne Warning and Control) tijdperk.

E-2C Hawkeye / F-15 Eagle / F-16 Falcon / Kfir

In de daarop volgende jaren kwam de IAF in het bezit van de E-2C Hawkeye, een propeller aangedreven vliegtuig dat op 30.000 voet hoogte vliegtuigen op 250 mijlen afstand kan waarnemen. Dit geeft technici aan boord verschillende gevechtssituaties tegelijkertijd te controleren.

In deze periode kreeg de IAF verschillende nieuwe gevechtsvliegtuigen: de Kfir; de F-15 Eagle en de F-16 Falcon. De Kfir verschafte de IAF wendbaarheid en strategische diepte; de F-15 en de F-16 maakte het bereik van de IAF veel groter.

Aanval op kernreactor Osirak in Bagdad (Irak)

Op 7 juni 1981 vlogen zes F-15s en acht F-16s met Arabisch sprekende Israëlische piloten vanaf Zuid-Israël over de woestijn van Saoedi Arabië richting Bagdad (Irak). Daar werd de kernreactor Osirak gebombardeerd dat verdedigd werd door SAM-6 batterijen en anti-luchtdoel raketten. De IAF toestellen kwamen vanuit het zuiden en bombardeerden de kernreactor. Veilig keerden de toestellen weer in Israël terug zonder gehinderd te worden door radar, SAM-raketten en vliegtuigen.

Teruggave Sinaï-woestijn aan Egypte

Omdat in 1979 vrede was gesloten met Egypte moest Israël de Sinaï-woestijn teruggeven. Het gebied had Israël gebruikt om te trainen met haar vliegtuigen. Nu waren ze gedwongen om in een kleinere ruimte te oefenen, in high-tech simulatoren, over de Middellandse Zee, en over Libanon.

Eerste Libanonoorlog in 1982

Vanuit Zuid-Libanon werd Israël jarenlang aangevallen door Palestijnse terroristen met katusha raketten. In 1981 plaatste Syrië SAM-batterijen in de Beka'a Vallei. Deze hadden tot doel om de vliegtuigen van de IAF te verhinderen aanvallen uit te voeren op de Palestijnen. Israël wilde de SAM raketten uitschakelen maar de VS voorkwam dit.

Op 3 juni 1982 pleegden Palestijnen een aanslag op de Israëlische ambassadeur in Groot-Brittannië. De volgende dag bombardeerden Phantoms van de IAF doelen in Libanon, inclusief het hoofdkwartier van de PLO in Beiroet. De Palestijnen beantwoordden dit met een regen van katusha raketten op Israël. Oorlog was onvermijdelijk.

Tienduizenden soldaten trokken op 6 juni 1982 Libanon binnen. Maar de legerleiding zag in dat eerst de Syrische SAM batterijen uitgeschakeld zouden moeten worden. Dit gebeurde dan ook. In 48 uur tijd werden de SAM batterijen en een groot deel van de Syrische luchtmacht uitgeschakeld. Er werden elektronische inlichtingen vliegtuigen ingezet die de radars moesten lokaliseren. Onbemande vliegtuigen moesten de boel afleiden. Daar richtte de Syrische raketten zich op. Ondertussen konden de E-2C Hawkeyes en de Kfirs hun werk doen. Alle SAM-batterijen werden uitgeschakeld. Syrië zond MiG-21 en MiG-23 de lucht in, maar deze vonden Kfirs, F-15s en F-16s op hun weg die uitgerust waren met Sparrows, Shafrir en Python raketten. Israël schoot in 3 dagen tijd meer dan 60 Syrische vliegtuigen neer tegenover geen enkel verloren Israëlische vliegtuig. Na 3 maanden waren er inmiddels 99 Syrische vliegtuigen neergeschoten; aan Israëlische zijde was er een verlies van een helikopter, Skyhawk en RF-4C verkennings Phantom. Nadat de Syrische luchtverdediging was uitgeschakeld kon Israël zich richten op Libanon, het eigenlijk strijdtoneel. De IAF voerde veel vluchten uit op Beiroet om zo de PLO te verjagen.

Bombardement op PLO hoofdkwartieren in Tunis 1985

Op 1 oktober 1985 voerde Israël operatie 'Wooden Leg' uit. Eerder waren drie Israëliërs op Cyprus vermoord. De IAF besloot de hoofdkwartieren van de PLO in Tunis te bestoken met F-15 Eagles. Dat was de langste missie ooit: 2300 kilometer. De toestellen werden in de lucht bijgetankt door een Boeing 707. Alle gebouwen van de PLO werden vernietigd of beschadigd.

Technologische revolutie jaren 1990

De IAF staat bekend om haar innovaties. Alle toestellen die het van de VS koopt ondergaan elektronische veranderingen met Israëlische systemen. Israël kent haar eigen militaire industrie: Israel Military Industries, Israel Aerospace Industries, Elbit en andere industrieën. Zo werd de nieuw aangeschafte AH-64 Apache uitgerust met Rafael Python 4, Popeye en Derby raketten.

Tijdens de Golfoorlog drong de VS er bij Israël op aan géén vergeldingsaanvallen uit te voeren tegen de Scud aanvallen vanuit Irak. Israël kreeg wel Patriot batterijen om zich te beschermen. Deze Patriots kwamen uit de VS en Nederland.

In 1991 was de IAF betrokken bij Operatie Salomo waarbij duizenden Ethiopische Joden naar Israël werden gevlogen.

Andere ontwikkelingen op technologisch gebied waren de verbeterde versies van de F-15 en de F-16 toestellen: F-15I Ra'am en de F-16I Sufa. Ook kocht de IAF de Rafael Pyhton 5 raket en de Apache Longbow. In 2005 ontving de IAF de Gulfstream V jets met inlichtingen systemen door de Israel Military Industries.

Tweede Intifada 2000

De IAF speelde een belangrijke rol tijdens de Tweede Intifada waarbij Palestijnse terroristen vanuit de lucht werden uitgeschakeld. Israël kreeg hier veel kritiek op vanwege de onschuldige burgers die werden gedood. Toch was targeted killing een effectief wapen om gevaarlijke terroristen mee uit te schakelen.

Tweede Libanonoorlog 2006

Tijdens de Tweede Libanonoorlog voerde de IAF maar liefst 12.000 vluchten naar Libanon uit. Het was enerzijds succesvol, zoals het uitschakelen van 59 Iraanse raketlanceerders in 34 minuten; anderzijds werden er ook missers begaan zoals het beschieten van Kana waarbij 28 burgers werden gedood. Ook wist Hezbolla één helikopter neer te halen waarbij 5 soldaten werden gedood. Een ander toestel van de IAF, een F-16, crashte tijdens het opstijgen. Later kwam er vanuit Israël veel kritiek op deze strijdmethode. Er zouden te laat grondtroepen zijn ingezet waardoor Hezbollah lang kon doorgaan met het afschieten van raketten.

Meest recente activiteiten

• 2007: Syrische kernreactor gebombardeerd
• 2008-2009: Gaza oorlog met 2369 missies vanuit de lucht.
• 2009: Konvooi met wapens in Soedan aangevallen. De wapens waren bedoeld voor Gaza.

Meer informatie in onze special: De Israëlische luchtmacht:de 'beste' luchtmacht ter wereld.