Rol van de NAVO in het Midden Oosten. Hoe ziet Israël dat?

Er zijn stemmen die zeggen dat de NAVO een belangrijke rol kan spelen in het handhaven van vrede tussen Israël en de Palestijnen. Maar Israël is daar nogal sceptisch over. Historisch bezien valt daar wel iets voor te zeggen. Israël heeft het niet zo op internationale organisaties waarbij Arabische landen of moslimlanden veel invloed hebben. Vooral van de VN moet Israël niet veel hebben.

Israël en de Verenigde Naties

Israëls relatie met de Verenigde Naties, als de belangrijkste internationale organisatie, illustreert de moeilijke situatie met internationale organisaties. In november 1947 werd Israël erkend door de VN. Later, ten tijde van de Koude Oorlog, veranderde de situatie. Israël is het meest bekritiseerde land door de Algemene Vergadering of de Veiligheidsraad. Alleen een veto van de Verenigde Staten voorkomt steeds de uitvoering van een veroordeling. Jeruzalem heeft nooit een zetel gehad in de Veiligheidsraad.

Relaties met de NAVO

Eigenlijk zouden de relaties met de NAVO beter moeten zijn. De organisatie bestaat uit christelijke landen, m.u.v. Turkije. En de landen hebben bijna allemaal voor de oprichting van de staat Israël gestemd. Israël nam een pro-westers standpunt in. Israël wilde in de jaren 1950 lid worden van de NAVO, maar dat is nooit gebeurd. De Verenigde Staten was bang dat ze de Arabische landen in de armen van het Oostblok zouden drijven. De VS voerde zelfs een tamelijk anti-Israël beleid. Zo verkochten ze geen wapens en frustreerden het nucleaire beleid van Israël.

Relaties met individuele bondgenoten

Israël hield wel contacten met verschillende NAVO landen, zoals Duitsland en Frankrijk. Toen de relaties tussen Israël en Frankrijk in de jaren 1960 slechter werden, namen de Verenigde Staten het stokje over. Israël kocht wapens van Amerika. Eerst vliegtuigafweerraketten, daarna tanks en ten slotte ook aanvalsvliegtuigen. Na de Zesdaagse-oorlog van juni 1967, werden de banden met Washington aangehaald en werd Israël in feite een bondgenoot van Amerika. De NAVO was hier op zijn hoogst zijdelings bij betrokken. De NAVO-landen lieten het aan Washington over om de Israëlische zaak in de Arabische wereld te verdedigen. Vervolgens haalden zij hun eigen banden met de Arabische wereld aan, en verkochten wapens aan Arabische staten. Tijdens de Jom Kippoer Oorlog van 1973 zonden de Verenigde Staten vliegtuigen naar Israël ter ondersteuning. In 1982 ondertekenden de Verenigde Staten een "memorandum van strategische overeenkomst" met Israël en richtten daar een aantal opslagplaatsen in. In 1991 hielpen de Verenigde Staten en Duitsland en Nederland Israël toen het door Irakese raketten werd aangevallen. Tot 2007 namen Israëlische troepen alleen deel aan de militaire oefeningen van Turkije en de Verenigde Staten.

Ontwikkelingen na de Koude Oorlog

Voor zover de NAVO nog iets in de melk te brokkelen had, werd die door de meeste Israëli's uiterst sceptisch bekeken. Dit bleek wel in het voorjaar van 1999 toen de NAVO luchtaanvallen inzette tegen Servië vanwege de aanval op Kosovo. In plaats van de interventie van de NAVO te steunen kozen veel Israëli's voor de Serviërs. Ook vroegen Israëli's zich af wat er zou gebeuren als zij hun fluwelen handschoen uit zouden moeten doen om voor eens en voor altijd met het terrorisme af te rekenen. Zou de NAVO dan tegenover hen op dezelfde wijze willen optreden als ze tegen Servië deden?

Er waren ook positieve ontwikkelingen:

• Israël nam deel aan de Mediterrane Dialoog van de NAVO.
• Israël sloot een veiligheidsakkoord met de NAVO.
• Israël nam deel aan de eerste vergadering tussen de Dialooglanden en de NAVO.
• De secretaris-generaal van de NAVO, Jaap de Hoop Scheffer, bracht een bezoek aan Israël.
• Israël en de NAVO hielden een gezamenlijke marine oefening in de Israëlische wateren.
• Israël werd toegelaten als lid van de Parlementaire Assemblee van de NAVO.
• Israëlische troepen namen in juni deel aan de NAVO-oefeningen in het Middellandse Zeegebied en in Oekraïne.

Toch bleef de relatie een mengeling van wantrouwen en veronachtzaming, dit in tegenstelling tot de relaties tussen Israël en verscheidene belangrijke NAVO-leden. Naar aanleiding van zijn ervaringen met VN-vredeshandhavers in Libanon (waar ze de Hezbollah bescherming boden), blijft Israël even fel gekant tegen de mogelijke plaatsing van NAVO-troepen op de Westoever. Anderzijds behoort een Israëlisch lidmaatschap van de NAVO tot de mogelijkheden. Het is duidelijk dat er aan beide zijden een ingrijpende meningsverandering nodig is. Tot die tijd blijft alles wat zij doen vooral symbolisch van betekenis.

Voor meer info. over het Midden-Oosten lees mijn special Het Midden-Oostenconflict (deel II). © 2007 - 2009 Etsel, gepubliceerd in Oorlog (Kunst en Cultuur) op 02-10-2007, laatst gewijzigd op 30-01-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Kubseh, een traditioneel rijst-gerecht uit het Midden-Oosten: In veel landen in het Midden-Oosten wordt dit gerecht, in allerlei variaties, gegeten. Oorspronkelijk is het afkomstig uit de Emirateen. Vaak wor…
• Biryani, Iraanse rijst: Deze rijst wordt gegeten in het Midden-Oosten en heeft door de verse koriander een zeer opvallende smaak.
• De beschaving der Arameeërs: Weinig volkeren hebben zo hun stempel gedrukt op een gebied zonder ooit een groot koninkrijk gekend te hebben als de Arameeërs. Hun taal en cultuur was lange tijd toonaangevend i…
• De Suez Crisis van 1956: Hoewel de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie geen directe rol speelden in de Suez Crisis, maakte ook deze crisis deel uit van de Koude Oorlog en speelde beide grootmachten op de acht…
• De Kosovo Oorlog: Dat de internationale wereld geen oog had voor Kosovo veranderde in 1997. Milosevic stond onder grote druk van de oppositie. Hij raakte vervreemd van zijn eigen bevolking, de Serviërs, door…

Bronnen en/of referenties

• NAVO Review - Martin van Crefeld