Oude Aarde en Stervende Zon

Fantasy: De Stervende Aarde

Infoteur: Bbuitendijk

In 1950 verscheen "The Dying Earth" van Jack Vance. Een reeks verhalen gezet in de verre toekomst, als de zon zijn kracht verloren heeft en wetenschap (weer) vervangen is door magie. Het was een setting waar Vance nog vaker gebruik van zou maken o.a. in de verhalen rond Morreion. Hij was echter niet de eerste en ook niet de laatste die de laatste dagen van de aarde als setting koos voor zijn verhalen. Een overzicht van een aantal verhalen die tot de Fantasy gerekend kunnen worden.


De gedachte van een aarde die op haar einde loopt in de verre toekomst vinden we al in The Time Machine van H.G.Wells (1895) als de reiziger naar de verre toekomst reist en in The House on the Borderland van William Hope Hodgson (1908) waar de schrijver van het gevonden manuscript in een soort droom de tijd aan zich voorbij zag flitsen, tot de aarde vergaat. Wells plaatst wel het grootste deel van zijn verhaal op een hele oude aarde, maar het is Clark Ashton Smith die de bijzondere setting creëert die de basis vormt van het subgenre 'stervende aarde'.

Zothique


In 1932 schreef Clark Ashton Smith zijn eerste Zothique verhaal. Zothique is het laatste continent op een aarde die aan het einde van zijn bestaan is. Onze hedendaagse continenten zijn verzonken en deels weer opgerezen en bieden woonplaats aan mensen die geavanceerde techniek zijn kwijtgeraakt en weer volop gebruik maken van magie, vele goden aanbidden en worstelen met demonen.

Smith's verhalen worden gekenmerkt door een naargeestige, zwaarmoedige sfeer die het 'laatste der dagen' gevoel met zich mee brengt. Natuurlijk is zijn neignig om de meer duistere begeerten en verlangens van de mensen te beschrijven en te analyseren daar ook op van invloed. Daarin grijpt hij terug op de 'decadenten' en op het fin-de-siècle gevoel van het eind van de 19de eeuw (wat ook Wells sterk beïnvloed had). Maar het is niet alleen dat gevoel van op het einde lopen, maar het besef dat er geen toekomst meer is. Daardoor storten de mensen zich vaak op het enige wat er nog is: ongebreidelde levensgenieting.

Zestien verhalen heeft hij geschreven die op Zothique spelen of in elk geval in die tijd en ze worden gerekend tot het beste werk van Smith's fictie. Hieronder alle verhalen die Smith geschreven heeft over Zothique (jaartallen verwijzen naar jaar van eerste publicatie):

  • The Empire of the Necromancers (1932)
  • The Isle of the Torturers (1933)
  • The Voyage of King Euvoran (1933)
  • The Tomb-Spawn (1934)
  • The Charnel God (1934)
  • The Weaver in the Vault (1934)
  • The Witchcraft of Ulua (1934)
  • Xeethra (1934)
  • The Last Hieroglyph (1934)
  • The Dark Eidolon (1935)
  • Necromancy in Naat (1936)
  • The Black Abbot of Puthuum (1936)
  • The Death of Ilalotha (1937)
  • The Garden of Adompha (1938)
  • The Master of the Crabs (1948)
  • Morthylia (1953)

Voor een uitgebreidere bespreking van de verhalen kun je terecht bij The Fantasy Cycles of Clark Ashton Smith Part III.

The Dying Earth


Onder invloed van de verhalen van Clark Ashton Smith schreef Jack Vance in 1950 'The Dying Earth', een verzameling onderling verbonden verhalen die spelen op de stervende aarde. Over het geheel genomen hebben de boeken en verhalen van Vance een veel lichtvoetiger karakter dan de verhalen van Smith.

De oudheid van de aarde is voortdurend en nadrukkelijk zichtbaar in de resten van oude beschavingen en de rode zon die boven de horizon hangt, maar vormt toch niet meer dan een achtergrond voor de verhalen. Geen van de personages die de diverse verhalen bevolken worstelt op enigerlei wijze met die ouderdom.

Vance schreef de volgende verhalen in de 'Dying Earth' setting (de jaartallen verwijzen opnieuw naar het eerste jaar van publicatie):

  • The Dying Earth (1950) - Onderling verbonden verhalen
  • THe Eyes of the Overworld (1966)
  • Morreion (1968) - Verhalen
  • Seventeen Virgins (1974) - Verhalen
  • The Bagful of Dreams (1979) - Verhalen
  • Cugel's Saga (1983)
  • Rhialto the Marvellous (1984) - Onderling verbonden verhalen
  • The Laughing Magician (1997) - Verhalen

The Book of the New Sun


Gene Wolfe erkent de invloed van Jack Vance op zijn serie The Book of the New Sun. Toch hebben zijn boeken een heel eigen karakter. In zijn verhalen is de ouderdom en de dreigende ondergang van de aarde een wezenlijk deel van het verhaal. Het is ook uiteindelijk een boek van vernieuwing. De serie heet niet voor niets The Book of the New Sun.

Maar het overgrote deel wordt overschaduwd door de ouderdom en dreigende ondergang. Dit wordt versterkt door dat het verhaal verteld wordt vanuit Severians perspectief. Hij is een leerling van het Martelaarsgilde en wordt later uitgestuurd als een soort scherprechter. De naam van zijn zwaard is dan ook veelzeggend: Terminus Est (Het is voorbij, aan zijn einde).

  • The Shadow of the Torturer (1980)
  • The Claw of the Conciliator (1980)
  • The Sword of the Lictor (1981)
  • The Citadel of the Autarch (1982)

En verder

Naast Fantasy zijn er ook Science Fiction boeken tegen de achtergrond van een aarde die zijn einde nabij is, of in elk geval zeer oud is. Onlangs heb ik 'The City and the Stars' van Arthur C.Clarke (1953) gelezen. Heel bijzonder is ook 'Visiting Amoeba' van Brian Aldiss (1957). Een boek wat erg nauw aan dit subgenre raakt en wat ik eerst nog wil herlezen voor ik het bespreek is 'Traveler in Black' van John Brunner.

Verder zijn er nog een aantal titels die ik eerst zelf wil lezen, voor ik er wat over kan zeggen. Dit zijn o.a.'Sunfall' van C.J.Cherryh (1983) en 'Dark is the Sun' van Philiip José Farmer (1979). Ook Tanith Lee schijnt met 'Don't Bite the Sun' (1976)en 'Drinking Sapphire Wine' (1977) in dit genre gewerkt te hebben, hoewel de beschrijvingen meer naar SF dan naar Fantasy klinken.
© 2007 - 2008 Bbuitendijk, gepubliceerd in Recensies (Kunst en Cultuur) op 02-11-2007, laatst gewijzigd op 24-12-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Bbuitendijk is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

  • Hoogtepunten uit de geschiedenis van de Fantasy: Velen beschouwen Phantastes van George MacDonald als de eerste 'echte' Fantasy' roman. Natuurlijk is dat redelijk arbitrair. Er is ook veel voor te zeggen om…
  • Laat je 'fantasy' de vrije loop: Vroeger lazen onze ouders ons sprookjes voor. Toen we wat ouder werden vonden we het niet 'stoer' meer om sprookjes te lezen, trouwens; sprookjes zijn toch alleen maar verzon…
  • Het schrijven van een fantasy verhaal: Fantasy is een populair genre. Zeker sinds de verfilming van ‘in de ban van de ring’ en de boeken van ‘Harry Potter’. Maar hoe schrijf je nu eigenlijk een goed fantasy…
  • Superman: evolutie van de speelfilms: In 1978 kwam Superman tot leven op het witte doek. De eerste twee films waren een ongelooflijk kassucces. Voor die tijd ging het dan ook om een enorm spectaculaire film…
  • What happens in Vegas: geweldige film én bruiloft: Zoals jankende kinderen speeltuinen hebben om zich beter te voelen, hebben wij grote mensen ook een enorme speeltuin om ons beter te voelen wanneer we bijvo…

Bronnen en/of referenties

  • Wikipedia: Dying Earth subgenre
  • Wikipedia: Dying Earth series
  • Wikipedia: The Book of the New Sun
  • Wikipedia: Zothique
  • Black Gate: Adventures in Fantasy Literature: The Fantasy Cycles of Clark Ashton Smith Part III: Tales of Zothique

Reageer op het artikel "Fantasy: De Stervende Aarde"


Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.