Boekrecensie: Davita's Harp - Chaim Potok

Davita's Harp (1985) is het enige boek van Potok dat vanuit het standpunt van een vrouw wordt beschreven. Het gaat over de dochter van twee communistische ouders. De dochter, Ilana, voelt zich meer aangetrokken tot het jodendom, maar het kost veel moeite om zich daarin op te werpen als vrouw zijnde. Het thema is de strijd tussen twee fundamentalismen: communisme en jodendom. Ik heb de engelse versie gelezen.

Gegevens

titel: Davita's Harp
auteur: Chaim Potok
uitgever: Ballantine books
ISBN: 0-449-20775-7
jaar: 1986

Inhoud

Ilana Davita Chandal is het kind van een gemengd huwelijk: een Poolse niet-religieuze joodse moeder en een niet-christelijke vader van een oude en rijke New England familie. Ze is een intelligente jonge vrouw die opgroeit in de jaren 1930 en 1940. Beide ouders lijden onder bittere en geweldadige herinneringen uit hun jeugd, en beiden hebben als gevolg daarvan zich afgewend van het verleden om actieve leden te worden van de Communistische partij. Ilana's vroege kindertijd gaat gepaard met mysterie en strijd als de buren de Chandal familie met argwaan bekijkt. Wanneer Michael Chandal als journalist, al gewond door de Spaanse Burgeroorlog, naar Spanje terugkeert, begint Ilana antwoorden te zoeken in de plaatselijke synagoge en in een vriendschap met joodse gelovigen, inclusief haar buurvrouw Ruthie Helfman en haar verre neef, David Dinn. Michael Chandal wordt in Spanje bij Guernica gedood en Ilana en haar moeder worstelen met het verdriet. Ze krijgen steeds vaker meningsverschillen wanneer Ilana geïnteresseerd raakt in het traditionele jodendom -zelfs haar recht doen gelden om kaddish te zeggen voor haar niet-joodse vader- terwijl moeder Anne Chandal zichzelf toewijdt aan de Partij en een nieuwe relatie begint met een jonge communistische historicus, Charles Carter. Wanneer Stalin een niet-aanvalsverdrag sluit met Hitler, ziet Anne eindelijk het licht en verlaat de Partij en verbreekt haar verloving met Carter. Uiteindelijk keert Anne terug naar haar joodse religie en trouwt haar neef Ezra Dinn, die ze jaren geleden had afgewezen. Ilana is een uitmuntende student op school. Ze is echter verslagen wanneer haar een academische titel wordt geweigerd op grond van haar geslacht. Maar ze blijft er naar streven om haar naam in de wereld te vestigen.

Een onderliggende verhaal betreft de mystieke joodse schrijver Jakob Daw, een andere voormalige minnaar van Anne Chandal. Hij wordt uit de Verenigde Staten gezet tegen zijn wil en sterft daarna spoedig in Europa. Anne zegt het kaddiesj gebed op voor Jakob, wat heel ongebruikelijk is voor orthodoxe joodse vrouwen in de jaren 1940.

Mening Etsel

Chaim Potok zei zelf: "Davita's Harp is een confrontatie tussen twee fudamentalismen -het seculiere fundamentalisme (communisme, socialisme, stalinisme) en het religieuze fundamentalisme van de extreem rechtse joodse traditie- en hoe deze twee fundamentalismen individuen diep raakt en wat de individuen doen tegen die pijn.
Een groot thema is hoe wereldse gebeurtenissen interveniëren met individuele levens. Bijvoorbeeld het pact tussen Stalin en Hitler beëindigde Anne en Charles relatie.
Een ander thema is de rol van vrouwen in de joodse gemeenschap. Zo worden vrouwen die verkracht zijn met de nek aangekeken door de orthodoxe gemeenschap; de isolatie en de financiële verantwoordelijkheid wordt gelegd op vrouwen van wier hun mannen in de jeshiva zitten te studeren; en de moeilijkheid van vrouwen om geaccepteerd te worden in de academische wereld (dit is ook gebeurd met Adena Potok, de vrouw van Chaim).
Mooi is dat Potok zijn boek schrijft vanuit de visie van een vrouw. Hoe goed dat is gedaan moeten vrouwen zelf maar beoordelen. Maar op deze wijze wordt wel aandacht gegeven aan de positie van de vrouw binnen het orthodoxe jodendom. Ook in dit boek valt weer op dat Potok niet breekt met het jodendom. De hoofdpersonen zoeken wel naar iets anders (het communisme) maar worden daarin toch teleurgesteld en keren weer terug naar het jodendom.

Conclusie

Davita's Harp is een eenvoudig helder geschreven boek. Het blijkt volgens Potok zelf in Nederland beter te verkopen dan in ander landen. Een verklaring is hier niet voor. Ik denk dat het boek wat makkelijker te begrijpen is dan zijn andere boeken omdat niet heel diep op het jodendom wordt ingegaan. Dat maakt het voor mij iets minder interessant. Desalnietemin heb ik het boek graag gelezen en kan het iedereen aanbevelen.

Meer recensies over Chaim Potok zijn te vinden in mijn special Boeken van Chaim Potok. © 2007 - 2008 Etsel, gepubliceerd in Recensies (Kunst en Cultuur) op 22-12-2007, laatst gewijzigd op 22-12-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Chaim (Herman Harold) Potok: Chaim Potok bracht in zijn romans de orthodox joodse wereld op een prachtige manier tot leven. De schrijver was zelf uit dit milieu afkomstig en schreef duidelijk met kennis van…
• Boekrecensie: Mijn naam is Asher Lev - Chaim Potok: Mijn naam is Asher Lev (1972) is een roman van Chaim Potok over een Chassidische joodse jongen uit Brooklyn, Asher Lev, die een wonderkind is begiftigd met…
• Boekrecensie: Uitverkoren - Chaim Potok: Uitverkoren (The chosen) verscheen in 1967 in Amerika en was meteen een succes. De eerste Nederlandse editie kwam in 1969 op de markt. Ook hier scoorde het boek onmid…
• Boekrecensie: In den beginne - Chaim Potok: 'In den beginne' (1975) is de vierde roman van Chaim Potok. Het vertelt de jeugd van David Lurie, een ziekelijke maar knappe joodse jongen. Het verhaal speelt zich…
• Boekrecensie: De belofte - Chaim Potok: 'De belofte' is het vervolg op het boek 'Uitverkoren'. Het boek werd in 1969 uitgebracht onder de titel 'The Promise'. Wederom spelen Danny Saunders en Reuven Malter d…

Bronnen en/of referenties

• Davita's Harp - Chaim Potok