De engelenmaker

Tot nog toe is het nog nooit iemand aantoonbaar gelukt om een mens te klonen. De Vlaamse auteur Stefan Brijs vond in het zoekproces naar de ontwikkeling van de gekloonde mens de inspiratiebron voor zijn roman De Engelenmaker. En laat hierin zijn hoofdpersoon, een godsdienstwaanzinnige wetenschapper, indirect de vraag stellen: kunnen wij voor God spelen?

Het heuvelachtige landschap in de buurt van het drielandenpunt vormt het decor voor het boek. Het dorpje Wolfheim wordt in 1984 wakker geschud door de komst van Doktor Victor Hoppe. Na een afwezigheid van twintig jaar keert hij terug naar het dorpje met de roddelzieke inwoners. Bij zich heeft de dokter iets dat de inwoners mateloos intrigeert: drie baby’s. Hoe ze eruit zien weet niemand, maar dat ze niet ‘normaal’ zijn, staat vast. Zijn best om te integreren in het dorp doet Hoppe niet, maar als dokter staat hij voor iedereen klaar. De ene inwoner na de andere gaat bij hem op consult om een glimp op te vangen van de drie mysterieuze kinderen, maar geen van allen slagen ze daarin. Na enige tijd laat de dokter toch iemand toe achter de gesloten deuren: Frau Maenhout. De oud-onderwijzeres wordt door hem in staat geacht om op de kinderen te passen. Het wordt haar al gauw duidelijk dat hij gebruikt maakt van onorthodoxe behandelwijzen wanneer zijn kinderen gezondheidsproblemen hebben. En dat is nogal eens, want Rafaël, Gabriël en Michaël hebben een broze gezondheid.

Teken van de duivel

Charlotte Maenhout confronteert de dokter met haar vermoeden. Het valt haar op dat de jongens zienderogen ouder worden. Hoppe geeft toe dat ze hooguit zes jaar oud zullen worden, maar is ervan overtuigd dat hij de enige is die hun gezondheid kan beschermen. Frau Maenhout trekt zich het leed van de drie hoogbegaafde jongens aan en ontfermd zich over hen, voor zover Hoppe dat toelaat. Al loopt dat niet overwegend positief af.

Hun intelligentie hebben de jongens niet van een vreemde. Hoppe was hoogbegaafd, maar werd als kleine jongen in een tehuis voor zwakzinnigen gestopt. Zijn gelovige moeder dacht dat zijn rode haar en hazenlip een teken van de duivel was. Door het strenge regime van de aanwezige nonnen en de manier waarop hij zichzelf leert lezen, door de Bijbel te spellen, ontwikkelt Victor godsdienstwaanzin. Hij doet er alles aan om zichzelf onsterfelijkheid te bezorgen. Door drie jongetjes te klonen, mét rood haar en een hazenlip: Rafaël, Gabriël en Michaël.

Brave new world

De Vlaamse Stefan Brijs is niet de eerste die de onderwerpen onsterfelijkheid en klonen voor een boek gebruikt. Aldous Huxley was zijn tijd ver vooruit toen hij ‘Brave new World’ schreef, in het Nederlands vertaald als ‘Heerlijke nieuwe wereld’, of ‘Het Soma-Paradijs.’ Deze roman uit 1932 speelt zich af in het jaar 2540, oftewel 632 jaar na Ford. De jaartelling in dit boek begint namelijk bij de uitvinding van de lopende band, die Henry Ford introduceerde om massaproductie van zijn auto’s te bevorderen. Het scenario voor over een half millennium zal voor weinig mensen aantrekkelijk zijn.

Later kinderen

De grenzen van de wetenschap worden ver opgerekt. De Italiaanse gynaecoloog Severino Antinori baarde in 2002 opzien door een 63-jarige vrouw zwanger te maken door middel van een IVF-behandeling. De maandelijkse kans om zwanger te worden neemt na het 35e levensjaar drastisch af. Bovendien wordt het lichamelijk steeds zwaarder om een zwangerschap te voldragen. Het is maatschappelijk geaccepteerd om later dan voorheen aan kinderen te beginnen. Vrouwen die op hun veertigste van een kind bevallen, zijn geen uitzondering.

Brijs schrijft met 'De Engelenmaker' een bijzonder boek, dat de lezer aan het denken zet over een actueel thema.
Een verbazingwekkend boek, vlot geschreven en zeer verrassend. © 2008 - 2009 Wiejj, gepubliceerd in Recensies (Kunst en Cultuur) op 10-01-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Wiejj is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Enkele Belgische literatuurprijzen in de kijker: Op 29 maart 2008 was de prijsuitreiking van de veertiende editie van de Gouden Uil, een prijs met sterke uitstraling in het literaire en culturele milieu. Op…
• Klonen en het schaap Dolly: Op 5 januari 1996 werd het schaap Dolly geboren. Ze zou het beroemdste schaap ter wereld worden. De reden voor haar roem was dat ze een kloon was - ze was genetisch identiek aan h…
• Het klonen van dieren, goed of fout?: Klonen, het genetisch kopiëren van (bijna) identieke organisme. De definitie van een kloon is een genetisch identieke nakomeling van één enkele ouder. Met deze definitie…
• Filmrecensie - The Island: Een prachtige film over een kloonfabriek. Al is dat wel wat simpel gezegd, want er zit wel wat meer achter. Wat precies lees je hieronder in de filmrecensie van de film The Island.…
• World Cup schaatsen Nagano 2008-2009: 13-14 december 2008: Nagano is de vijfde wereldbeker (World Cup) wedstrijd schaatsen van dit seizoen. De wedstrijd wordt op 13 en 14 december 2008 afgewerkt. Bij de mann…