Bernd und Hilla Becher: Typologien Industrieller Bauten

Recensie over de tentoonstelling: Bernd und Hilla Becher: Typologien Industrieller Bauten. Een resencie voor het vak 'kunstkritieken: schrijven over kunst' van de universiteit Leiden.

Bernd und Hilla Becher: Typologien Industrieller Bauten

Duitsers vinden de Bechers de belangrijkste levende kunstenaars van het moment. Ze kregen in 2002 de Erasmusprijs (deze stond in het teken van de fotografie en het motto was: ‘Foto en document’) voor bijzondere verdiensten op het gebied van Europese cultuur. Nu is een deel van hun werk te zien in het Hamburger Bahnhof in Berlijn. De zwartwitfotografie bestaat uit losse foto’s en vooral combinaties van eenzelfde soort industriële bouwwerken in Europa en Amerika, zoals alle hoogovens, watertorens, koeltorens en kolenbunkers. De functionele aspecten en lichtval in de groepen foto’s zijn gelijk; alleen plaatselijke bijzonderheden geven wisselende details. Onder de foto’s staan meestal plaats en datum (de eerste en laatste foto’s schelen ruim veertig jaar). Een deel van de gefotografeerde bouwwerken bestaat intussen niet meer.
Bernd (1931, Siegen) en Hilla (1934, Potsdam) Becher, in 1961 getrouwd, hebben elkaar in Düsseldorf leren kennen. Samen ontwikkelden ze een concept voor een systematische industriefotografie met een encyclopedisch karakter, maar wel in de traditie van Walker Evans en August Sander; foto’s die een heel verhaal vertellen alsof het boeken zijn. De projecten van de Bechers hebben veel invloed gehad op de minimalistische en conceptuele kunst sinds de zeventiger jaren en op de objectfotografie in het algemeen. Dit komt mede door de sobere situaties van de architecturale werken bij een neutraal grijze lucht en de vervreemding van hun functionele context. Maar ook door de wisselende focus en de manier van het in groepen (van bijvoorbeeld vier bij vier of vijf bij drie) presenteren van de foto’s, waardoor juist de individualiteit van de gebouwen zichtbaar wordt. In 1969 kreeg hun werk ineens veel meer naamsbekendheid en waardering toen ze samen met een aantal conceptuele kunstenaars, onder wie Carl Andre, Donald Judd en Sol LeWitt, gingen exposeren. Zelf hadden ze het idee nu hun plaats in de kunstwereld te hebben gevonden, al was hun werk niet zuiver conceptueel.
Als docenten aan de kunstacademie van Düsseldorf, de belangrijkste Duitse school voor artistieke fotografie, zorgden de Bechers voor de verspreiding van hun fotografische concept, wat er mede voor zorgde dat men in de kunstwereld waardering begon te krijgen voor hun fotografisch werk.
Rond de jaren ’70 werden hun fotoseries gezien als ‘anonieme sculpturen’; nu wordt hun werk beschreven als ‘monumentale, documentaire fotografie waarbij de werkwijze erop is gericht de subjectiviteit uit het beeld weg te halen’, zoals te lezen is in verschillende propagandateksten. Hun ‘Becher-Schule’ heeft al veel bekende namen voortgebracht zoals Andreas Gursky, Thomas Ruff, Thomas Struth en Candida Höfer.
Zelf omschrijft Bernd Becher hun foto’s als een bruiloftsfoto. “De anonieme gebouwen krijgen een eigen persoonlijkheid. Op een bruiloftsfoto zie je altijd wel iemand die je meteen sympathiek vindt, of een paar mensen die je mooi vindt. Altijd staan er ook een of twee idioten tussen, maar ze horen er toch bij. Ze maken de familie compleet."

Hun foto’s zijn technisch van perfecte kwaliteit. Er is weinig omgeving te zien, en door de manier waarop de gebouwen gefotografeerd zijn (teruggebracht tot hun essentie), de neutrale lichtval om de emoties zoals bij industrieschilders te vermijden, en plaats en datum eronder, lijken de Bechers inderdaad een objectief beeld te geven. Uiteindelijk is er natuurlijk altijd sprake van een perspectiefkeuze, wat o.a. blijkt uit de rangschikking van de foto’s (ze proberen hierdoor hun visie op de industrialisering te laten zien).
De tentoonstelling begint naast de garderobe, en gaat op de eerste verdieping verder. Zalen vol met zwart-wit foto’s, netjes naast elkaar gerangschikt op de muren, wat een overweldigend effect heeft. Zoveel zalen met gelijksoortig materiaal zelfs dat er geen eind aan de tentoonstelling lijkt te komen.
Door de presentatiewijze gaat men de bouwwerken vergelijken. Men ziet ze als documentatie en begint de verschillen tussen de gebouwen te zoeken, zeker omdat vaak juist de overeenkomsten zo duidelijk zijn. De plaats en datum spelen hierbij ook een rol. Ze zorgen ervoor dat men zich opeens gaat afvragen hoe eenzelfde bouwwerk er in een ander land of in een andere tijd uit ziet.
Volgens de Bechers “krijgen deze anonieme gebouwen door onze manier van documenteren een andere waarde. Het economische aspect raakt op de achtergrond, en in plaats daarvan worden de vorm benadrukt en het historische aspect (mede doordat veel gebouwen er nu niet meer zijn) dat eraan vast zit.” Maar hun absoluut objectieve fotografisch vastleggen van dezelfde, uit de omgeving geïsoleerde gebouwen met slechts gedetailleerde verschillen, gecombineerd met hun ‘steriele’ presentatievormen resulteren in een sterke saaiheid van al die bouwwerken, waardoor de tentoonstelling ook saai wordt. © 2007 - 2009 Marileen, gepubliceerd in Recensies (Kunst en Cultuur) op 15-02-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Marileen is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Recept: Hamburgers: Hamburgers behoren tot de klassiekers van de Belgische fastfoodkeuken. Er bestaan meerdere eettentjes waar je een hamburger kan eten maar het is gezonder om ze zelf klaar te maken. Hier v…
• [Duits] Beschrijf een huis: In dit artikel staat een zelfgeschreven stuk over een huis. Het is gemaakt om voor te brengen maar je kan het heus wel gebruiken om af te geven als taak. Het is verbeterd door de…
• Hamburger, gebraden stuk vlees: Een hamburger is een gebraden stuk geplet rundvlees dat meestal wordt gegeten tussen de twee helften van een broodje. Met blaadjes sla, ketchup en/of mayonaise wordt de hambur…
• Fast nichts–Minimalistische Werke F C Flick: Recensie over: Fast nichts – Minimalistische Werke Aus Der Friedrich Christian Flick Collection im Hamburger Bahnhof. Voor 'kunstkritiek: schrijven over kunst'.…
• Het volkslied van Duitsland: Duitsland heeft al verscheidene volksliederen gebruikt, maar die van tegenwoordig heet Deutschland über alles. Veel mensen vinden dit een verkeerde titel, maar in dit artikel zal…