Folkert de Jong - Shoot the Freak

Boekrecensie: Folkert de Jong - Shoot the Freak. Een felgekleurd boek met bijzondere werken die in het echt nog veel boeiender zullen zijn...

Folkert de Jong - Shoot the Freak

• 2004
• Paperback, 112 pagina's, tekst in Nederlands en Engels
• NAI Uitgevers / Publishers
• ISBN 90-5662-450-4
• €25,-

Shoot the Freak is inhoudelijk én qua uiterlijk (felle kleuren) een zeer opvallend boek. De Jongs installaties trekken de aandacht door hun stripachtige, toegankelijke uiterlijk, waarbij de combinatie humor en morbiditeit een schok teweegbrengen. Dat was blijkbaar ook de mening van verschillende jury’s, want ondanks dat deze kunstenaar pas drie-en-dertig jaar is en pas sinds 1998 exposeert, heeft hij al verscheidene prijzen gewonnen. Zo ook de Thieme/KunstRAI-prijs in 2004. Naar aanleiding hiervan is het boek Shoot the Freak uitgebracht, met teksten zowel in het Nederlands als (een paar pagina’s later) een Engelse vertaling.
Er zijn foto’s afgebeeld van tentoonstellingen sinds 2001. Op het eerste gezicht lijken de installaties vrolijk, mede veroorzaakt door de kleuren. Maar gedetailleerd kijkend valt al snel de grimmigheid van De Jongs werk op. In zijn werk zijn, naar zijn eigen mening, invloeden te herkennen van o.a. Otto Dix en Georg Grosz, maar toch weet De Jong een heel eigen draai aan zijn werk te geven. Hij houdt ervan extreme situaties in combinaties te scheppen, waardoor soldaten met knuffels en konijnenoren terecht komen bij een vrouw met Amerikaanse vlag, van wie armen en borsten zijn afgehakt. Soms combineert hij ook elementen uit verschillende installaties, zodat er een nieuwe ontstaat met weer vreemdere combinaties. De Jong zoekt het moment op dat mensen hun grenzen overschrijden en hun gedrag pervers, gruwelijk en onacceptabel wordt. Op afstand zie je vrolijk gekleurde figuren; dichterbij wordt de gruwelijkheid van de afbeeldingen duidelijk (o.a. rompen, lijken, en een morbide lachende vrouw in bloemetjesjurk met een opgeheven bijl in de hand.)
“Vanaf het begin heeft hij zich vooral laten inspireren door gewelddadige, obsessieve figuren uit de wereldgeschiedenis en door personages uit splatter movies, horror en andere B-filmgenres. Ook gewone mensen die er vreemde, geheime fantasiewerelden op na houden hebben zijn belangstelling,” zegt van Nieuwenhuyzen in het juryrapport in het boek. Zijn werk kenmerkt zich door het gebruik van plastic, piepschuim en purschuim. Met zijn installaties probeert De Jong mensen opnieuw over kunst te laten nadenken.

In de recensie van Sven Lütticken (universitair docent moderne kunst) wordt De Jong vergeleken met andere hedendaagse kunstenaars. Lütticken besteedt echter teveel aandacht aan die andere kunstenaars. Zo schrijft hij uitgebreid over Thomas Hirschhorn, maar gebruikt die informatie onvoldoende om te vergelijken met Folkert de Jong. Hierdoor zou de tekst evengoed in een boek over Hirschhorn kunnen staan.
Juryvoorzitter Martijn van Nieuwenhuyzen probeert in het juryrapport van de Thieme/KunstRAI-prijs duidelijk te maken waarom deze kunstenaar heeft gewonnen. ‘Folkert de Jongs inzending … vat zijn kunstenaarschap in één goedgekozen werk samen. Het beeld Zonder titel uit 2003, … refereert in zijn verschijningsvorm en uitwerking aan de klassieke beeldhouwkunst (de odalisk, red.), maar vindt zijn inhoudelijke zeggingskracht in een volstrekt eigen universum waarin existentiële grimmigheid en absurdistische humor om de voorrang strijden.’ En wat later schrijft hij: ‘Binnen een bestek van een paar jaar heeft deze kunstenaar zich met een figuratief oeuvre letterlijk een eigen plaats gebeeldhouwd binnen de Nederlandse kunst… De jury van de Thieme/KunstRAI Prijs 2004 beloont met de prijs De Jongs ‘consequente en gedreven houding en originaliteit van zijn beeldtaal.’
In het interview door Simon Wallis met De Jong krijgen we eindelijk een beter beeld van de kunstenaar.( Dit interview had veel eerder in het boek gemogen). De Jong lijkt zich erg goed te kunnen uitdrukken, en de ontwikkeling van zijn werk wordt in dit interview duidelijk zichtbaar. Het is zeker de moeite waard om alle voorbeelden en anekdotes te lezen; het interview leest vlot en wordt goed aangevuld met de afbeeldingen van de installaties in het boek. De wisselwerking tussen interview en afbeeldingen zorgt ervoor dat men even in de huid van De Jong kan kruipen en door zijn ogen de dingen kan bezien.
Een slordigheidje in dit boek is het gebrek aan interpunctie in een deel van de teksten. Interessant aan dit felgekleurde boek is het gebruik van twee soorten papier; overigens zonder logica. Mat en glanzend papier wisselen elkaar naar willekeur af. Deze dubbele papierkeuze roept extra vraagtekens op, maar past daardoor weer goed bij de kunstenaar. Het is immers zijn doel om vragen op te roepen met zijn werk.
Door de keuze van teksten en de getoonde installaties geeft dit boek een goed overzicht van de ontwikkeling van Folkert de Jong, maar kan het niet gezien worden als een catalogus. De foto’s geven uitleg en een toegevoegde waarde aan de teksten. Ze maken duidelijk wat nauwelijks in woorden te omschrijven valt, en waarom het werk van De Jong zo bijzonder is. © 2007 - 2009 Marileen, gepubliceerd in Recensies (Kunst en Cultuur) op 15-02-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Marileen is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• NK allround schaatsen 2008: 27 en 28 december 2008: De NK allround schaatsen voor mannen en vrouwen 2009 worden gehouden in Heerenveen op 27 en 28 december 2008. Titelverdediger bij de mannen is Sven Kramer…
• Sven Kramer; een portret: Sven Kramer, nog maar 20 jaren jong en het meest veelbelovende mannelijke schaatstalent dat Nederland rijk is. Sven werd in 2004 tweede op het WK voor junioren. Zijn grote doorbraa…
• EK allround schaatsen 2009: 9, 10 en 11 januari 2009: Tussen 9 en 11 januari 2009 worden de Europese Kampioenschappen schaatsen gereden in Thialf te Heerenveen. Titelverdedigers zijn de Europees kampioenen v…
• WK allround schaatsen 2009: 7 en 8 februari 2009: Van 7 tot en met 8 februari 2009 worden de Wereldkampioenschappen schaatsen allround 2009 in het Vikingskipet te Hamar (Noorwegen) gehouden. Titelverdedigers…
• Eilanden, Wallis en Futuna: In de Grote Oceaan, liggen de zustereilanden Futuna en Alofi (de Hoornse eilanden) en ruim 200 km verderop ligt Wallis. Deze eilanden behoren allen tot Frans grondgebied. Het zijn…