Boekrecensie: Standplaats Jeruzalem / Al Quds - N. de Visser

In 2008 kwam freelance journaliste Nadette de Visser met een een boek over het Israëlisch-Palestijns conflict. Het boek heet 'Standplaats Jeruzalem / Al Quds'. Al snel wordt haar duidelijk hoezeer haar perspectief op het conflict aan veranderde omstandigheden onderhevig is. Ze zegt dus geen partij te kiezen voor Israël of de Palestijnen, maar meer beïnvloed te worden door de situatie. Dat in ogenschouw nemend heeft ze een aardig boek geschreven.

Gegevens

• titel: Standplaats Jeruzalem / Al Quds
• auteur: Nadette de Visser
• jaar 2008
• uitgeverij: KIT
• ISBN: 978-90-6832-599-7

Over de auteur Nadette de Visser

Nadette de Visser is freelance journaliste. Voor het schrijven van dit boek heeft ze drie jaar in West- en Oost-Jeruzalem gezeten.

Inhoud boek 'Standplaats Jeruzalem / Al Quds'

Het boek bestaat uit twee gedeelten. Het eerste handelt over West-Jeruzalem als standplaats. Hier heeft zij voornamelijk contact met de Israëliërs. Het tweede deel gaat over Al Quds, de Arabische benaming voor Jeruzalem. Hier (Oost-Jeruzalem) gaat ze voornamelijk met Palestijnen om. Overigens is het een beetje verwarrend te denken dat in Oost-Jeruzalem alleen maar Palestijnen wonen. Er wonen hier ook vele duizenden Joden.

Jeruzalem
In het begin van het boek denk je dat het een politiek getinte inhoud heeft. Het gaat meteen al over bomaanslagen en een actie van het Israëlische leger in Jenin. Maar gaandeweg komen ook andere zaken aan de orde zoals een filmfestival, de charedische (ultra-orthodoxe) Joden, en de Samaritanen. Overigens niet alle zaken die handelen over de religieuze Joden kloppen. Zo stel ze dat Pesach het belangrijkste Joodse feest is. Maar feitelijk gezien is dat Jom Kippoer (Grote Verzoendag). Maar goed het hangt ook een beetje van de definitie van feest af. Pesach is natuurlijk wel een belangrijk familiefeest. Pas op het einde van het eerste deel komen weer politieke zaken aan de orde. Er wordt niet al teveel geoordeeld over de Israëlische politiek. Een klein stukje over Jenin waarbij De Visser meent dat het onverstandig is van Israël om geen pers toe te laten. Ook uit ze kritiek op het moeizaam verstrekken van perskaarten.

Al Quds
Deel twee beschrijft het verblijf van Nadette de Visser in Oost-Jeruzalem. Na een stuk over de positie van de vrouw binnen de Palestijnse maatschappij, gaat het al snel over politiek (de geschiedenis van de bekende Palestijnse families Nusseibeh en Husseini; de aanval op Sjeik Yassin, etc.). Opvallend is dat in dit gedeelte van het boek de auteur veel meer stelling neemt tegen op optreden van Israël dan in het eerste deel van het boek. Ze kiest meer de kant van de Palestijnen. Maar misschien komt dat wel omdat de strijd nu anders door haar wordt beleefd. Ze spreekt nog in Haifa met de schrijver A.B. Yehoshua over de belangrijke functie van de taal in het conflict. Ook verblijft ze vier dagen in Gaza. Ze beschrijft de interne strijd in Gaza, de grensovergang en de terugtrekking van Israël uit Gaza.

Objects in Conflict
Tot slot nog aandacht voor een tentoonstelling dat Nadette heeft georganiseerd 'Objects in Conflict'. Het gaat om een tentoonstelling van verhalen die De Visser heeft georganiseerd. Dit werd gedaan aan de hand van objecten begeleid door het individuele verhaal van de eigenaar (Palestijns of Israëlisch), verwoord in zijn of haar woorden.

Epiloog
In het epiloog beschrijft De Visser nog het verschil tussen het veilige Nederland en het onveilige Midden-Oosten. Nederland is saai als je terugkomt uit het Midden-Oosten. Maar veiligheid is een relatief begrip. Wanneer je 's avonds in Amsterdam over straat loopt heb je een onveiliger gevoel dan in Jeruzalem waar de sociale controle weer groter is.

Mening Etsel over 'Standplaats Jeruzalem / Al Quds'

Het is moeilijk om een objectief boek te schrijven over het Israëlisch-Palestijns conflict. Nadette de Visser heeft haar best gedaan, maar toch is het haar niet helemaal gelukt. Geen schande natuurlijk, want ieder ervaart het conflict op haar/zijn eigen wijze. Ze geeft ook zelf al aan dat ze beïnvloed wordt door de veranderende omstandigheden in het conflict. Dat mag zo zijn, toch vind ik dat ze te weinig gekeken heeft naar de zaken waar het werkelijk om draait. Natuurlijk mag je medelijden hebben met het Palestijnse leed. Elke mens die gedood wordt is op zich een tragedie, laat daar geen misverstand over bestaan. Maar tot hoever mag je gaan in het opbrengen van begrip voor de Palestijnen? Wanneer je niet alleen naar het lijden van de Palestijnen kijkt maar ook naar hun motieven, dan moet je toch wel constateren dat de Palestijnse leiders geen ander doel hebben dan het verjagen van Joden en het stichten van een islamitische dictatuur. De Palestijnse strijd gaat zowel ten koste van de Joden als de Palestijnen zelf. Al zou Israël zich terugtrekken (zoals De Visser ook schrijft over de eenzijdige terugtrekking uit Gaza), dan nog zal er voor de gemiddelde Palestijn weinig vrijheid zijn. In een gebied als Gaza duldt Hamas bijvoorbeeld geen enkele tegenspraak. En wie wint hier dan bij? Slechts de machthebbers. In dat opzicht is het boek van De Visser enigszins naïef en zonder diepte geschreven. Een ander voorbeeld is de beschrijving van de grenspost Erez. Natuurlijk is deze overgang tussen Gaza en Israël geen prettige plek. Het is goed dat Nadette de Visser daar haar negatieve gevoelens over uit zoals ze die heeft ervaren (erg lang wachten in de hitte terwijl soldaten met geweren op haar richten). Jammer is echter dat ze niet veel meer naar de oorzaak kijkt. Waarom geen begrip tonen voor de Israëlische soldaten die als enorme verantwoordelijke taak hebben te voorkomen dat er een zelfmoordterrorist doorslipt? Hoe zullen deze soldaten zich voelen als achteraf blijkt dat dat via hun grenspost een zelfmoordterrorist Israël wist binnen te komen en 15 mensen wist op te blazen? Zoiets zou toch vreselijk zijn?

Toch wil ik het boek niet helemaal de grond in boren. Het is een eerlijk verslag van een integere freelance journaliste die haar gevoelens over het conflict (die ik anders ervaar) heeft opgeschreven. Het boek is ook prettig om te lezen. Je verveelt je geen moment. En gelet op de vele anti-Israëlische literatuur die momenteel in Nederland op de markt is, valt dit boek reuze mee. Nee, het is niet mijn visie maar daar kan ik in dit geval wel mee leven.

Meer boeken in mijn special: Recensies boeken Israël/Midden-Oosten (deel II).