Boekrecensie: Moord in de kibboets - Batya Gur

Moord in de kibboets is een spannende Israëlische klassieke detective (whodunit) van Batya Gur uit 1998 (reza bakiboets, oorspronkelijk 1996). Het speelt zich af in de gesloten gemeenschap van een kibboets, de perfecte plaats voor een whodunit. Osnat Harel, een jonge vrouw die in de kibboets woont, wordt vergiftigd en sterft. Onbegrijpelijk dat zoiets in de kibboets kon gebeuren waar het sociale leven zeer hecht is. Aan inspecteur Michaël Ochayon uit te zoeken wie de dader is.

Gegevens

• titel: Moord in de kibboets (reza bakiboets)
• auteur: Batya Gur
• jaar: 1998
• uitgever: Arena
• ISBN: 90-5831-205-4

Over de auteur Batya Gur

Batya Gur (1947-2005) woonde in Jeruzalem. Zij werkte daar voor het dagblad Haaretz, als literatuurcriticus. Tevens doceerde zij bijna twintig jaar literatuur aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem

Inhoud 'Moord in de kibboets'

Na een wat moeilijk te lezen maar wel belangrijk begin van het boek over relaties tussen bepaalde personen binnen de kibboets, wordt het boek pas echt interessant nadat Osnat Harel, een jonge vrouw die in de kibboets woonde, komt te overlijden. Aanvankelijk denkt men dat het om een longontsteking gaat, maar pathologisch onderzoek wijst uit dat het om een vergiftiging gaat. De Nationale Eenheid voor Onderzoek Ernstige Misdrijven NEOEM sluit niets uit, zelfs zelfmoord niet. Maar langzaam wordt duidelijk dat er toch sprake moet zijn van een moord. Hoe kon dit gebeuren in een kibboets waar geen geheimen bestaan? Inspecteur Michaël Ochayon leidt het onderzoek en moet trachten de gesloten kibboetsgemeenschap te doorgronden. Hij ontdekt al snel dat er frictie bestaat tussen de oude en jonge leden van de kibboets. Op voortreffelijke wijze beschrijft Batya Gur zo de socialistische kibboets samenleving die in de loop der jaren niet de druk kon weerstaan van de kapitalistische samenleving die Israël werd waar individualisme een prominente rol speelt.

Een stukje tekst
'Dat is wat me zo wanhopig maakt,' bekende Michaël. 'Ik heb haar hele leven uitgeplozen. Ik heb al haar brieven doorgenomen, alle papieren en ik heb ook bij Aharon Meroz gezocht, met zijn toestemming. Maar niets, helemaal niets. Het meest opwindende dat ik in Osnats kamer vond, was het nieuwsbulletin van de kibboets en ik heb werkelijk alle bulletins van het afgelopen jaar doorgenomen, vanuit de gedachte dat ik daar misschien iets uit zou leren, maar het is nogal ontmoedigend want ze geven hier elke week een bulletin uit.'
Hij spreidde zijn handen in een machteloos gebaar uit en sloeg ermee op zijn knieën. 'Elke pauze die ik had heb ik erin gebladerd, bovendien zou Sarit ze systematisch doorlezen. Ik dacht, ik had een gevoel, dat ik daar iets zou vinden dat niemand verborgen heeft gehouden, maar waarvan niemand dacht dat het iets betekende. Het enige wat uit het doorzoeken van haar kamer naar boven is gekomen, was een versterking van Meroz' bewering dat ze helemaal opging in publieke aangelegenheden, in ideologie.'

Mening Etsel over 'Moord in een kibboets'

Kenmerken van een whodunit
Batya Gur heeft een echte whodunit geschreven. Al redelijk snel in het begin vindt de moord plaats en pas op het einde van het boek wordt de dader ontmaskerd. Via gesprekken, observatie en controle van de alibi's weet inspecteur Ochayon het raadsel van de moord te ontrafelen. Het plot is eenvoudig gehouden en het decor, een kibboets, is natuurlijk een perfecte locatie voor een whodunit waarbij makkelijk enkele verdachten in het vizier kunnen worden gehouden.

Het decor: de kibboets
Het begin van het boek is een beetje lastig door heen te komen vanwege de complexe relaties van de hoofdpersonen. In een kibboets zijn de relaties natuurlijk toch al anders dan bij families in de 'gewone' maatschappij. Vooral deze kibboets is een matriarchale samenleving. Kinderen groeien gemeenschappelijk op om vrouwen zo de gelegenheid te geven te werken. Mannen en vrouwen zijn hier meer gelijk dan in de 'gewone' samenleving. Iedereen is gelijk en de inwoners hebben nauwelijks eigen bezit. Ze hebben zelf voor dit systeem gekozen. Ook zijn er geen geheimen. Iedereen weet alles van elkaar. Vanuit de wasserij verspreiden zich alle nieuwtjes en weet binnen de kortste keren iedereen alles van elkaar. Er is tot nu toe nog maar twee keer eerder een moord gepleegd in een kibboets en dan meestal nog onder wat vreemde omstandigheden. Deze moord is echter uniek en de dader blijft lange tijd een groot geheim.

Personages
De personages zijn goed uitgewerkt. We leren steeds meer van iedereen (zowel van de verdachten, het slachtoffer en de speurders) te weten hoe verder het raadsel ontrafeld wordt. Zo werkt Gur langzaam naar de ontknoping toe.

• Meer boeken in mijn special: Recensies boeken Israël/Midden-Oosten (deel II).
• Meer over de kibboets is te lezen in mijn special Mijn verblijf in een kibboets.